3 november 2026

Opinie

boekenplank met in het midden het besproken boek

Hoe durft een jood te beweren dat Israël een sof is! 

non-fictie en biografieën

‘Nou dag kind, en Israël is een sof’ van Truus Cahen is een boek waarvan mijn vrienden zeggen dat ik het MOET lezen. Het gaat immers over Joden, holocaust, tweede generatie en Israël. Kortom, een boek waar ik doorgaans geen zin in heb, ze liggen me te zwaar op de maag. Echter: het boek van Truus Cahen had ik binnen een paar dagen uit, ik genoot ervan. De schrijfster is beeldend kunstenaar en therapeut, dat … [Lees verder]

Met knikkende knieën naar NAZA

Opinie

Al dagen voor de Nederlandse première van NAZA was ik bezig met de vraag of ik deze documentaire wel wilde zien.  In mijn hoofd zag ik bioscooppubliek met Palestijnse vlaggen. Was ik bang voor het zoveelste eenzijdige discours, waar 7 oktober er niet meer toe doet. Ik zag geschreeuw voor me tijdens en na de voorstelling en protesten (met geweld). En wat als de inhoud van de film heel schokkend en naar zou zijn? Wat … [Lees verder]

Wat past bij Nederland?

Opinie

Ter gelegenheid van Dierendag vond staatssecretaris Silvio Erkens dat hij de dieren een cadeautje moest geven. In een televisie-uitzending pleitte hij ervoor het taboe op een verbod op koosjere slacht te doorbreken. Onbedwelmd ritueel slachten hoort volgens hem niet in Nederland thuis. Dat is een stevige uitspraak. Daarom is het misschien goed om eerst de geschiedenis erbij te pakken. Want wie zegt dat iets ‘niet in Nederland thuishoort’, zou zich ook moeten afvragen hoelang het … [Lees verder]

groot bord met October 7Th met foto's van gegijzelden op plein

Drie jaar na 7 oktober: de blijvende littekens

Herdenken

Drie jaar geleden begon Simchat Tora voor mij zoals ieder ander jaar. Zoals gebruikelijk ging ik al vroeg in de ochtend naar sjoel. Het hoogtepunt van vreugde na de Hoge Feestdagen en Soekot: een lange dienst, inclusief zeven hakafot: de vreugdedansen met de Torarollen. Mijn vrouw zou later met de kids volgen. Zoals in veel wijken in Jeruzalem was onze sjoel gevestigd in een lokaal van een school. Het lokaal was tegelijkertijd de mamad van … [Lees verder]

bovenzijde rond raam met de hebreeuwse letters jod heh wav heh

Politiek hoort niet bij een Kol Nidre-dienst

Opinie

Ik ben er klaar mee. Vorige week woonde ik de Kol Nidre-dienst bij in het kleine universiteitsstadje aan de oostkust van de VS, waar ik woon met mijn Israëlische man. Het was een dienst van onze lokale joodse gemeenschap samen met de studentenvereniging Hillel. Midden in de Kol Nidre-dienst, op een feestdag die bedoeld is voor spirituele bezinning, nederigheid en vergeving, nam de rabbijn van Hillel het woord voor een politieke toespraak van twintig minuten. … [Lees verder]

Nieuws

Nieuws

Net als mijn Portugees-Joodse voorouders zoeken kleinkinderen ook nu naar hun Joodse identiteit

‘Mijn grootvader was Joods.’ Ik vraag me af hoeveel mensen die zin tegenwoordig uitspreken. Misschien vaker dan vroeger, misschien valt het mij alleen meer op. Er duikt ergens een vergeelde foto op, een chanoekia op zolder of een grafsteen met Hebreeuwse letters. En plotseling wil een kleinkind weten wat dat allemaal met hem te maken heeft. Zou het kunnen dat sommige families na twee of drie generaties opnieuw belangstelling krijgen voor hun Joodse wortels? Dat … [Lees verder]

foto Gilad Perez met tekst Israel Stemt
Israël div

Tot op het laatste moment stemmen winnen 

„Verlaat nu jullie huizen. Arabieren zijn aan het stemmen”, klinkt het dinsdagmiddag door de straten van Jeruzalem. Een auto van Netanyahu’s Likoedpartij doet een laatste poging om coalitiestemmers naar de stembus te duwen, terwijl de rijen in de Arabische steden in Israël alsmaar langer worden. Deze laatste oproep vat de voorlopige verkiezingsuitslag goed samen: Netanyahu’s aanhangers hebben hem toch niet volledig in de steek gelaten en Arabische Israëliërs trokken massaal naar de stembus. Bovendien beschuldigt … [Lees verder]

