Sla de Bijbel open, en je vindt prachtige teksten en gruwelijke verhalen. Allemaal Gods woord, toch? Voor Joden bestaat er naast de schriftelijke leer een mondelinge, en die interpreteert alle teksten en checkt ze op hun relevantie vandaag. Want het is lang geleden dat Hij of Zij sprak. Begin dit jaar is de Australische film Leviticus uitgebracht, die nu ook in Nederland te zien is. Het blijkt een romantische horrorfilm te zijn over twee homoseksuele … [Lees verder]
Twintig jaar geleden, op 12 augustus 2006, kwam Uri Grossman om bij een operatie van het Israëlische leger in Zuid-Libanon. Dat gaf aanleiding om aandacht te vragen voor zijn vader David Grossman, een van mijn favoriete schrijvers. Grossman is een uitgesproken criticus van het beleid van de Israëlische regering. Hij heeft, na lang geweigerd te hebben het woord genocide in de mond te nemen, vorig jaar zomer dat woord voor het eerst gebruikt. Zoals hij stelde: … [Lees verder]
Rabbinaal protest tegen het geweld van heetgebakerde jonge Joodse kolonisten tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse boeren en bewoners op de Westelijke Jordaanoever in Israël. Als liberaal-orthodoxe rabbijn, 84 jaar oud, en al jarenlang lid van de Rabbinical Council of America (een organisatie van meer dan duizend orthodoxe rabbijnen in Noord-Amerika), protesteer ik met klem tegen en veroordeel ik het geweld dat soms zelfs tot moord leidt, dat door messiaans-gedreven jonge Joodse kolonisten wordt gepleegd tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse … [Lees verder]
Mijn hele leven ben ik geïnteresseerd in politiek. Eerst in Nederland. Ik probeerde altijd dicht tegen de politiek aan te schuren, al wist ik goed dat ik nooit de tijd zou hebben om zelf professioneel politicus te worden. Hoewel ik inmiddels al meer dan vijf jaar in Israël woon, heb ik nog steeds contacten in de Nederlandse politiek. Die belangstelling is nooit verdwenen. Als een vlieg op de muur Ik moest daaraan denken toen ik … [Lees verder]
Met de tennisrackets in de achterbak reed ik over de Amstelveenseweg. Vlak voor de oprit naar de A10 rijd ik op de tweede baan rechts zodat ik rechtdoor kan richting Amstelveen. Nog geen vijftig meter voor het viaduct blijken die twee rijbanen afgesloten en wijst een verlichte pijl de oprit op. Ik schrik me rot. Er is geen andere optie. De auto’s voor me maken de bocht al richting oprit. Ik weet dat ik de … [Lees verder]
Wat als de geschiedenis niet vooruitgaat, maar ons achterwaarts de toekomst in blaast? En wat als juist de herinnering aan wat Europa heeft verwoest de enige voorwaarde is om die toekomst te kunnen denken? In het werk van Walter Benjamin komen die twee vragen samen. Zijn ‘Engel van de Geschiedenis’ is niet simpelweg een symbool voor het verleden of voor de catastrofe. Het is een joods-messiaans beeld dat het Europese vooruitgangsgeloof op zijn kop zet: … [Lees verder]
De Hoge Feestdagen staan voor de deur met daarin een speciale plek voor het Kol Nidrei. De versie met de Asjkenazische melodie van Max Bruch staat in de wereld van de klassieke muziek hoog aangeschreven. Bruch gebruikte de melodie daarvan in het eerste deel van zijn Kol Nidrei. Het ís ook prachtige muziek, heerlijk om naar te luisteren en heerlijk om te spelen.* Hoe geliefd de melodie ook is, de joodse componist Arnold Schönberg (Wenen, … [Lees verder]
Sedje, zoals ik mijn oudtante vroeger mocht noemen, was in mijn ogen zo’n beetje alles tegelijk: een zelfstandige en originele vrouw, verzetsstrijdster, overlevende van de Shoah, maar bovenal kunstenaar, met een opmerkelijke ondernemerslust. Sedje Frank werd in 1923 geboren in Rotterdam. Als kind tekende en schilderde ze al veel. Geïnspireerd door de violist Nathan Milstein begon ze bovendien viool te spelen. De beeldende kunst en de muziek zouden uiteindelijk de twee pijlers van haar leven … [Lees verder]
