Ik ben er klaar mee. Vorige week woonde ik de Kol Nidre-dienst bij in het kleine universiteitsstadje aan de oostkust van de VS, waar ik woon met mijn Israëlische man. Het was een dienst van onze lokale joodse gemeenschap samen met de studentenvereniging Hillel. Midden in de Kol Nidre-dienst, op een feestdag die bedoeld is voor spirituele bezinning, nederigheid en vergeving, nam de rabbijn van Hillel het woord voor een politieke toespraak van twintig minuten. … [Lees verder]
Alle internationale media van televisie, kranten tot sociale media berichten er de laatste week over: Heidenau, een klein Oost-Duits stadje van 16.000 inwoners bij de grens met Tsjechië. Dit stadje besloot dat het leggen van struikelstenen op de openbare weg niet langer is toegestaan. Er zijn er zeven aangevraagd, waarvan er al vijf liggen. Het initiatief van het verbod komt van de officieel als rechts-radicale partij bestempelde AfD (Alternative für Deutschland), samen met de christelijk-democratische … [Lees verder]
Een tsunami van Arabische waarschuwingen over een op handen zijnde overval van Hamas uit Gaza op het zuiden van Israël op 7 oktober 2023 domineert de op stoom komende Israëlische verkiezingscampagne. In het oog van de storm staat premier Benjamin Netanyahu, belaagd door berichten in de Amerikaanse en Israëlische media over waarschuwingen uit Egypte en de Arabische Emiraten over een grote Hamas-aanval. Waarschuwingen die hij heeft genegeerd en waardoor hij verantwoordelijk wordt gehouden voor de … [Lees verder]
Sla de Bijbel open, en je vindt prachtige teksten en gruwelijke verhalen. Allemaal Gods woord, toch? Voor Joden bestaat er naast de schriftelijke leer een mondelinge, en die interpreteert alle teksten en checkt ze op hun relevantie vandaag. Want het is lang geleden dat Hij of Zij sprak. Begin dit jaar is de Australische film Leviticus uitgebracht, die nu ook in Nederland te zien is. Het blijkt een romantische horrorfilm te zijn over twee homoseksuele … [Lees verder]
Twintig jaar geleden, op 12 augustus 2006, kwam Uri Grossman om bij een operatie van het Israëlische leger in Zuid-Libanon. Dat gaf aanleiding om aandacht te vragen voor zijn vader David Grossman, een van mijn favoriete schrijvers. Grossman is een uitgesproken criticus van het beleid van de Israëlische regering. Hij heeft, na lang geweigerd te hebben het woord genocide in de mond te nemen, vorig jaar zomer dat woord voor het eerst gebruikt. Zoals hij stelde: … [Lees verder]
Joden bidden in de synagoge op Jom Kipoer (Grote Verzoendag) het schilderij van Maurycy Gottlieb (1856-1879) is misschien wel het beroemdste en meest gereproduceerde Joodse schilderij ooit. Het toont een sfeervolle Joodse gebedsdienst in Oost-Europa op de heiligste dag van het Joodse jaar en verbeeldt het Europese Joodse leven van de negentiende eeuw. Gottlieb verwerkte er bovendien autobiografische elementen in. Sinds 1939 hangt dit iconische werk in het Tel Aviv Museum of Art. Geboren in … [Lees verder]
Arnold Schönberg emigreerde in 1933 naar de VS. In 1938 componeerde hij zijn Kol Nidrei. Ik denk dat daarin motieven uit zijn persoonlijke en maatschappelijke leven verwerkt zijn.* Over de tekst van het Kol Nidrei is veel te doen geweest, wel is bekend dat in joodse kring de uitleg luidt dat die woorden alleen betrekking hebben op de verplichtingen van iemand jegens God. *zie ook het inleidende verhaal: Eigenzinnige en verrassende versie van Kol Nidrei … [Lees verder]
Wat als de geschiedenis niet vooruitgaat, maar ons achterwaarts de toekomst in blaast? En wat als juist de herinnering aan wat Europa heeft verwoest de enige voorwaarde is om die toekomst te kunnen denken? In het werk van Walter Benjamin komen die twee vragen samen. Zijn ‘Engel van de Geschiedenis’ is niet simpelweg een symbool voor het verleden of voor de catastrofe. Het is een joods-messiaans beeld dat het Europese vooruitgangsgeloof op zijn kop zet: … [Lees verder]
