Wat smokkelde gemeenteraadslid Alexander Lisser in 1925 vanuit Moskou naar Amsterdam?
Daarover vertelt Meïr Behar, de achterkleinzoon van Alexander Lisser, voor de voormalige woningen van zijn familie in de Transvaalbuurt.
Jan den Haan, getrouwd met een tante van Meïr, bouwt aan een modeltreinspoor met als decor de vooroorlogse Vrolikstraat waarin zijn schoonmoeder Fia Polak opgroeide.
In dit nieuwe seizoen van De Joodse Stad duiken we in de rijke geschiedenis van stadsdeel Oost. Samen met historici, experts, oud-bewoners en huidige bewoners gaan we op zoek naar de verhalen die Amsterdam-Oost vormden.*
Voor de Tweede Wereldoorlog bestond de Transvaalbuurt voor maar liefst driekwart uit Joodse bewoners. Het was een levendige wijk: kleine winkels en marktkramen, families die dicht bij elkaar woonden, kinderen die touwtje sprongen op straat, speeltuinverenigingen, buren die elkaar hielpen wanneer dat nodig was. Er waren ook levendige discussies over nieuwe politieke stromingen zoals het socialisme en communisme.
Uiteindelijk kwam in Oost een eigen synagoge: de Grote Sjoel Oost aan de Linnaeusstraat op de hoek met de Polderweg.
*zie de zevendelig serie in De Vrijdagavond over De Joodse Stad-centrum
Laatste Joodse bakker
We horen hoe Dave Verdooner de ‘laatste Joodse bakker van Amsterdam’ zijn wereldberoemde boletjes bakte.
En hoe zit het eigenlijk met de toch vrij onbekende Joodse begraafplaats Zeeburg? Kunstenaar Frank Porcelijn groef hier als vrijwilliger eigenhandig de Porcelijngraven van zijn familie op en voelt zich zo sterker verbonden met zijn voorouders.
Ook komen minder bekende, maar bijzondere verhalen aan bod. Waarom is buurtbewoonster Wil Erents-de Brave vereeuwigd met een kunstwerk in de Hofmeyerstraat? En hoe bouwt Makom Chadasj, de nieuwe Joodse gemeenschap in Amsterdam-Oost onder leiding van Naftalie Hershler, vandaag de dag verder aan een Joodse toekomst in de wijk?
Verzetsman Eli van Tijn
De eerste aflevering van de serie gaat voor een groot deel over Joodse verzetsman Eli van Tijn, die tijdens de oorlog onderduikers verborg op de zolder van zijn school. Zijn zoon Geert van Tijn en kleinzoon Frank Meelker delen hun blik op deze bijzondere man die de oorlog niet overleefde.
Shulah Soeters-van Velzen, geboren in 1932, zat op de Louis Bothaschool, ook wel de Kraaipanschool genoemd, waar Eli van Tijn onderwijzer was. Zij kende hem als ‘ome Eli’. Toen zij en haar familie gevaar liepen vanwege hun Joods-zijn, liet Eli van Tijn hen onderduiken op de zolder van deze school. Vanuit hier gingen ze allen naar aparte onderduikadressen.
Deze zolder zou de laatste plek zijn waar het gezin nog compleet was. Shulah’s ouders, oudere broer en zus werden op verschillende momenten verraden en vermoord. Shulah en haar jongste broertje en zusje overleefden de oorlog en bouwden in pleeggezinnen een nieuw bestaan op. In ‘Ondergedoken in de Kraaipanschool’ vertelt Shulah zelf haar verhaal, vanuit haar huidige woning in Hoofddorp.
Ondergedoken in de Kraaipanschool
Dit en nog veel meer hoor je deze zomer in De Joodse Stad: een seizoen vol Joodse geschiedenis, persoonlijke verhalen en verrassende ontdekkingen, waarin het Joodse verleden én heden van Amsterdam-Oost tot leven komen.
Eerste aflevering De Joodse Stad, Amsterdam-Oost
Ondergedoken in de Kraaipanschool – De Joodse stad | Podcast on Spotify
Elke dinsdagochtend verschijnt een nieuwe aflevering.
cover: Talma Joachimsthal
Geef als eerste een reactie