Op 29 september opent in OBA De Hallen in Amsterdam de fototentoonstelling BESA – A Code of Honor. De tentoonstelling werd door de museumafdeling van Yad Vashem in Jeruzalem samengesteld op basis van het werk van de Amerikaanse fotograaf Norman Gershman. Zij vertelt de bijzondere, nog altijd relatief onbekende geschiedenis van Albanese moslims die tijdens de Tweede Wereldoorlog Joden verborgen en beschermden. Niet alleen overleefden bijna alle Joodse inwoners van Albanië de oorlog; ook Joodse … [Lees verder]
Op 1 mei 1894 stond voor het huis van Jozef Israëls in Den Haag een reiskoets klaar. De schilder was zeventig. Zijn vrouw Aleida was enkele maanden eerder overleden en zijn huis voelde stiller dan ooit. Aan de muren hingen een Rembrandt, Rafaël en Holbein, maar zelfs het mooiste gezelschap in een lijst zegt ’s avonds niet dat de thee klaarstaat. Zijn zoon Isaac vond dat zijn vader eruit moest. Niet naar Scheveningen — dat … [Lees verder]
Ik ben blij als ik ’s ochtends wakker word, een paar minuten voor jou. Ik luister naar de geluiden die je maakt. De lichte ademhaling van diepe slaap, het lichte gesnurk en zelfs het tandenknarsen. Ik weet precies welk geluid bij wie hoort. Ik kijk naar je gezicht en je ziet er vredig uit. Wat zijn jullie dromen? Goede dromen vast want soms zie ik een klein lachje verschijnen. Ik aai over je hoofd en … [Lees verder]
Met welk doel wordt een Jiddisch Woordenboek gemaakt? Mag je zelf een nieuw woord verzinnen als je een woordenboek maakt? Geen vragen die een mens zich elke dag stelt, maar ze kwamen wel voorbij tijdens het JNW Simchosium dat werd gehouden op woensdagmiddag 17 september 2025 in het Goethe Instituut te Amsterdam. Ik was aanwezig bij dit feestelijke programma van dit Simchosium, een samenvoeging van simche (vreugde) en symposium, rond het Jiddisch-Nederlandse Woordenboek. Eerst even … [Lees verder]
Winter 2017-2018 Ik kwam net van de piste af in de Schistall om mijn ski’s op te bergen en mijn skischoenen uit te trekken in de VIP-afdeling van de hut. Daar zit een man op een houten bank. Hij probeert zijn skischoenen uit te trekken. Ik zie dat hij crepeert van de pijn. Het is geen Duitser of Oostenrijker, ik spreek hem aan in het Engels Can I help you? Nee, ik moet het zelf doen, … [Lees verder]
De 61e Biënnale van Venetië staat dit jaar niet alleen in het teken van kunst, maar evenzeer van politieke frictie. Al maanden vóór de opening laaiden discussies op over de deelname van Israël, vergezeld van boycotoproepen en acties van de Art Not Genocide Alliance (ANGA). Ook de aanwezigheid van Russische kunstenaars bleef niet zonder gevolgen: in mei 2026 trad de centrale jury af na onenigheid over zowel de prijsuitreiking als de betrokkenheid van Israël en … [Lees verder]
Over de tentoonstelling Between You and Me: Memory Boxes in het Nationaal Holocaust Museum Ze is zo bescheiden. Het heeft me behoorlijk wat moeite gekost om haar te overtuigen haar visie te geven op de tentoonstelling die ze voor ogen had en waarvan ze de conservator is. Onlangs opende de tentoonstelling Between You and Me: Memory Boxes in het NHM (Nationaal Holocaust Museum) als eerste tijdelijke tentoonstelling in dit vorig jaar geopende museum aan de … [Lees verder]
Tsippora Turak:
Dank Bloom voor het delen van de woorden van David Meyers. Ze zijn voor mij een bevestiging van mijn warrige,…
Myriam Lipovsky:
Wat bijzonder om te horen! Sedje Hemon was ook protectrice van internationaal concertpianist Shura Cherkassky. Wanneer hij in Nederland was,…
Jehuda Herschel:
Todah Rabah! Shabbat shalom Oemevorach. L'shana tova Umetuka.
Edith:
Hartelijk bedankt voor deze aandacht voor Paul Klee's Angelus Novus en Benjamin's tekst. En een mooie conclusie van de schrijver.
Miriam Eliel:
Bloom, geweldig! In de hoop dat veel Joden hetzelfde( gaan) denken.
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
