Rabbinaal protest tegen het geweld van heetgebakerde jonge Joodse kolonisten tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse boeren en bewoners op de Westelijke Jordaanoever in Israël. Als liberaal-orthodoxe rabbijn, 84 jaar oud, en al jarenlang lid van de Rabbinical Council of America (een organisatie van meer dan duizend orthodoxe rabbijnen in Noord-Amerika), protesteer ik met klem tegen en veroordeel ik het geweld dat soms zelfs tot moord leidt, dat door messiaans-gedreven jonge Joodse kolonisten wordt gepleegd tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse … [Lees verder]
Mijn hele leven ben ik geïnteresseerd in politiek. Eerst in Nederland. Ik probeerde altijd dicht tegen de politiek aan te schuren, al wist ik goed dat ik nooit de tijd zou hebben om zelf professioneel politicus te worden. Hoewel ik inmiddels al meer dan vijf jaar in Israël woon, heb ik nog steeds contacten in de Nederlandse politiek. Die belangstelling is nooit verdwenen. Als een vlieg op de muur Ik moest daaraan denken toen ik … [Lees verder]
Met de tennisrackets in de achterbak reed ik over de Amstelveenseweg. Vlak voor de oprit naar de A10 rijd ik op de tweede baan rechts zodat ik rechtdoor kan richting Amstelveen. Nog geen vijftig meter voor het viaduct blijken die twee rijbanen afgesloten en wijst een verlichte pijl de oprit op. Ik schrik me rot. Er is geen andere optie. De auto’s voor me maken de bocht al richting oprit. Ik weet dat ik de … [Lees verder]
Het begrip ‘Joods-christelijke traditie’ is in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog met oprecht goede bedoelingen omkranst. Het staat voor veelsoortige ontmoetingen tussen Joden en christenen, vooral in zogeheten ‘leerhuizen’, in een poging elkaar na eeuwen Jodenvervolging en discriminatie beter te leren kennen. Daarbij ging (en gaat) het vooral om de kennismaking met de door christenen vergeten Joodse wortels van het christendom en om het zoeken naar wat de beide tradities gemeenschappelijk hebben. Er is … [Lees verder]
Bloeme Evers heeft Amsterdam zien veranderen, zoals ook haar eigen leven drastisch zou veranderen. De tragische dood van zoon Sem werd naast haar eigen oorlogservaringen een tweede rode draad in haar leven. Zoon Raph zegt daarover in Bloeme’s raadsel (documentaire van Erga Netz, uitgezonden op 14 december 2017, anderhalf jaar na haar overlijden): het overlijden van Sem was een trigger waardoor ze eindelijk het rouwproces over de Tweede Wereldoorlog kon beginnen. Na de oorlog moest iedereen … [Lees verder]
In de jaren zestig waren wij als kinderen benieuwd of we bij een kerkgenootschap waren aangesloten zoals heel wat vriendjes en vriendinnetjes. Het antwoord was duidelijk: nee. Maar als jullie dat zouden willen, gaan jullie zelf maar op onderzoek uit en uitvinden wat bij jullie past. Zo leerden we al vroeg zelfstandig na te denken over dergelijke zaken. Dit is geheel in lijn met de filosofische ideeën van onze grootvader Leo Polak: autonoom nadenken, dat … [Lees verder]
De 61e Biënnale van Venetië staat dit jaar niet alleen in het teken van kunst, maar evenzeer van politieke frictie. Al maanden vóór de opening laaiden discussies op over de deelname van Israël, vergezeld van boycotoproepen en acties van de Art Not Genocide Alliance (ANGA). Ook de aanwezigheid van Russische kunstenaars bleef niet zonder gevolgen: in mei 2026 trad de centrale jury af na onenigheid over zowel de prijsuitreiking als de betrokkenheid van Israël en … [Lees verder]
“Ze zegt dat je volgende week vooral het geluid hard moet zetten.” Op dit spannende moment lieten we je vorige week achter. We beloofden een video waarin Bar Vingerling op het terras van Tony’s Coffee enkele karakteristieke Portugese melodieën a capella voordraagt.* Maar Bar kwam met een beter idee. Hij wil die opname samen met David Nunes Nabarro maken, zodat niet alleen de muziek, maar ook het verhaal achter deze eeuwenoude Portugese traditie verteld … [Lees verder]
