Alle internationale media van televisie, kranten tot sociale media berichten er de laatste week over: Heidenau, een klein Oost-Duits stadje van 16.000 inwoners bij de grens met Tsjechië. Dit stadje besloot dat het leggen van struikelstenen op de openbare weg niet langer is toegestaan. Er zijn er zeven aangevraagd, waarvan er al vijf liggen. Het initiatief van het verbod komt van de officieel als rechts-radicale partij bestempelde AfD (Alternative für Deutschland), samen met de christelijk-democratische … [Lees verder]
Ik ben er klaar mee. Vorige week woonde ik de Kol Nidre-dienst bij in het kleine universiteitsstadje aan de oostkust van de VS, waar ik woon met mijn Israëlische man. Het was een dienst van onze lokale joodse gemeenschap samen met de studentenvereniging Hillel. Midden in de Kol Nidre-dienst, op een feestdag die bedoeld is voor spirituele bezinning, nederigheid en vergeving, nam de rabbijn van Hillel het woord voor een politieke toespraak van twintig minuten. … [Lees verder]
Een tsunami van Arabische waarschuwingen over een op handen zijnde overval van Hamas uit Gaza op het zuiden van Israël op 7 oktober 2023 domineert de op stoom komende Israëlische verkiezingscampagne. In het oog van de storm staat premier Benjamin Netanyahu, belaagd door berichten in de Amerikaanse en Israëlische media over waarschuwingen uit Egypte en de Arabische Emiraten over een grote Hamas-aanval. Waarschuwingen die hij heeft genegeerd en waardoor hij verantwoordelijk wordt gehouden voor de … [Lees verder]
Sla de Bijbel open, en je vindt prachtige teksten en gruwelijke verhalen. Allemaal Gods woord, toch? Voor Joden bestaat er naast de schriftelijke leer een mondelinge, en die interpreteert alle teksten en checkt ze op hun relevantie vandaag. Want het is lang geleden dat Hij of Zij sprak. Begin dit jaar is de Australische film Leviticus uitgebracht, die nu ook in Nederland te zien is. Het blijkt een romantische horrorfilm te zijn over twee homoseksuele … [Lees verder]
Twintig jaar geleden, op 12 augustus 2006, kwam Uri Grossman om bij een operatie van het Israëlische leger in Zuid-Libanon. Dat gaf aanleiding om aandacht te vragen voor zijn vader David Grossman, een van mijn favoriete schrijvers. Grossman is een uitgesproken criticus van het beleid van de Israëlische regering. Hij heeft, na lang geweigerd te hebben het woord genocide in de mond te nemen, vorig jaar zomer dat woord voor het eerst gebruikt. Zoals hij stelde: … [Lees verder]
Joden bidden in de synagoge op Jom Kipoer (Grote Verzoendag) het schilderij van Maurycy Gottlieb (1856-1879) is misschien wel het beroemdste en meest gereproduceerde Joodse schilderij ooit. Het toont een sfeervolle Joodse gebedsdienst in Oost-Europa op de heiligste dag van het Joodse jaar en verbeeldt het Europese Joodse leven van de negentiende eeuw. Gottlieb verwerkte er bovendien autobiografische elementen in. Sinds 1939 hangt dit iconische werk in het Tel Aviv Museum of Art. Geboren in … [Lees verder]
Arnold Schönberg emigreerde in 1933 naar de VS. In 1938 componeerde hij zijn Kol Nidrei. Ik denk dat daarin motieven uit zijn persoonlijke en maatschappelijke leven verwerkt zijn.* Over de tekst van het Kol Nidrei is veel te doen geweest, wel is bekend dat in joodse kring de uitleg luidt dat die woorden alleen betrekking hebben op de verplichtingen van iemand jegens God. *zie ook het inleidende verhaal: Eigenzinnige en verrassende versie van Kol Nidrei … [Lees verder]
Wat als de geschiedenis niet vooruitgaat, maar ons achterwaarts de toekomst in blaast? En wat als juist de herinnering aan wat Europa heeft verwoest de enige voorwaarde is om die toekomst te kunnen denken? In het werk van Walter Benjamin komen die twee vragen samen. Zijn ‘Engel van de Geschiedenis’ is niet simpelweg een symbool voor het verleden of voor de catastrofe. Het is een joods-messiaans beeld dat het Europese vooruitgangsgeloof op zijn kop zet: … [Lees verder]
