Jessica Roitmans commentaar op 4 mei 2026 Toen ik zesentwintig jaar geleden vanuit de Verenigde Staten hierheen verhuisde, was een van de dingen die me het meest trof de Dodenherdenking. Amerika kent Memorial Day, maar die dag heeft zijn oorspronkelijke functie — het gedenken van de gevallenen — helaas grotendeels verloren aan vrije dagen en barbecues. Op een paar verspreide ceremonies na, staan we niet samen stil. Hier wel. Om acht uur ’s avonds sissen … [Lees verder]
Reactie op Advies verweesde Joodse roofkunst uit de NK-collectie van Commissie Asscher In het eerste deel gaat het over de ontstaansgeschiedenis van het Advies van de Commissie Asscher en de vraag of het grote aantal beperkingen en de gestelde randvoorwaarden een blijk van wantrouwen is. En de sleutelvraag: is de Joodse gemeenschap geholpen met dit advies? Hieronder bespreek ik eerst onduidelijkheden in het Advies, en daarna een aantalspecifieke aspecten. Overdracht van de geroofde kunst Vragen … [Lees verder]
‘Begrijpt u Israël?’ is de uitdagende titel van de lezingenserie van Joden Zeggen Nee. Ik moest daarbij onmiddellijk denken aan Maimonides’ Moreh Nevuchim, ‘De gids voor de verwarden.’ Het is precies deze verwarring en gêne die velen van ons voelen als we denken over het Israël van vandaag. Maimonides probeerde in de twaalde eeuw met zijn beroemde werk een brug te slaan tussen de wereld van de Tora en de rationele Aristotelische logica die in … [Lees verder]
‘Bekend maakt bemind’: Amsterdamse stadsdelen krijgen middelen voor dialoog en verbinding. Deze kop las ik in het Parool van vrijdag 20 februari 2026. De raadsleden Sheher Khan van Denk en Itay Garmy van Volt werken al enkele jaren samen om de dialoog in de stad te bevorderen. Daar gaat nu een schepje bovenop dankzij een ruimhartige subsidie. Dialoog, een nobel streven waar niemand op tegen kan zijn. Alleen, zo vroeg ik me af, is dialoog … [Lees verder]
Of toch niet? In de multireligieuze havenstad Kochi in Zuid-India moet ik er met een loep naar zoeken. De stad is vervuld met kunst, dankzij de vermaarde Kochi Muziris Biennale (de reden waarom ik hier ben) en met streetart. Muren zijn vrolijk beschilderd, zeker bij scholen, maar ook op vervallen gebouwen staan ware kunstwerken. Kochi is een toeristenplek, zeker in dit seizoen als het weer nog net te behappen is en met de Biennale als … [Lees verder]
Het toneel van Carré was leeg op deze 4e mei. Stoelen en lessenaars staan klaar voor musici die niet zullen komen. De voorstelling is afgelast – en gaat toch door zonder de uitvoerenden. In Nog niet afgelast staat Thea Kapteijn (Maria Kraakman) als uitvoerend producent nu alleen op het podium en reconstrueert wat er misging, waarom de voorstelling moest worden afgelast. Ze speelt de repetities na, de gesprekken, noemt de momenten waarop de samenwerking begon … [Lees verder]
Samen met mijn kleindochters Sophie en Isa (tien en twaalf jaar) ben ik gevraagd of we mee willen werken aan NPO Zapp, direct na het Jeugdjournaal van 4 mei. De special zal gaan over vlucht, verzet en verraad. Wij zijn gevraagd voor het onderdeel vlucht. Mijn vader, hun overgrootvader, vluchtte van Oostenrijk naar Nederland na de Anschluss in 1938. Hij was in het voorlaatste jaar van zijn gymnasium. Er worden thuis, samen met de meisjes, … [Lees verder]
Als voetballiefhebber zijn transferperiodes zonder twijfel spannende tijden. Welke speler gaat waarheen? Krijgt mijn club eindelijk die langverwachte nummer 6? Ook bij ons om de hoek speelt zich zo’n transferperiode af, maar dan in de wereld van de sjoels. Op een paar honderd meter van elkaar staan twee centrale sjoels. De Yeshurun Synagogue is van oudsher de officiële centrale sjoel. Hier komt traditioneel ook de opperrabbijn op de Hoge Feestdagen. Het gebouw stamt nog uit … [Lees verder]