tekening Salomon analyseert Israel
Nieuws

De Arabische kiezer schudt Israël wakker

Mijn Israëlische vriend Oved brieste van woede toen het over de kansen van Benjamin Netanyahu ging om aan de macht te blijven. ‘Bibi heeft ons land kapotgemaakt, onnodige oorlogen gevoerd en het dagelijks leven onmogelijk duur gemaakt. Ik heb altijd Likud gestemd. Nu niet. Ik ken veel mensen die Likud de rug toekeren. Misschien stem ik op Yashar, de nieuwe partij van de ex-chef-staf Eisenkot.’ Terwijl er bij een stembureau in Ramat Hasharon een lange … [Lees verder]

Kunst & Cultuur

Carole King: She Made the Earth Move

Muziek

En toen? King volgde Tapestry op met een derde kind (geboren in de keuken) en een nieuw album Music dat ook op nummer één kwam. Maar in de twee dozijn soloalbums die volgden, bereikte ze nooit meer de hoogten van Tapestry. En hoewel ze regelmatig optrad, in de Verenigde Staten en daarbuiten, wilde ze geen ster zijn en kwam het podium haar niet aanwaaien. Ze gaf yogales, werd volgeling van Swami Satchidananda, kreeg nog een … [Lees verder]

Amsterdam Storytelling Festival barst los met clownerie, volksverhalen en zuurdesembrood

Kunst en Cultuur

“Storytelling is persoonlijk en intiem, en in deze tijd is de behoefte om direct en intiem met elkaar in contact te komen. Dat is het succes van storytelling.”   Aldus performer Raphael Rodan, een Israëliër die al twaalf jaar in Amsterdam woont.  Ik sprak hem omdat hij goed nieuws heeft: Het Amsterdam Storytelling Festival begint over twee weken.  Dit inspirerende en buitengewone festival is een must voor iedereen die wil genieten van en kennismaken met storytelling … [Lees verder]

zingende vrouw met blonde krullen tegen donkere achtergrond

Carole King schreef het songboek van de tweede feministische golf 

Muziek

She Made the Earth Move De dichteres Muriel Rukeyser opperde ooit dat de wereld zou openbarsten als ook maar één vrouw de waarheid over haar leven zou vertellen.  Het eerste deel van die gedachte lijkt uit te zijn gekomen toen een tienermoeder uit Brooklyn, studieverlater Carol Klein, haar naam veranderde in Carole King en begon muziek te schrijven.  Aan de andere kant: de teksten schreef Gerry Goffin, haar echtgenoot. Een nieuw boek in de voortreffelijke … [Lees verder]

danseres tegen donkere achtergrond

Zoektocht naar een nieuw begin, van dichtbij

Kunst en Cultuur

“Ik weet hoe ik eraan begin, maar ik heb geen idee hoe ik eruit kom.”  Zo beschrijft danser Ariel Gelbart zijn solo First Things van choreograaf Michael Getman. Hij danst het stuk al sinds 2021 en toch voelt het elke keer anders.  Dat het werk daardoor levend blijft, geldt ook voor zijn leven sinds februari 2026. Toen verhuisde hij met zijn vrouw en zoontje van Tel Aviv naar Nederland op zoek naar rust en een … [Lees verder]

Daniël Belinfante herontdekt als componist

Muziek

“Het is aanlokkelijk om je voor te stellen hoe de muziek zich had ontwikkeld als ze waren blijven leven. Ze waren zo vrij, zo bevlogen, zulke gepassioneerde musici en componisten.” In muziekcentrum Splendor, midden in de oude Jodenbuurt van Amsterdam, vond maandag 5 oktober jl. een pianorecital plaats met muziek van de ‘vergeten’ componist Daniël Belinfante. Belinfante werd in 1893 in Amsterdam geboren in een muzikaal gezin. Hij studeerde viool en piano, vermoedelijk bij zijn … [Lees verder]

uit alle tijden

Bibi’s oorlog met Teheran en haar proxies

Nieuws

Was alles maar gebleven bij de vreedzaam over Jeruzalem vliegende ooievaars op weg naar Afrika en een maand later – eind september – kraanvogels met hun schorre keelgeluiden.  Allemaal geruststellend keurig op tijd ondanks klimaatcrisis en oorlog. Daarna kwamen er 181 ballistische raketten op ons af vanuit Iran. Ik zat een uur beneden in de schuilkelder met mijn hond, Mini.  Ze bleef braaf zitten op een plat ontvouwen kartonnen doos en we luisterden daar samen … [Lees verder]

rode achtergrond met tekst Soroka University Medical Center, foto Amir Frenkel en helicopter

