Sla de Bijbel open, en je vindt prachtige teksten en gruwelijke verhalen. Allemaal Gods woord, toch? Voor Joden bestaat er naast de schriftelijke leer een mondelinge, en die interpreteert alle teksten en checkt ze op hun relevantie vandaag. Want het is lang geleden dat Hij of Zij sprak. Begin dit jaar is de Australische film Leviticus uitgebracht, die nu ook in Nederland te zien is. Het blijkt een romantische horrorfilm te zijn over twee homoseksuele … [Lees verder]
Twintig jaar geleden, op 12 augustus 2006, kwam Uri Grossman om bij een operatie van het Israëlische leger in Zuid-Libanon. Dat gaf aanleiding om aandacht te vragen voor zijn vader David Grossman, een van mijn favoriete schrijvers. Grossman is een uitgesproken criticus van het beleid van de Israëlische regering. Hij heeft, na lang geweigerd te hebben het woord genocide in de mond te nemen, vorig jaar zomer dat woord voor het eerst gebruikt. Zoals hij stelde: … [Lees verder]
Rabbinaal protest tegen het geweld van heetgebakerde jonge Joodse kolonisten tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse boeren en bewoners op de Westelijke Jordaanoever in Israël. Als liberaal-orthodoxe rabbijn, 84 jaar oud, en al jarenlang lid van de Rabbinical Council of America (een organisatie van meer dan duizend orthodoxe rabbijnen in Noord-Amerika), protesteer ik met klem tegen en veroordeel ik het geweld dat soms zelfs tot moord leidt, dat door messiaans-gedreven jonge Joodse kolonisten wordt gepleegd tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse … [Lees verder]
Mijn hele leven ben ik geïnteresseerd in politiek. Eerst in Nederland. Ik probeerde altijd dicht tegen de politiek aan te schuren, al wist ik goed dat ik nooit de tijd zou hebben om zelf professioneel politicus te worden. Hoewel ik inmiddels al meer dan vijf jaar in Israël woon, heb ik nog steeds contacten in de Nederlandse politiek. Die belangstelling is nooit verdwenen. Als een vlieg op de muur Ik moest daaraan denken toen ik … [Lees verder]
Met de tennisrackets in de achterbak reed ik over de Amstelveenseweg. Vlak voor de oprit naar de A10 rijd ik op de tweede baan rechts zodat ik rechtdoor kan richting Amstelveen. Nog geen vijftig meter voor het viaduct blijken die twee rijbanen afgesloten en wijst een verlichte pijl de oprit op. Ik schrik me rot. Er is geen andere optie. De auto’s voor me maken de bocht al richting oprit. Ik weet dat ik de … [Lees verder]
Arnold Schönberg emigreerde in 1933 naar de VS. In 1938 componeerde hij zijn Kol Nidrei. Ik denk dat daarin motieven uit zijn persoonlijke en maatschappelijke leven verwerkt zijn.* Over de tekst van het Kol Nidrei is veel te doen geweest, wel is bekend dat in joodse kring de uitleg luidt dat die woorden alleen betrekking hebben op de verplichtingen van iemand jegens God. *zie ook het inleidende verhaal: Eigenzinnige en verrassende versie van Kol Nidrei … [Lees verder]
Joden bidden in de synagoge op Jom Kipoer (Grote Verzoendag) het schilderij van Maurycy Gottlieb (1856-1879) is misschien wel het beroemdste en meest gereproduceerde Joodse schilderij ooit. Het toont een sfeervolle Joodse gebedsdienst in Oost-Europa op de heiligste dag van het Joodse jaar en verbeeldt het Europese Joodse leven van de negentiende eeuw. Gottlieb verwerkte er bovendien autobiografische elementen in. Sinds 1939 hangt dit iconische werk in het Tel Aviv Museum of Art. Geboren in … [Lees verder]
Wat als de geschiedenis niet vooruitgaat, maar ons achterwaarts de toekomst in blaast? En wat als juist de herinnering aan wat Europa heeft verwoest de enige voorwaarde is om die toekomst te kunnen denken? In het werk van Walter Benjamin komen die twee vragen samen. Zijn ‘Engel van de Geschiedenis’ is niet simpelweg een symbool voor het verleden of voor de catastrofe. Het is een joods-messiaans beeld dat het Europese vooruitgangsgeloof op zijn kop zet: … [Lees verder]