Lang voordat Amsterdam het statige Concertgebouw kreeg, vormde de Koningszaal in Natura Artis Magistra een bruisend muzikaal middelpunt. Die geschiedenis is de afgelopen jaren nieuw leven ingeblazen: na een zorgvuldige restauratie is de zaal weer toegankelijk — en blijkt zij niet alleen visueel indrukwekkend, maar ook akoestisch uitzonderlijk. Het was buurtbewoner en topcellist Roeland Duijne die dat ontdekte. Samen ontwikkelden wij een kamermuziekserie die zowel ambitieus als toegankelijk is: Kamukoza — Kamermuziek in de Koningszaal. … [Lees verder]
Slagerszoon Moos Cohen (Tiel, 1901 – 1942 Auschwitz) volgde de Rijksacademie in Amsterdam in plaats van de opleiding tot rabbijn. Cohens eerste adres in Mokum was van 1921-22 de Karel du Jardinstraat 48, aan de zuidzijde van De Pijp. Moos had rabbinaal onderricht ontvangen en had zelfs overwogen rabbijn te worden, maar ging in 1921 toch naar de Rijksakademie, om die pas zeven jaar later te verlaten. Studerend aan de Rijksacademie op de Stadhouderskade 86 tekende hij … [Lees verder]
Als een terriër houdt Netanyahu vast aan zijn holle leus dat Israël Hamas totaal in Gaza moet vernietigen. Ik denk dat deze Israelische premier aan zelfhypnose doet. In die waas van overmoed en zelfbedrog lijkt het hem te ontgaan dat Israël over de oorlog in Gaza in zwaar internationaal vaarwater is gekomen. Geen genocide Ik denk niet in de eerste plaats aan hele en halve beschuldigingen van genocide in Gaza. Daar heb ik een duidelijke mening … [Lees verder]
De eerste decennia na de Tweede Wereldoorlog koesterde Nederland, als het om de bezettingsjaren ging, een erg rooskleurig beeld van zichzelf. ‘Onderdrukking en verzet’ waren de woorden waarin ongeveer alles werd uitgedrukt: een volk dat niet boog voor de tirannie en weliswaar gehavend maar geestelijk ongebroken uit de strijd tevoorschijn kwam. Een land dat in overgrote meerderheid verzet bood, misschien niet altijd in daden, maar dan toch zeker geestelijk. Wie goed om zich heen kijkt, … [Lees verder]
Van grote afstand moeten Joden waar ook ter wereld machteloos toezien hoe hun ideaalbeeld van Israel wordt verbrokkeld en een nieuwe messiaanse staat herrijst. Kan dat niet anders? Hoe zouden Joden in de diaspora invloed kunnen uitoefenen op het politieke en menselijke drama in Israel? Een paar dagen geleden ontmoette ik de Nederlands-Joodse Harry Mock uit Naarden. Hij is begaan met het lot van Israel en wierp een idee op waaruit geëngageerde machteloosheid sprak. Stemrecht … [Lees verder]
Hamas heeft opnieuw bewezen geen zacht eitje te zijn. Deze fundamentalistische Islamitische organisatie heeft zich ontpopt als een geduchte, technisch vaardige militaire machine. Gezien het strijdverloop ben ik er zeker van dat de verfijnde Israëlische militaire inlichtingendienst een goed beeld had van de bewapening, de ondergrondse schuilplaatsen van de terroristen, het zogeheten metro-tunnelsysteem, en de hoge motivatie van Hamas. Hamas heeft bewezen over militaire hightech-techniek te beschikken om precisieraketten op Israël te kunnen afvuren. Ik … [Lees verder]
De beslissing van de Universiteit van Amsterdam om ‘voor onbepaalde tijd’ niet meer samen te werken met Israëlische universiteiten wordt geprezen als een ‘ethische beslissing’. * Volgens mij gaat het niet om een stem voor vrede, maar om het etaleren van moraliteit. Echte moed betekent dialoog financieren, humanitair onderzoek steunen en mensen aan beide kanten van een conflict helpen. Een verklaring publiceren, zoals deze decanen en het College van Bestuur hebben gedaan? Dat is makkelijk. … [Lees verder]
Sid Bachrach:
Yes, Jessica having also grown up with Memorial Day in the U.S. May 4th in the Netherlands has always stood…
Marcel Mock:
Dank voor je reactie, Sara, In deel 2 ga ik nader in op specifieke aspecten van het Advies, inclusief mogelijke…
Marcel Mock:
Dank voor je reactie, Denise, Ik las tevens de reactie van je zuster Renée op Jonet en de uitspraak van…
Annet de Graaf:
Ach ja, de hasbara uit Israël. De Arabieren hebben zich sinds 1881 verzet tegen de komst van de joden, maar…
Sara de Vries:
Het zou Nederland niet misstaan om de Roofkunst naar Yad Vashem in de hoofdstad van Israel, Jerusalem over te brengen…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
