Twintig jaar geleden, op 12 augustus 2006, kwam Uri Grossman om bij een operatie van het Israëlische leger in Zuid-Libanon. Dat gaf aanleiding om aandacht te vragen voor zijn vader David Grossman, een van mijn favoriete schrijvers. Grossman is een uitgesproken criticus van het beleid van de Israëlische regering. Hij heeft, na lang geweigerd te hebben het woord genocide in de mond te nemen, vorig jaar zomer dat woord voor het eerst gebruikt. Zoals hij stelde: … [Lees verder]
Rabbinaal protest tegen het geweld van heetgebakerde jonge Joodse kolonisten tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse boeren en bewoners op de Westelijke Jordaanoever in Israël. Als liberaal-orthodoxe rabbijn, 84 jaar oud, en al jarenlang lid van de Rabbinical Council of America (een organisatie van meer dan duizend orthodoxe rabbijnen in Noord-Amerika), protesteer ik met klem tegen en veroordeel ik het geweld dat soms zelfs tot moord leidt, dat door messiaans-gedreven jonge Joodse kolonisten wordt gepleegd tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse … [Lees verder]
Mijn hele leven ben ik geïnteresseerd in politiek. Eerst in Nederland. Ik probeerde altijd dicht tegen de politiek aan te schuren, al wist ik goed dat ik nooit de tijd zou hebben om zelf professioneel politicus te worden. Hoewel ik inmiddels al meer dan vijf jaar in Israël woon, heb ik nog steeds contacten in de Nederlandse politiek. Die belangstelling is nooit verdwenen. Als een vlieg op de muur Ik moest daaraan denken toen ik … [Lees verder]
Met de tennisrackets in de achterbak reed ik over de Amstelveenseweg. Vlak voor de oprit naar de A10 rijd ik op de tweede baan rechts zodat ik rechtdoor kan richting Amstelveen. Nog geen vijftig meter voor het viaduct blijken die twee rijbanen afgesloten en wijst een verlichte pijl de oprit op. Ik schrik me rot. Er is geen andere optie. De auto’s voor me maken de bocht al richting oprit. Ik weet dat ik de … [Lees verder]
Het begrip ‘Joods-christelijke traditie’ is in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog met oprecht goede bedoelingen omkranst. Het staat voor veelsoortige ontmoetingen tussen Joden en christenen, vooral in zogeheten ‘leerhuizen’, in een poging elkaar na eeuwen Jodenvervolging en discriminatie beter te leren kennen. Daarbij ging (en gaat) het vooral om de kennismaking met de door christenen vergeten Joodse wortels van het christendom en om het zoeken naar wat de beide tradities gemeenschappelijk hebben. Er is … [Lees verder]
In de jaren zestig waren wij als kinderen benieuwd of we bij een kerkgenootschap waren aangesloten zoals heel wat vriendjes en vriendinnetjes. Het antwoord was duidelijk: nee. Maar als jullie dat zouden willen, gaan jullie zelf maar op onderzoek uit en uitvinden wat bij jullie past. Zo leerden we al vroeg zelfstandig na te denken over dergelijke zaken. Dit is geheel in lijn met de filosofische ideeën van onze grootvader Leo Polak: autonoom nadenken, dat … [Lees verder]
De 61e Biënnale van Venetië staat dit jaar niet alleen in het teken van kunst, maar evenzeer van politieke frictie. Al maanden vóór de opening laaiden discussies op over de deelname van Israël, vergezeld van boycotoproepen en acties van de Art Not Genocide Alliance (ANGA). Ook de aanwezigheid van Russische kunstenaars bleef niet zonder gevolgen: in mei 2026 trad de centrale jury af na onenigheid over zowel de prijsuitreiking als de betrokkenheid van Israël en … [Lees verder]
“Ze zegt dat je volgende week vooral het geluid hard moet zetten.” Op dit spannende moment lieten we je vorige week achter. We beloofden een video waarin Bar Vingerling op het terras van Tony’s Coffee enkele karakteristieke Portugese melodieën a capella voordraagt.* Maar Bar kwam met een beter idee. Hij wil die opname samen met David Nunes Nabarro maken, zodat niet alleen de muziek, maar ook het verhaal achter deze eeuwenoude Portugese traditie verteld … [Lees verder]