De Hoge Feestdagen staan voor de deur met daarin een speciale plek voor het Kol Nidrei. De versie met de Asjkenazische melodie van Max Bruch staat in de wereld van de klassieke muziek hoog aangeschreven. Bruch gebruikte de melodie daarvan in het eerste deel van zijn Kol Nidrei. Het ís ook prachtige muziek, heerlijk om naar te luisteren en heerlijk om te spelen.* Hoe geliefd de melodie ook is, de joodse componist Arnold Schönberg (Wenen, … [Lees verder]
Sedje, zoals ik mijn oudtante vroeger mocht noemen, was in mijn ogen zo’n beetje alles tegelijk: een zelfstandige en originele vrouw, verzetsstrijdster, overlevende van de Shoah, maar bovenal kunstenaar, met een opmerkelijke ondernemerslust. Sedje Frank werd in 1923 geboren in Rotterdam. Als kind tekende en schilderde ze al veel. Geïnspireerd door de violist Nathan Milstein begon ze bovendien viool te spelen. De beeldende kunst en de muziek zouden uiteindelijk de twee pijlers van haar leven … [Lees verder]
De kwestie van de Joodsche Raad van Amsterdam in oorlogstijd heeft door de televisieserie opnieuw aandacht gekregen. Wie zich verdiept in de literatuur tot dusver zal getroffen zijn door de vele publicaties en de grote verschillen in opvatting. De classicus Piet Schrijvers, vakgenoot van de voorzitter van de Joodsche Raad David Cohen, wijdde aan hem een biografie en besprak daarin eerdere studies over de Joodsche Raad. Hij liet daarin echter het boek van journalist Hans … [Lees verder]
Het grote belang van de Stolpersteine is dat de vermoorde kinderen niet alleen een naam, geboorte- en sterfdatum hebben, maar ook een ‘leven’ krijgen. Dat levensverhaal krijgen zij dankzij het onderzoek dat voorafgaat aan het leggen van de stenen. Voor sommige nabestaanden neemt de Stolpersteine of struikelsteen de plaats in van een graf. In Leiden leggen we ieder jaar Stolpersteine of struikelstenen voor de vermoorde kinderen en medewerkers van het vroegere Joods Weeshuis Machseh Lajesoumim … [Lees verder]
De in 1892 gebouwde Gerard Dousjoel, eigendom van de Vereniging Hulpe Israëls, is een bijzonder gebouw en als zodanig zowel een gemeente- als Rijksmonument. Architect was Emanuel Marcus Rood (1851-1929). Rood werkte samen met Harry Elte, de architect van de Obrechtsjoel, aan het gebouw van de Centraal Israëlitische Ziekenverpleging (CIZ) aan de Jacob Obrechtstraat. Zie voor meer informatie over architect Emanuel Marcus Rood de site van Joods Amsterdam. De sjoel is gebouwd in de laat-negentiende … [Lees verder]
“Ik heb een stadionverbod vanwege ‘alle Joden aan het gas’. Ik snap dat ik iets heel stoms heb gedaan. Kunt u me uitleggen wat dat is, antisemitisme?” Aldus een Feyenoord-supporter die een verbod kreeg op bezoek aan De Kuip wegens antisemitische spreekkoren. Op initiatief van de Anne Frank Stichting, antidiscriminatie-bureau RADAR en de fancoach van Feyenoord worden vanaf het seizoen 2016-2017 workshops uitgevoerd voor supporters met een stadionverbod. Als geboren Joodse Rotterdammer, Feyenoord-fan met een … [Lees verder]
Waarom is Kol Nidrei controversieel en onmisbaar tegelijk? Wat betekent de zeventiende bracha van de Amida voor ons in deze tijd? En wat doen we met vermeldingen naar ‘gojiem’ in onze sidoer? Zomaar een greep uit de vragen die langs kunnen komen in mijn presentatie voor Limmoed ’25. Daarin wil ik het hebben over onderlinge verschillen in uitgaven van de gebedenboeken of beter sidoeriem. En dan bedoel ik niet de vele details waarin de ene … [Lees verder]
Frans Lavell:
Verschrikkelijk dat dit gebeurt. Niet alleen voor de Joodse slachtoffers. Mijn schoonvader Jacques Nooter, niet joods maar wel communist, werd…
Frans Lavell:
Sorry stomme fout. Jacques Nooter werd al 20 mei 1940 gearresteerd. Dus vlak na de Nederlandse capitulatie tot aan een…
Frans Lavell:
Verschrikkelijk dat dit gebeurt. Niet alleen voor de Joodse slachtoffers. Mijn schoonvader Jacques Nooter, niet joods maar wel communist, werd…
Manja Ressler:
Helemaal met u eens. Het kritiekloos slikken en herhalen van alle Israëlische propaganda is mij al jaren een doorn in…
Gied ten Berge:
Kerk en staat in Rusland worden geleid door twee oud-KGB agenten, twee oud-communisten: Poetin en Kyrill. Sinds Poetins invasie in…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