Aanstaande zaterdagavond laat, uitgaande sjabbat, is alweer het vierde deel te zien van de serie ‘Etty’ op NPO2. In de vorige afleveringen maakten we kennis met hoofdpersoon Etty Hillesum, schrijver Klaas Smelik (mijn vader) en psychochiroloog Julius Spier. Daarnaast zagen we de fictieve vriendin Lizzie (een combinatie van Etty’s hartsvriendinnen Liesl Levie en Leonie Snatager) en huisbaas/minnaar Pa Han. Daarmee zijn de kaarten geschud en vragen we ons af: hoe gaat het nu aflopen tussen … [Lees verder]
Lilly liep een tijdje zwijgend naast mij na het verlaten van het Amsterdamse Bostheater. Dat gebeurt zelden. Normaal gesproken heeft zij na een voorstelling onmiddellijk een oordeel klaar. Over het decor. Over de muziek. Over de acteurs. Over de kwaliteit van de catering. Vooral over de kwaliteit van de catering. Nu bleef het opvallend stil. Pas bij de parkeerplaats keek ze omhoog. “Levie?”“Ja?” “Volgens mij heb ik vanavond heel veel over onze zwager Spinoza gehoord, … [Lees verder]
Na een intensieve restauratieperiode werd donderdag 22 juni feestelijk de Raw Aron Schuster synagoge, ofwel de Obrechtsjoel, opnieuw in gebruik genomen. Ter gelegenheid daarvan werd een omvangrijk boek gepresenteerd. Terecht, want de Obrecht is het hoogtepunt uit het uitzonderlijke oeuvre van Harry Elte, een Joodse architect die in het interbellum een reeks bijzondere gebouwen heeft neergezet. Zowel gebouw als architect verdienen meer aandacht dan dat ze tot nog toe kregen. Rijk gedecoreerd gebouw De synagoge … [Lees verder]
Bittere tijden in Israël. Het is hartverscheurend om elke avond op de TV de gezichten te zien van de die dag gesneuvelde soldaten, zoons en vaders, mannen in de bloei van hun leven. Het leed is enorm en dan heb ik het niet over de zwaargewonden die voor hun leven vechten en die vaak levenslang invalide zullen zijn. Of over de onschuldige doden aan de andere kant. Vreselijk. De enige maar dan ook werkelijk de enige troost is dat dit gebeurt in een oorlog … [Lees verder]
Deze week staat in het teken van herdenken. Het begon met de herdenkingen van de verschrikkingen van 7 oktober en sluit af met Jizkor op Jom Kippoer. Herdenken doet ieder enerzijds op zijn of haar eigen manier, anderzijds is het ook iets gemeenschappelijks dat ons verbindt. In de meeste sjoels wordt vier keer per jaar het Jizkor-gebed uitgesproken. Het is een bijzonder moment waarin we onze overleden dierbaren herdenken. Maar Jizkor in sjoel is meer … [Lees verder]
In 2017 werd ik spontaan gebeld door Harry de Winter met de vraag of ik een film wilde maken over Uri Avnery in opdracht van Stichting de Initiatieven. Samen met mijn co-regisseur Paul King was ik in Israël en we zeiden meteen: “Ja, dat willen wij wel.” Diezelfde dag nog stonden wij voor de deur van Uri met niet meer kennis over Uri Avnery dan de gemiddelde Israeli. We konden meteen filmen, Uri was open … [Lees verder]
‘Typisch Mokum’ staat op een van de eerste panelen in de tentoonstelling Mokum, de biografie van Joods Amsterdam. Op de banieren die deze tekst flankeren zijn titels te lezen als ‘Waterlooplein’, ‘Spinoza’, ‘Anne Frank’, en ‘Tafelzuur’. Wie verder loopt ontdekt dat de tentoonstellingsmakers ook voorbij de iconen – de kernbegrippen en welbekende beelden – kijken: Mokum maakt en vraagt ruimte voor de historische en hedendaagse verwevenheid van Amsterdam en haar diverse Joodse gemeenschappen. Het bijbehorende boek … [Lees verder]
Bertien Minco:
Dank voor dit stuk over de memorabele Koos Caneel, oom Koos waarvan ik zes jaar les gehad heb en louter…
Geert ter Horst:
In dit vraagstuk is het volgens mij moeilijk greep te krijgen op de feiten. Onlangs heeft Melanie Phillips er op…
Walter Crommelin:
Ik waardeer en respecteer Chaja Polak ten volle. Ik zou zo graag weten hoe zij nu - zomer 2026 -…
Sid Bachrach:
Sorry Tzvi but Gandhi is not your or any Jew's enemy. As quoted above by Gandhi's best Jewish friend, Hermann…
Annet de Graaf:
Wanneer je regelmatig op Facebook vertoeft en ook op sites als Jonet en Joods.nl dan verlies je bijna de hoop…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
