Ik ben er klaar mee. Vorige week woonde ik de Kol Nidre-dienst bij in het kleine universiteitsstadje aan de oostkust van de VS, waar ik woon met mijn Israëlische man. Het was een dienst van onze lokale joodse gemeenschap samen met de studentenvereniging Hillel. Midden in de Kol Nidre-dienst, op een feestdag die bedoeld is voor spirituele bezinning, nederigheid en vergeving, nam de rabbijn van Hillel het woord voor een politieke toespraak van twintig minuten. … [Lees verder]
Alle internationale media van televisie, kranten tot sociale media berichten er de laatste week over: Heidenau, een klein Oost-Duits stadje van 16.000 inwoners bij de grens met Tsjechië. Dit stadje besloot dat het leggen van struikelstenen op de openbare weg niet langer is toegestaan. Er zijn er zeven aangevraagd, waarvan er al vijf liggen. Het initiatief van het verbod komt van de officieel als rechts-radicale partij bestempelde AfD (Alternative für Deutschland), samen met de christelijk-democratische … [Lees verder]
Een tsunami van Arabische waarschuwingen over een op handen zijnde overval van Hamas uit Gaza op het zuiden van Israël op 7 oktober 2023 domineert de op stoom komende Israëlische verkiezingscampagne. In het oog van de storm staat premier Benjamin Netanyahu, belaagd door berichten in de Amerikaanse en Israëlische media over waarschuwingen uit Egypte en de Arabische Emiraten over een grote Hamas-aanval. Waarschuwingen die hij heeft genegeerd en waardoor hij verantwoordelijk wordt gehouden voor de … [Lees verder]
Sla de Bijbel open, en je vindt prachtige teksten en gruwelijke verhalen. Allemaal Gods woord, toch? Voor Joden bestaat er naast de schriftelijke leer een mondelinge, en die interpreteert alle teksten en checkt ze op hun relevantie vandaag. Want het is lang geleden dat Hij of Zij sprak. Begin dit jaar is de Australische film Leviticus uitgebracht, die nu ook in Nederland te zien is. Het blijkt een romantische horrorfilm te zijn over twee homoseksuele … [Lees verder]
Twintig jaar geleden, op 12 augustus 2006, kwam Uri Grossman om bij een operatie van het Israëlische leger in Zuid-Libanon. Dat gaf aanleiding om aandacht te vragen voor zijn vader David Grossman, een van mijn favoriete schrijvers. Grossman is een uitgesproken criticus van het beleid van de Israëlische regering. Hij heeft, na lang geweigerd te hebben het woord genocide in de mond te nemen, vorig jaar zomer dat woord voor het eerst gebruikt. Zoals hij stelde: … [Lees verder]
Joden bidden in de synagoge op Jom Kipoer (Grote Verzoendag) het schilderij van Maurycy Gottlieb (1856-1879) is misschien wel het beroemdste en meest gereproduceerde Joodse schilderij ooit. Het toont een sfeervolle Joodse gebedsdienst in Oost-Europa op de heiligste dag van het Joodse jaar en verbeeldt het Europese Joodse leven van de negentiende eeuw. Gottlieb verwerkte er bovendien autobiografische elementen in. Sinds 1939 hangt dit iconische werk in het Tel Aviv Museum of Art. Geboren in … [Lees verder]
Arnold Schönberg emigreerde in 1933 naar de VS. In 1938 componeerde hij zijn Kol Nidrei. Ik denk dat daarin motieven uit zijn persoonlijke en maatschappelijke leven verwerkt zijn.* Over de tekst van het Kol Nidrei is veel te doen geweest, wel is bekend dat in joodse kring de uitleg luidt dat die woorden alleen betrekking hebben op de verplichtingen van iemand jegens God. *zie ook het inleidende verhaal: Eigenzinnige en verrassende versie van Kol Nidrei … [Lees verder]
Wat als de geschiedenis niet vooruitgaat, maar ons achterwaarts de toekomst in blaast? En wat als juist de herinnering aan wat Europa heeft verwoest de enige voorwaarde is om die toekomst te kunnen denken? In het werk van Walter Benjamin komen die twee vragen samen. Zijn ‘Engel van de Geschiedenis’ is niet simpelweg een symbool voor het verleden of voor de catastrofe. Het is een joods-messiaans beeld dat het Europese vooruitgangsgeloof op zijn kop zet: … [Lees verder]
