Al dagen voor de Nederlandse première van NAZA was ik bezig met de vraag of ik deze documentaire wel wilde zien. In mijn hoofd zag ik bioscooppubliek met Palestijnse vlaggen. Was ik bang voor het zoveelste eenzijdige discours, waar 7 oktober er niet meer toe doet. Ik zag geschreeuw voor me tijdens en na de voorstelling en protesten (met geweld). En wat als de inhoud van de film heel schokkend en naar zou zijn? Wat … [Lees verder]
Ter gelegenheid van Dierendag vond staatssecretaris Silvio Erkens dat hij de dieren een cadeautje moest geven. In een televisie-uitzending pleitte hij ervoor het taboe op een verbod op koosjere slacht te doorbreken. Onbedwelmd ritueel slachten hoort volgens hem niet in Nederland thuis. Dat is een stevige uitspraak. Daarom is het misschien goed om eerst de geschiedenis erbij te pakken. Want wie zegt dat iets ‘niet in Nederland thuishoort’, zou zich ook moeten afvragen hoelang het … [Lees verder]
Drie jaar geleden begon Simchat Tora voor mij zoals ieder ander jaar. Zoals gebruikelijk ging ik al vroeg in de ochtend naar sjoel. Het hoogtepunt van vreugde na de Hoge Feestdagen en Soekot: een lange dienst, inclusief zeven hakafot: de vreugdedansen met de Torarollen. Mijn vrouw zou later met de kids volgen. Zoals in veel wijken in Jeruzalem was onze sjoel gevestigd in een lokaal van een school. Het lokaal was tegelijkertijd de mamad van … [Lees verder]
Ik ben er klaar mee. Vorige week woonde ik de Kol Nidre-dienst bij in het kleine universiteitsstadje aan de oostkust van de VS, waar ik woon met mijn Israëlische man. Het was een dienst van onze lokale joodse gemeenschap samen met de studentenvereniging Hillel. Midden in de Kol Nidre-dienst, op een feestdag die bedoeld is voor spirituele bezinning, nederigheid en vergeving, nam de rabbijn van Hillel het woord voor een politieke toespraak van twintig minuten. … [Lees verder]
Alle internationale media van televisie, kranten tot sociale media berichten er de laatste week over: Heidenau, een klein Oost-Duits stadje van 16.000 inwoners bij de grens met Tsjechië. Dit stadje besloot dat het leggen van struikelstenen op de openbare weg niet langer is toegestaan. Er zijn er zeven aangevraagd, waarvan er al vijf liggen. Het initiatief van het verbod komt van de officieel als rechts-radicale partij bestempelde AfD (Alternative für Deutschland), samen met de christelijk-democratische … [Lees verder]
“Het is aanlokkelijk om je voor te stellen hoe de muziek zich had ontwikkeld als ze waren blijven leven. Ze waren zo vrij, zo bevlogen, zulke gepassioneerde musici en componisten.” In muziekcentrum Splendor, midden in de oude Jodenbuurt van Amsterdam, vond maandag 5 oktober jl. een pianorecital plaats met muziek van de ‘vergeten’ componist Daniël Belinfante. Belinfante werd in 1893 in Amsterdam geboren in een muzikaal gezin. Hij studeerde viool en piano, vermoedelijk bij zijn … [Lees verder]
Theater vind ik een tikje intimiderend. Het jargon, de aanname dat alles betekenisvol is, de theater-incrowd die lijkt neer te kijken op de rest van ons. Ik geef het grif toe. Ik ben een oppervlakkige kunstkenner. Eens per jaar ga ik naar het ballet, voor het afgezaagde stuk waar de snobistische danswereld haar neus voor ophaalt, De Notenkraker. Ga ik vaker, zoals dit jaar naar Het Zwanenmeer, dan is het een klassieker met de te … [Lees verder]
Joden bidden in de synagoge op Jom Kipoer (Grote Verzoendag) het schilderij van Maurycy Gottlieb (1856-1879) is misschien wel het beroemdste en meest gereproduceerde Joodse schilderij ooit. Het toont een sfeervolle Joodse gebedsdienst in Oost-Europa op de heiligste dag van het Joodse jaar en verbeeldt het Europese Joodse leven van de negentiende eeuw. Gottlieb verwerkte er bovendien autobiografische elementen in. Sinds 1939 hangt dit iconische werk in het Tel Aviv Museum of Art. Geboren in … [Lees verder]