Aanstaande zaterdagavond laat, uitgaande sjabbat, is alweer het vierde deel te zien van de serie ‘Etty’ op NPO2. In de vorige afleveringen maakten we kennis met hoofdpersoon Etty Hillesum, schrijver Klaas Smelik (mijn vader) en psychochiroloog Julius Spier. Daarnaast zagen we de fictieve vriendin Lizzie (een combinatie van Etty’s hartsvriendinnen Liesl Levie en Leonie Snatager) en huisbaas/minnaar Pa Han. Daarmee zijn de kaarten geschud en vragen we ons af: hoe gaat het nu aflopen tussen … [Lees verder]
Lilly liep een tijdje zwijgend naast mij na het verlaten van het Amsterdamse Bostheater. Dat gebeurt zelden. Normaal gesproken heeft zij na een voorstelling onmiddellijk een oordeel klaar. Over het decor. Over de muziek. Over de acteurs. Over de kwaliteit van de catering. Vooral over de kwaliteit van de catering. Nu bleef het opvallend stil. Pas bij de parkeerplaats keek ze omhoog. “Levie?”“Ja?” “Volgens mij heb ik vanavond heel veel over onze zwager Spinoza gehoord, … [Lees verder]
Mijn ouders zaten jarenlang in Nederland bij de Chevre Kediesje. Dit is een aparte groep mannen en vrouwen die samenkomen wanneer er iemand in de gemeenschap overlijdt. De mannen wassen de mannen ritueel, en de vrouwen doen hetzelfde voor de vrouwen. Dit gebeurt in volledige stilte, en ze worden opgeroepen bij nacht en ontij om deze mooie mitswe te vervullen. Deze ultieme daad wordt ook wel een chesed shel emet genoemd, omdat degene die gewassen … [Lees verder]
In Israel heeft geen enkele officiële stem zich verheven om de grootscheepse schending van mensenrechten in Qatar aan de kaak te stellen bij de bouw van luchtgekoelde voetbalstadions in het oliestaatje. Deze desinteresse is mede een bijverschijnsel van het langdurige Israelisch-Palestijns conflict waar mensenrechten ook niet hoog op de agenda staan. Mensenrechten in de Arabische wereld zijn geen prioriteit voor veel Israeli, dus is het niet zo verwonderlijk dat volgens de laatste cijfers 15.000 Israeli … [Lees verder]
Soms is alles met elkaar verbonden… Nog even over die doos die onder het stof in de berging van mijn moeder stond. In alle enveloppen, zakjes en sigarenkistjes vol foto’s, kaartjes en brieven, is geen systeem te bekennen. Alles ligt door elkaar, kiekjes uit de jaren ’20, ’70 en ’90, brieven van vrienden en familie, ansichtkaartjes, geboortekaartjes, doosjes punaises, oude knopen en onderduikbrieven. Er zijn veel foto’s met onbekende mensen erop, waar niets achterop staat … [Lees verder]
Kort voor de Zesdaagse Oorlog componeerde Naomi Shemer het legendarische Yerushalayim Shel Zahav (Jeruzalem van Goud). Het werd het tweede volkslied van Israël nadat de oude stad van Jeruzalem werd heroverd. De Jom Kippoeroorlog daarentegen was vooral een oorlog van trauma’s. Een bekend lied uit die tijd is dat van een vader die zijn kind belooft dat dit de laatste oorlog zal zijn – helaas is het anders gelopen. Zo heeft elke oorlog zijn eigen … [Lees verder]
Maandag 17 augustus 1942 ‘Nee, ik hou je niet voor de gek. Maar denk je dat ik allemaal kan bijhouden wat er gebeurt in de buurt?’ ‘Waarom heb je mij niet verteld over al die Joden die vorige maand naar dat kamp in Drenthe zijn gestuurd? En dat de meeste van hen de volgende dag op de trein zijn gezet naar Polen?’ Luuc haalt geërgerd zijn schouders op. ‘Ik zeg je toch, ik houd het … [Lees verder]
Ephraim Goldstoff:
Rectificatie: Tonio is de zoon van Anton, niet de broer van
Jaap Bosma:
Wat een onzin! Israel wordt gehaat omdat het een omvolkingsproject is. Dat is de schuld van Israel, en niet van…
Jaap Bosma:
Jammer dat Bouman probeert de terreur van de kolonisten te scheiden van de Joodse staat. In 1948 was er ook…
Jaap Bosma:
Volgens mij is "Joods-christelijk" tegenwoordig vooral een politieke term die gebruikt wordt om moslims buiten te sluiten en moreel te…
Peres Yehuda Tieleman Winter:
Ben net als Bouman ernstig verontrust. Dit doet Israel geen goed. Op grond van de Messiaanse grootheidsgedachte ben ik morcicus…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