Als ziekenhuizen wegkijken

Israël div

Sinds een paar dagen ben ik terug uit Amsterdam. Voor het eerst in mijn leven liep ik daar zonder keppel, maar met een pet. Ik voelde me niet meer prettig om zichtbaar als jood rond te lopen. Dat terzijde. In Nederland hoorde ik de commotie rond professor Amit Frenkel, hoofd intensive care van het Soroka Ziekenhuis in Israël. Hem werd de toegang geweigerd, enkel omdat hij uit Israël komt. Dat raakte me diep. Het bracht … [Lees verder]

wintersport

Roemeense lekkernijen en een neuroloog in de sneeuw

Nieuws

Winter 2017-2018 Ik kwam net van de piste af in de Schistall om mijn ski’s op te bergen en mijn skischoenen uit te trekken in de VIP-afdeling van de hut. Daar zit een man op een houten bank. Hij probeert zijn skischoenen uit te trekken. Ik zie dat hij crepeert van de pijn. Het is geen Duitser of  Oostenrijker, ik spreek hem aan in het Engels Can I help you? Nee, ik moet het zelf doen, … [Lees verder]

Salomon Bouman, illustratie met grote bril door Françoise Nick

Israëlische samenleving betaalt hoge tol voor de oorlog in Gaza

Midden-Oosten

Emoties lopen in de Knesset hoog op. Bijvoorbeeld over een onderzoek naar het geblunder op 7 oktober 2023. Wel of geen staatsrechtelijk onderzoek. Heeft Netanyahoe wat te verbergen? Wil hij daarom een onderzoekscommissie die hij via zijn proxies laat benoemen?  De beledigingen vallen in het niet bij de emotionele uitbarsting van de welbespraakte Likoed-parlementariër Tali Gotlieb.  Ik had echt met haar te doen toen zij het in de Knesset opnam voor een soldaat die zelfmoord had … [Lees verder]

Leven als Arabier, als Palestijn in Israël

Kijk- en Luistertips

Jaren geleden maakte ik samen met mijn jeugdvriendin Esther een bijzondere reis door Israël en Jordanië.  Esther en ik kennen elkaar sinds de middelbare school, en we vatten het plan op om een tussenjaar te doen en de wereld rond te reizen. Zoals druiven plukken in Frankrijk, Summer Camp in de Verenigde Staten, kibboets in Israël. Uiteindelijk ging zij wel naar een kibboets, maar ik niet. Ik ging culturele antropologie studeren aan de Universiteit van … [Lees verder]

beeldmerk Parasja in blauw met gele en rode stip
Verschillende auteurs vertellen over het Tora-gedeelte dat deze week wordt gelezen en geven hun eigenzinnige interpretatie

Kern van Sodoms ondergang: gierigheid, egoïsme en wreedheid

Parasja Vajeira (Beresjiet 18:1–22:24) begint met de verschijning van de Eeuwige aan Abraham en eindigt met de namen van de nakomelingen van Abraham’s broer Nahor en zijn vrouw Milka.  Daartussen lezen we een aantal verhalen die tot de aangrijpendste van de Torah behoren.  In Vogelvlucht:   Vajeira betekent “en hij verscheen”, en beschrijft de verschijning van de Eeuwige aan Abraham terwijl hij herstellende is van zijn besnijdenis. Drie onbekende bezoekers, engelen die zich als mannen voordoen, melden zich en Abraham ontvangt ze met grote gastvrijheid. Een van hen voorspelt dat Sarah, dan al 89 jaar, binnen een jaar een zoon krijgt. ... [Lees verder]

Blijf op de hoogte

Iedere vrijdagochtend een e-mail met de nieuwste artikelen van De Vrijdagavond in je mailbox ontvangen? Schrijf je hieronder in.

Nieuw op De Vrijdagavond