Drie jaar geleden begon Simchat Tora voor mij zoals ieder ander jaar. Zoals gebruikelijk ging ik al vroeg in de ochtend naar sjoel. Het hoogtepunt van vreugde na de Hoge Feestdagen en Soekot: een lange dienst, inclusief zeven hakafot: de vreugdedansen met de Torarollen. Mijn vrouw zou later met de kids volgen. Zoals in veel wijken in Jeruzalem was onze sjoel gevestigd in een lokaal van een school. Het lokaal was tegelijkertijd de mamad van … [Lees verder]
Ik ben er klaar mee. Vorige week woonde ik de Kol Nidre-dienst bij in het kleine universiteitsstadje aan de oostkust van de VS, waar ik woon met mijn Israëlische man. Het was een dienst van onze lokale joodse gemeenschap samen met de studentenvereniging Hillel. Midden in de Kol Nidre-dienst, op een feestdag die bedoeld is voor spirituele bezinning, nederigheid en vergeving, nam de rabbijn van Hillel het woord voor een politieke toespraak van twintig minuten. … [Lees verder]
Alle internationale media van televisie, kranten tot sociale media berichten er de laatste week over: Heidenau, een klein Oost-Duits stadje van 16.000 inwoners bij de grens met Tsjechië. Dit stadje besloot dat het leggen van struikelstenen op de openbare weg niet langer is toegestaan. Er zijn er zeven aangevraagd, waarvan er al vijf liggen. Het initiatief van het verbod komt van de officieel als rechts-radicale partij bestempelde AfD (Alternative für Deutschland), samen met de christelijk-democratische … [Lees verder]
Een tsunami van Arabische waarschuwingen over een op handen zijnde overval van Hamas uit Gaza op het zuiden van Israël op 7 oktober 2023 domineert de op stoom komende Israëlische verkiezingscampagne. In het oog van de storm staat premier Benjamin Netanyahu, belaagd door berichten in de Amerikaanse en Israëlische media over waarschuwingen uit Egypte en de Arabische Emiraten over een grote Hamas-aanval. Waarschuwingen die hij heeft genegeerd en waardoor hij verantwoordelijk wordt gehouden voor de … [Lees verder]
Sla de Bijbel open, en je vindt prachtige teksten en gruwelijke verhalen. Allemaal Gods woord, toch? Voor Joden bestaat er naast de schriftelijke leer een mondelinge, en die interpreteert alle teksten en checkt ze op hun relevantie vandaag. Want het is lang geleden dat Hij of Zij sprak. Begin dit jaar is de Australische film Leviticus uitgebracht, die nu ook in Nederland te zien is. Het blijkt een romantische horrorfilm te zijn over twee homoseksuele … [Lees verder]
Theater vind ik een tikje intimiderend. Het jargon, de aanname dat alles betekenisvol is, de theater-incrowd die lijkt neer te kijken op de rest van ons. Ik geef het grif toe. Ik ben een oppervlakkige kunstkenner. Eens per jaar ga ik naar het ballet, voor het afgezaagde stuk waar de snobistische danswereld haar neus voor ophaalt, De Notenkraker. Ga ik vaker, zoals dit jaar naar Het Zwanenmeer, dan is het een klassieker met de te … [Lees verder]
Joden bidden in de synagoge op Jom Kipoer (Grote Verzoendag) het schilderij van Maurycy Gottlieb (1856-1879) is misschien wel het beroemdste en meest gereproduceerde Joodse schilderij ooit. Het toont een sfeervolle Joodse gebedsdienst in Oost-Europa op de heiligste dag van het Joodse jaar en verbeeldt het Europese Joodse leven van de negentiende eeuw. Gottlieb verwerkte er bovendien autobiografische elementen in. Sinds 1939 hangt dit iconische werk in het Tel Aviv Museum of Art. Geboren in … [Lees verder]
Arnold Schönberg emigreerde in 1933 naar de VS. In 1938 componeerde hij zijn Kol Nidrei. Ik denk dat daarin motieven uit zijn persoonlijke en maatschappelijke leven verwerkt zijn.* Over de tekst van het Kol Nidrei is veel te doen geweest, wel is bekend dat in joodse kring de uitleg luidt dat die woorden alleen betrekking hebben op de verplichtingen van iemand jegens God. *zie ook het inleidende verhaal: Eigenzinnige en verrassende versie van Kol Nidrei … [Lees verder]