De Hoge Feestdagen staan voor de deur met daarin een speciale plek voor het Kol Nidrei. De versie met de Asjkenazische melodie van Max Bruch staat in de wereld van de klassieke muziek hoog aangeschreven. Bruch gebruikte de melodie daarvan in het eerste deel van zijn Kol Nidrei. Het ís ook prachtige muziek, heerlijk om naar te luisteren en heerlijk om te spelen.* Hoe geliefd de melodie ook is, de joodse componist Arnold Schönberg (Wenen, … [Lees verder]
Sedje, zoals ik mijn oudtante vroeger mocht noemen, was in mijn ogen zo’n beetje alles tegelijk: een zelfstandige en originele vrouw, verzetsstrijdster, overlevende van de Shoah, maar bovenal kunstenaar, met een opmerkelijke ondernemerslust. Sedje Frank werd in 1923 geboren in Rotterdam. Als kind tekende en schilderde ze al veel. Geïnspireerd door de violist Nathan Milstein begon ze bovendien viool te spelen. De beeldende kunst en de muziek zouden uiteindelijk de twee pijlers van haar leven … [Lees verder]
Eerste dag Rosj Hasjana, ochtenddienst 9.30u, daarna kidoesj. Tweede dag ochtenddienst 9.30u, sjofar 11.30u, kidoesj; voor de grotere kinderen sjioer vanaf 10.30u. Zomaar een paar regels uit het programma voor de Hoge Feestdagen van een Amsterdamse sjoel. We gaan door, zoals elk jaar: tientallen diensten, drie weken lang, gedragen door talloze vrijwilligers. Het is troostrijk dat het joods-religieuze leven doorgaat zoals het al eeuwen doorgaat, overal ter wereld, wat er ook gebeurt. En toch wringt … [Lees verder]
In veel situaties, vooral als het de sociologie van het jodendom betreft, is Anatevka mijn meetlint. Anatevka, de musical waarin de Joodse Tevje zijn gezin door het leven loodst in de shtetl, het fictieve dorpje Anatevka in het tsaristische Rusland. Tevje laat de theaterbezoeker zien hoe zijn kinderen opgroeien op de golven van de maatschappelijke ontwikkelingen in de tijd waarin de musical zich afspeelt. En op het dak een violist. De viool, geen ander muziekinstrument, … [Lees verder]
Natuurlijk begrijp ik dat Israël bij de herdenking van 7 oktober in het centrum van de journalistieke belangstelling staat. 7 oktober, de dag waarop Hamas uit de tunnels in Gaza de kibboetsen in het zuiden van Israël overviel. Ik heb er van alles over gelezen in de Nederlandse en internationale media. Vlijmscherpe kritiek op Israëls oorlogen naast artikelen die begrip opbrengen voor de uitoefening van Israëls keiharde oorlogvoering tegen vijanden die de vernietiging van Israël … [Lees verder]
Onlangs verscheen van Ewoud Sanders het boek Van appeljood tot zuurjood. Veertig portretten van joodse straatventers. Hier, bij wijze van voorpublicatie, een deel van de inleiding. Vlam in de pan Op vrijdagmiddag 21 mei 1880 sloeg in de Amsterdamse Jodenbuurt de vlam in de pan. Een paar maanden daarvoor had de gemeenteraad besloten dat er op de Sint Antoniesbreestraat en de Jodenbreestraat geen ‘uitstallingen’ van venters meer mochten staan. Het stadsbestuur wilde er een snelle verbinding … [Lees verder]
Arjen Lubach noemt het de ‘fabeltjesfuik’. Door de algoritmes die bepalen wat je allemaal te zien krijgt op het internet en op sociale media, krijgen we eigenlijk alleen nog maar dingen te zien en te lezen die onze eigen mening bevestigen. Als je eenmaal op YouTube op een filmpje met katten hebt geklikt, kan je erop rekenen dat je de rest van je leven suggesties krijgt om filmpjes van schattige haarballen te bekijken. Kattenfilmpjes zijn … [Lees verder]
Kees Maaswinkel:
Volg alleen betrouwbare bronne. Helemaal mee eens! Ook Al Jazeera - dat in Israel niet mag worden bekeken! - is…
Herman Duizend:
Ook in Wenen hebben wij een pauze met kiddoesj!
Sija van der Meulen:
Dank, dank, Bloom, je hebt woorden gegeven aan een zeer pijnljke kwestie en je laat zien hoe het anders kan!…
Gerdy Mertens:
Dank je wel. Fijn om dit genuanceerde geluid te horen.
Barteline Swildens:
Walter Benjamin pleegde 'zelfmoord': ik zou liever zeggen: pleegde zelfdoding. Vermoord worden geschiedt m.i. per definitie door een ander. Van…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
