Ik ben er klaar mee. Vorige week woonde ik de Kol Nidre-dienst bij in het kleine universiteitsstadje aan de oostkust van de VS, waar ik woon met mijn Israëlische man. Het was een dienst van onze lokale joodse gemeenschap samen met de studentenvereniging Hillel. Midden in de Kol Nidre-dienst, op een feestdag die bedoeld is voor spirituele bezinning, nederigheid en vergeving, nam de rabbijn van Hillel het woord voor een politieke toespraak van twintig minuten. … [Lees verder]
Alle internationale media van televisie, kranten tot sociale media berichten er de laatste week over: Heidenau, een klein Oost-Duits stadje van 16.000 inwoners bij de grens met Tsjechië. Dit stadje besloot dat het leggen van struikelstenen op de openbare weg niet langer is toegestaan. Er zijn er zeven aangevraagd, waarvan er al vijf liggen. Het initiatief van het verbod komt van de officieel als rechts-radicale partij bestempelde AfD (Alternative für Deutschland), samen met de christelijk-democratische … [Lees verder]
Een tsunami van Arabische waarschuwingen over een op handen zijnde overval van Hamas uit Gaza op het zuiden van Israël op 7 oktober 2023 domineert de op stoom komende Israëlische verkiezingscampagne. In het oog van de storm staat premier Benjamin Netanyahu, belaagd door berichten in de Amerikaanse en Israëlische media over waarschuwingen uit Egypte en de Arabische Emiraten over een grote Hamas-aanval. Waarschuwingen die hij heeft genegeerd en waardoor hij verantwoordelijk wordt gehouden voor de … [Lees verder]
Sla de Bijbel open, en je vindt prachtige teksten en gruwelijke verhalen. Allemaal Gods woord, toch? Voor Joden bestaat er naast de schriftelijke leer een mondelinge, en die interpreteert alle teksten en checkt ze op hun relevantie vandaag. Want het is lang geleden dat Hij of Zij sprak. Begin dit jaar is de Australische film Leviticus uitgebracht, die nu ook in Nederland te zien is. Het blijkt een romantische horrorfilm te zijn over twee homoseksuele … [Lees verder]
Twintig jaar geleden, op 12 augustus 2006, kwam Uri Grossman om bij een operatie van het Israëlische leger in Zuid-Libanon. Dat gaf aanleiding om aandacht te vragen voor zijn vader David Grossman, een van mijn favoriete schrijvers. Grossman is een uitgesproken criticus van het beleid van de Israëlische regering. Hij heeft, na lang geweigerd te hebben het woord genocide in de mond te nemen, vorig jaar zomer dat woord voor het eerst gebruikt. Zoals hij stelde: … [Lees verder]
Joden bidden in de synagoge op Jom Kipoer (Grote Verzoendag) het schilderij van Maurycy Gottlieb (1856-1879) is misschien wel het beroemdste en meest gereproduceerde Joodse schilderij ooit. Het toont een sfeervolle Joodse gebedsdienst in Oost-Europa op de heiligste dag van het Joodse jaar en verbeeldt het Europese Joodse leven van de negentiende eeuw. Gottlieb verwerkte er bovendien autobiografische elementen in. Sinds 1939 hangt dit iconische werk in het Tel Aviv Museum of Art. Geboren in … [Lees verder]
Arnold Schönberg emigreerde in 1933 naar de VS. In 1938 componeerde hij zijn Kol Nidrei. Ik denk dat daarin motieven uit zijn persoonlijke en maatschappelijke leven verwerkt zijn.* Over de tekst van het Kol Nidrei is veel te doen geweest, wel is bekend dat in joodse kring de uitleg luidt dat die woorden alleen betrekking hebben op de verplichtingen van iemand jegens God. *zie ook het inleidende verhaal: Eigenzinnige en verrassende versie van Kol Nidrei … [Lees verder]
Wat als de geschiedenis niet vooruitgaat, maar ons achterwaarts de toekomst in blaast? En wat als juist de herinnering aan wat Europa heeft verwoest de enige voorwaarde is om die toekomst te kunnen denken? In het werk van Walter Benjamin komen die twee vragen samen. Zijn ‘Engel van de Geschiedenis’ is niet simpelweg een symbool voor het verleden of voor de catastrofe. Het is een joods-messiaans beeld dat het Europese vooruitgangsgeloof op zijn kop zet: … [Lees verder]