Wat als de geschiedenis niet vooruitgaat, maar ons achterwaarts de toekomst in blaast? En wat als juist de herinnering aan wat Europa heeft verwoest de enige voorwaarde is om die toekomst te kunnen denken? In het werk van Walter Benjamin komen die twee vragen samen. Zijn ‘Engel van de Geschiedenis’ is niet simpelweg een symbool voor het verleden of voor de catastrofe. Het is een joods-messiaans beeld dat het Europese vooruitgangsgeloof op zijn kop zet: … [Lees verder]
De Hoge Feestdagen staan voor de deur met daarin een speciale plek voor het Kol Nidrei. De versie met de Asjkenazische melodie van Max Bruch staat in de wereld van de klassieke muziek hoog aangeschreven. Bruch gebruikte de melodie daarvan in het eerste deel van zijn Kol Nidrei. Het ís ook prachtige muziek, heerlijk om naar te luisteren en heerlijk om te spelen.* Hoe geliefd de melodie ook is, de joodse componist Arnold Schönberg (Wenen, … [Lees verder]
Papa kreeg een baan als zilversmid bij het bedrijf Van Kempen & Begeer. Zij maakten onder andere monstransen* voor de katholieke kerk van het Bisdom Utrecht. Maar daar had mijn vader echt helemaal geen zin in. Hij vroeg zijn baas om een gesprek. Hij vertelde dat hij Joods was, met de mededeling of hij aan de bisschop wilde vragen of een Jood een monstrans mocht maken. *Een monstrans is een versierde gouden of zilveren houder … [Lees verder]
Dat zongen de studentes Hetty Voûte en Gisela Söhnlein in Kamp Vught om de moed erin te houden. Op dezelfde schuldige plek schrijft de joodse student David Kooker: het licht valt in een zonnige genade over de rode huizen van ons kamp Hij overleeft de kampen niet. Mirjam van Dam maakt er samen met collegae muziektheater van dat binnenkort in première gaat. Mirjam zingt de solo’s en schrijft erover in deze krant. De prof in onze … [Lees verder]
Het door de Amerikaanse president Donald Trump aan Israel en Hamas opgelegde akkoord is een van de belangrijkste gebeurtenissen in het Israelisch-Palestijns conflict. Natuurlijk is de voor zondag of maandag verwachte vrijlating van twintig nog levende Israelische gegijzelden enkele dagen een alles overschaduwend hoogtepunt. Een emotionele ontlading van angst in vreugdedansen op het gijzelaarsplein in Tel-Aviv en elders in Israël. Geen door Netanyahoe beloofde ‘totale overwinning’ op Hamas maar wel de opening naar ander hoopvoller … [Lees verder]
Woensdagsochtend acht uur. Ik open op mijn telefoon Reshet Beth, de Israëlische NPO, en hoor dat gisteren tien Israelische soldaten zijn gesneuveld tijdens heftige gevechten met Hamas-strijders in Gaza. Het radiobericht, ook uitgezonden op de televisie, verstrekt persoonlijke informatie over de soldaten: naam, rang, leeftijd, woonplaats en het nummer van de militaire eenheid waarin ze dienden. Op het tv-scherm verschijnen de foto’s van de omgekomen soldaten onder wie een kolonel en een majoor. Later verschijnen … [Lees verder]
Voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog werd door de nazi’s veelvuldig gebruikgemaakt van propaganda, misinformatie en mythevorming. De scheiding van het onderwijs voor Joodse kinderen vormde hier een belangrijke schakel in. In de voorstelling Virus of the Mind gaan jongeren op zoek naar hoe beeldvorming tot stand komt. Welke angsten schuilen in onszelf dat we toen (en nu) gevoelig zijn voor ‘wij-zij’ denken, dat we een zondebok zoeken voor problemen en een ander steeds minder als mens zien? … [Lees verder]
Aviva Pels:
Zó bijzonder en inspirerend om met deze hertaling en dit commentaar Sjabbat Beresjiet voor te bereiden. Kol haKavod! Dank voor…
Kees Maaswinkel:
‘Welk verstandig mens zou vanwege de barbaarse bombardementen van de geallieerden op Dresden en Hamburg de zijde van de nazi’s…
Max:
Artikelen en toespraken waarin kritiek op Israël wordt geuit, zitten voortdurend vol onjuistheden die erop gericht zijn Israël in een…
Sid Bachrach:
Thanks Mati for your sharing. I understand your feelings as a minority in a predominately Moslim gathering, yet this is…
Leonardo Jacobs:
Pijn ? Onlangs zond de EO (opnieuw ?) een documentaire uit over de Nederlandse jurist/schrijver Jacob Israel de Haan, die…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