Arnold Schönberg emigreerde in 1933 naar de VS. In 1938 componeerde hij zijn Kol Nidrei. Ik denk dat daarin motieven uit zijn persoonlijke en maatschappelijke leven verwerkt zijn.* Over de tekst van het Kol Nidrei is veel te doen geweest, wel is bekend dat in joodse kring de uitleg luidt dat die woorden alleen betrekking hebben op de verplichtingen van iemand jegens God. *zie ook het inleidende verhaal: Eigenzinnige en verrassende versie van Kol Nidrei … [Lees verder]
Wat als de geschiedenis niet vooruitgaat, maar ons achterwaarts de toekomst in blaast? En wat als juist de herinnering aan wat Europa heeft verwoest de enige voorwaarde is om die toekomst te kunnen denken? In het werk van Walter Benjamin komen die twee vragen samen. Zijn ‘Engel van de Geschiedenis’ is niet simpelweg een symbool voor het verleden of voor de catastrofe. Het is een joods-messiaans beeld dat het Europese vooruitgangsgeloof op zijn kop zet: … [Lees verder]
Beste Lezer, Het is te laat voor het begin en te vroeg voor het einde. Toch wensen we u namens De Vrijdagavond chanukah sameach én een gelukkig 2023. U heeft nog net even tijd de latkes er af te trainen, over een week moet u aan de oliebollen! Er zijn veel mensen die dit jaar hebben bijgedragen aan het succes van ons snel groeiende magazine. Allereerst de schrijvers die ons iedere keer weer voorzien van … [Lees verder]
‘De grenzen zijn voortdurend in beweging’, zo reageert Bart Wallet op Van Weezels vraag naar het geboortedorp van haar grootmoeder ‘ergens in een shtetl in Oost-Polen of westelijk Oekraïne’. Natascha van Weezel weet de naam van de shtetl (joods dorp) waar haar grootmoeder in 1917 geboren werd, maar het staat niet meer op de landkaart. Daarop vertelt professor Wallet over de verschuivende grenzen van het veelzijdige joodse gebied dat liep van Litouwen tot aan Odessa. … [Lees verder]
Geen ma nisjtana, geen vermelding van de uittocht uit Egypte of van de rol van Mozes, ja zelfs de Goddelijke interventie ontbreekt. In plaats daarvan de militaire operaties voor de stichting van de Joodse staat. Dat ontdekte ik in de Onafhankelijkheids-Hagada die ik vond in het nieuwe gebouw van de Nationale Bibliotheek van Jeruzalem. Uniek gelegen tegenover de Knesset aan de ene kant en het Israël Museum met de Shrine of the Book aan de … [Lees verder]
In feministisch-Joodse kringen geldt: alles wat mannen aan rituelen kunnen uitvoeren, moet voor vrouwen niet verboden worden. Toch bestaat er nog één taboe, zelfs binnen progressieve Joodse gemeenschappen: de besnijdenis. Vandaag, enkele dagen na Internationale Vrouwendag, stel ik dan ook voor om ook dit laatste bastion van patriarchale ongelijkheid te slechten en hou ik een pleidooi voor de terugkeer van de vrouwenbesnijdenis. Dit gebruik, dat in Afrika al bestond vóór het ontstaan van het Christendom … [Lees verder]
Was alles maar gebleven bij de vreedzaam over Jeruzalem vliegende ooievaars op weg naar Afrika en een maand later – eind september – kraanvogels met hun schorre keelgeluiden. Allemaal geruststellend keurig op tijd ondanks klimaatcrisis en oorlog. Daarna kwamen er 181 ballistische raketten op ons af vanuit Iran. Ik zat een uur beneden in de schuilkelder met mijn hond, Mini. Ze bleef braaf zitten op een plat ontvouwen kartonnen doos en we luisterden daar samen … [Lees verder]
Marcel Mock:
Het schilderij werd in 1935 gemaakt bij de viering van het 300-jarig bestaan van de NIHS.
Marcel Mock:
Schilderij van Martin Monnickendam, joodse kunstenaar overleden in 1943 te Amsterdam (schilderij in bezit van JCK).
Ephraïm Goldstoff:
Beste Benno, dank voor je reactie.het was voor ons ook emotioneel.
Marcel Mock:
Barend Elburg refereert aan de komende Israëlische verkiezingen waarin 'zonder angst' gestemd kan worden, anders dan in de buurlanden. Minstens…
Marcel Mock:
Neem svp de moeite ipv een lange monoloog te schrijven om eerst de Kroniek te lezen. Uit diverse bijdragen blijkt…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