De Hoge Feestdagen staan voor de deur met daarin een speciale plek voor het Kol Nidrei. De versie met de Asjkenazische melodie van Max Bruch staat in de wereld van de klassieke muziek hoog aangeschreven. Bruch gebruikte de melodie daarvan in het eerste deel van zijn Kol Nidrei. Het ís ook prachtige muziek, heerlijk om naar te luisteren en heerlijk om te spelen.* Hoe geliefd de melodie ook is, de joodse componist Arnold Schönberg (Wenen, … [Lees verder]
Sedje, zoals ik mijn oudtante vroeger mocht noemen, was in mijn ogen zo’n beetje alles tegelijk: een zelfstandige en originele vrouw, verzetsstrijdster, overlevende van de Shoah, maar bovenal kunstenaar, met een opmerkelijke ondernemerslust. Sedje Frank werd in 1923 geboren in Rotterdam. Als kind tekende en schilderde ze al veel. Geïnspireerd door de violist Nathan Milstein begon ze bovendien viool te spelen. De beeldende kunst en de muziek zouden uiteindelijk de twee pijlers van haar leven … [Lees verder]
Wie mijn columns leest of zich herinnert wat ik gedurende bijna 40 jaar tijdens mijn correspondentschap voor de NRC schreef, weet dat ik met een kritisch oog en oor over de nederzettingenpolitiek schreef. En toch voelde ik me heel goed in Israël. Ik was heel jong toen ik besloot mijn leven daar voort te zetten als een ‘vrij mens’. Natuurlijk was ik gewond door de Holocaust. Ik heb in 1940 de Duitse troepen Amersfoort zien … [Lees verder]
Woorden veranderen van betekenis, feiten worden verzonnen of ontkend, het is om tureluurs van te worden. Bovenal is de huidige Gaza-oorlog een beeldoorlog. Tiktokfilmpjes laten gruwelen zien als nimmer tevoren, foto’s worden vanuit ieders handpalm de wereld ingeschoten, kaartenmakers en cartoonisten bestormen vooral de sociale media. Vanaf de eerste dag na de pogrom verzamel ik oorlogsbeelden.* Het begon met deze infographics van de plekken waar raketten van Hamas neerkwamen kort voor en tijdens de pogrom in … [Lees verder]
Israeli’s snakken naar een einde aan de Iraanse raketoorlog. Twaalf dagen en nachten leefde het land in onzekerheid. Weer een alarm? Uit bed, een keer, later nog een keer, de veiligheidskamer in, wachten op het signaal dat het gevaar tijdelijk is bezweken. De beelden van de enorme verwoestingen die de ballistische raketten aanrichten. De pijn van de doden en gewonden. Israëli’s kregen de dringende raad van de nationale burgerbescherming kostbaarheden, geld, paspoorten en belangrijke documenten … [Lees verder]
Geïnitieerd door Vered Raz en gesteund door de stichting GazEl4Peace en Stichting Rainbow, brengt een bijzondere tentoonstelling met kindertekeningen uit Gaza en Israël hoop en inspiratie. Dit is wat Yossi Tzabari, die je misschien herinnert van zijn spoken-word en stand-up optreden voor de families van de gijzelaars, schreef over deze tekening: Temidden van een moeilijke tijd, waarin sirenes de nachten onderbreken en raketten in de buurt van huizen vallen, wanneer het hart sneller klopt dan … [Lees verder]
‘Bibi koning van Israel’ scandeerden opgewonden supporters van Benjamin Netanyahu dinsdagavond bij het hoofdkwartier van Likoed. Die vreugdekreten klonken oprecht omdat op dat moment vaststond dat hun geliefde en geadoreerde leider opnieuw premier van Israel zou worden. Maar is Netanyahu wel de echte ‘koning?’ Nee, dat is hij niet. Itamar Ben Gvir, de leider van de super-nationalistische partij de Religieuze Zionisten is dat wel. Een door Netanyahu te vormen regering valt of staat met zijn … [Lees verder]
Frans Lavell:
Verschrikkelijk dat dit gebeurt. Niet alleen voor de Joodse slachtoffers. Mijn schoonvader Jacques Nooter, niet joods maar wel communist, werd…
Manja Ressler:
Helemaal met u eens. Het kritiekloos slikken en herhalen van alle Israëlische propaganda is mij al jaren een doorn in…
Gied ten Berge:
Kerk en staat in Rusland worden geleid door twee oud-KGB agenten, twee oud-communisten: Poetin en Kyrill. Sinds Poetins invasie in…
Levie Wagenhuis:
Als ik al die Joodse stromingen en hun onderlinge strijd zo lees, moet ik onwillekeurig denken aan Jeruzalem rond het…
Dieuwko Postema:
Dat het een getraumatiseerd volk is is duidelijk. Het zal moeilijk worden het conflict te demilitariseren en weer terug in…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