De Hoge Feestdagen staan voor de deur met daarin een speciale plek voor het Kol Nidrei. De versie met de Asjkenazische melodie van Max Bruch staat in de wereld van de klassieke muziek hoog aangeschreven. Bruch gebruikte de melodie daarvan in het eerste deel van zijn Kol Nidrei. Het ís ook prachtige muziek, heerlijk om naar te luisteren en heerlijk om te spelen.* Hoe geliefd de melodie ook is, de joodse componist Arnold Schönberg (Wenen, … [Lees verder]
Sedje, zoals ik mijn oudtante vroeger mocht noemen, was in mijn ogen zo’n beetje alles tegelijk: een zelfstandige en originele vrouw, verzetsstrijdster, overlevende van de Shoah, maar bovenal kunstenaar, met een opmerkelijke ondernemerslust. Sedje Frank werd in 1923 geboren in Rotterdam. Als kind tekende en schilderde ze al veel. Geïnspireerd door de violist Nathan Milstein begon ze bovendien viool te spelen. De beeldende kunst en de muziek zouden uiteindelijk de twee pijlers van haar leven … [Lees verder]
Tijdens de Kol Nidre-droosje (toespraak) van onze rabbijn Nechemia Steinberger moest ik terugdenken aan 7 oktober 2023 – Simchat Thora. We waren net in sjoel en het alarm was al afgegaan. Onze rabbijn kwam met zijn telefoon en rugzak naar sjoel. “Ik was al gebeld dat ik klaar moest staan, daarom heb ik alles meegenomen,” zei hij. Nog geen uur later vertrok hij. We hebben hem drie maanden niet gezien. Zijn vrouw en kinderen spraken … [Lees verder]
Op mijn nachtkastje staat een klein radiootje waarop ik ’s avonds en ’s ochtends luister naar het laatste nieuws. Over Israël wel te verstaan, want Israël is ondanks het soms moeilijk te verteren nieuws toch ‘het land van Joodse hoop’. Voor het slapen gaan hoorde ik dat dinsdag drie soldaten in Gaza waren gesneuveld in de uitzichtloze strijd tegen Tunnel-Hamas, zoals ik deze Jihadistische bende noem. Dan vraag ik me af: wie? Misschien een zoon van … [Lees verder]
“Ik kijk niet naar de tribune”, zei premier Mark Rutte met een wrang gevoel voor humor als het over mensenrechten gaat. Hij weet als geen ander dat bij de bouw van de grote voetbalstadions in Qatar minstens 6500 arbeiders uit Aziatische landen omkwamen. Niet vermoord maar wel gedood en verminkt door het niet naleven van veiligheidsmaatregelen in dit olie- en gasrijke landje in de Perzische golf. Daar wordt in november de wereldkampioenschappen voetbal gehouden. De … [Lees verder]
De Vrijdagavond plaats een aantal reacties van onze auteurs, te beginnen met de Israël-cultuur producer Erga Netz. Later vandaag (zondag 8 oktober) verschijnt een extra Nieuwsbrief met alle reacties voor onze abonnees. So far four people that I know, via friends and family. Murdered. Yesterday morning a friend writes from his ‘safe-room’ in his Kibbutz near Gaza, that he and his wife keep there, quite, while they hear terrorists walking about inside their home. There … [Lees verder]
Plechtig opende op 10 maart het Nationaal Holocaustmuseum (NHM) in de Portugese Synagoge, de plek waar op 9 mei 1945 de eerste naoorlogse synagogedienst plaatsvond. Naast deze synagoge en het nieuwe NHM maken ook de vernieuwde Hollandsche Schouwburg, het Joods Museum (+ junior) deel uit van het Joods Cultureel Kwartier. Dit bijzondere stadsdeel verhaalt over vier eeuwen Joods leven in Nederland. Het gaat hier om meer dan een cluster historische gebouwen – je zou er … [Lees verder]
zu Lars van Dijk:
Wat een bijzonder en belangrijk stuk geschiedenis over het Bröltalhaus in het Rijnland. Heel goed dat dit onder de aandacht…
Evy:
Wat een bijzonder stukje Nederlandse Joodse geschiedenis. . Interessant . Het citaat over bestuderen van de Thora is voor mij…
Evy:
🙏✨
Edith:
Helemaal eens. En herkenbaar. Ik ben om vergelijkbare reden vele jaren geleden met Kol Nidre tijdens de droosje, naar huis…
Edjo Frank:
Goed en krachtig geschreven, Judith Hertog. Helaas in het in onze steeds minder liberale en tolerante Nederland salonfähig geworden bij…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