De Hoge Feestdagen staan voor de deur met daarin een speciale plek voor het Kol Nidrei. De versie met de Asjkenazische melodie van Max Bruch staat in de wereld van de klassieke muziek hoog aangeschreven. Bruch gebruikte de melodie daarvan in het eerste deel van zijn Kol Nidrei. Het ís ook prachtige muziek, heerlijk om naar te luisteren en heerlijk om te spelen.* Hoe geliefd de melodie ook is, de joodse componist Arnold Schönberg (Wenen, … [Lees verder]
Sedje, zoals ik mijn oudtante vroeger mocht noemen, was in mijn ogen zo’n beetje alles tegelijk: een zelfstandige en originele vrouw, verzetsstrijdster, overlevende van de Shoah, maar bovenal kunstenaar, met een opmerkelijke ondernemerslust. Sedje Frank werd in 1923 geboren in Rotterdam. Als kind tekende en schilderde ze al veel. Geïnspireerd door de violist Nathan Milstein begon ze bovendien viool te spelen. De beeldende kunst en de muziek zouden uiteindelijk de twee pijlers van haar leven … [Lees verder]
Hersh Is Home. En zo is het, thuis zijn ze, alle zes. Thuis, dat wil zeggen de aarde van het land waar ze geboren zijn, waar ze leefden, waar ze werkten en dansten en zongen en lachten. De aarde waarin ze nu mogen rusten, hun thuis in eeuwigheid. Dit zijn hun namen: Carmel 40 jaar, Eden 24 jaar, Alexander 32 jaar, Almog 27 jaar, Ori 25 jaar en Hersh 23 jaar. Hun dode en verminkte lichamen werden … [Lees verder]
Vaag kan ik me herinneren dat ik als klein kind Joodse feesten vierde. Was het Chanoeka? Of een sederavond? Het waren leuke festijnen waar we als kinderen van de aanwezige families van genoten. Die bijeenkomsten werden georganiseerd door de Joodse vereniging in Jakarta, de hoofdstad van wat toen nog Nederlands-Indië was. Daar heb ik tot mijn zesde gewoond met tussendoor een korte verlofperiode in Nederland, In de gordel van smaragd, zoals het koloniale Indië wel … [Lees verder]
“Heftig. Dat woord komt steeds bij me op deze donderdag terwijl ik werk aan De Vrijdagavond. Tussen alle momenten van superconcentratie luister ik naar de radio. Woorden die doen denken aan de Duitse annexaties in WOII. En aan ‘Boedapest, Praag en nu Kiev’.” Dit schreef ik precies een jaar geleden op 24 februari 2022 in de eerste aflevering van Vrijdag Vooraf. Het begin van de Russische invasie in Oekraïne was niet de reden voor het starten … [Lees verder]
Onlangs stuurde mijn oud-klasgenoot Barbara Hainowitz een column door van Thomas Friedman, misschien wel de invloedrijkste journalist/columnist in de wereld.* Friedman werkt bij de New York Times en is een kenner van de politiek in het Midden-Oosten. Bovendien won hij drie Pulitzer prijzen. Het is bekend dat hij een directe ingang heeft bij president Biden en dat de president regelmatig proefballonnetjes laat opgaan via Friedman. Toen ik zijn artikel las was dit ook het eerste … [Lees verder]
‘Ik geloof in de goedheid van de mens, maar dat gaat niet op voor het Midden-Oosten,’ aldus Yair Lapid, Israel’s interim-premier, in een vraaggesprek op 25 september jl. met dagblad Ha’aretz. De politieke vertaling van deze opmerking is dat voor Lapid veiligheid en territoriale ambities een hogere prioriteit hebben dan een vredesregeling met de Palestijnen. Een Palestijnse staat: ja, maar dan op harde veiligheidsvoorwaarden voor de staat Israël zoals die ook in de Oslo-akkoorden van 1993 zijn … [Lees verder]
Edith:
Helemaal eens. En herkenbaar. Ik ben om vergelijkbare reden vele jaren geleden met Kol Nidre tijdens de droosje, naar huis…
Edjo Frank:
Goed en krachtig geschreven, Judith Hertog. Helaas in het in onze steeds minder liberale en tolerante Nederland salonfähig geworden bij…
Arthur Rosenbach:
Ik vind het schandalig om net voor simchat tora wanneer de Gazaanse moordlustige hordes Israel binnenvielen en de grootste slachting…
Frans Lavell:
Verschrikkelijk dat dit gebeurt. Niet alleen voor de Joodse slachtoffers. Mijn schoonvader Jacques Nooter, niet joods maar wel communist, werd…
Manja Ressler:
Helemaal met u eens. Het kritiekloos slikken en herhalen van alle Israëlische propaganda is mij al jaren een doorn in…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
