Is er een trend waarin media bewust danwel onbewust ervoor kiezen het woord joods en joodse context weg te laten in artikelen waar dat wel degelijk relevant is? De herdenkingsdagen 4 en 5 mei zijn weer voorbij. Documentaires, lezingen, voorstellingen en artikelen maken elk jaar de herinnering weer bewust en geven ook verdieping, met toch weer nieuwe gezichtspunten en inzichten. Hoewel er over de vorm van de nationale herdenkingen discussie is, lijkt er geen sprake … [Lees verder]
Jessica Roitmans commentaar op 4 mei 2026 Toen ik zesentwintig jaar geleden vanuit de Verenigde Staten hierheen verhuisde, was een van de dingen die me het meest trof de Dodenherdenking. Amerika kent Memorial Day, maar die dag heeft zijn oorspronkelijke functie — het gedenken van de gevallenen — helaas grotendeels verloren aan vrije dagen en barbecues. Op een paar verspreide ceremonies na, staan we niet samen stil. Hier wel. Om acht uur ’s avonds sissen … [Lees verder]
Reactie op Advies verweesde Joodse roofkunst uit de NK-collectie van Commissie Asscher In het eerste deel gaat het over de ontstaansgeschiedenis van het Advies van de Commissie Asscher en de vraag of het grote aantal beperkingen en de gestelde randvoorwaarden een blijk van wantrouwen is. En de sleutelvraag: is de Joodse gemeenschap geholpen met dit advies? Hieronder bespreek ik eerst onduidelijkheden in het Advies, en daarna een aantalspecifieke aspecten. Overdracht van de geroofde kunst Vragen … [Lees verder]
‘Begrijpt u Israël?’ is de uitdagende titel van de lezingenserie van Joden Zeggen Nee. Ik moest daarbij onmiddellijk denken aan Maimonides’ Moreh Nevuchim, ‘De gids voor de verwarden.’ Het is precies deze verwarring en gêne die velen van ons voelen als we denken over het Israël van vandaag. Maimonides probeerde in de twaalde eeuw met zijn beroemde werk een brug te slaan tussen de wereld van de Tora en de rationele Aristotelische logica die in … [Lees verder]
‘Bekend maakt bemind’: Amsterdamse stadsdelen krijgen middelen voor dialoog en verbinding. Deze kop las ik in het Parool van vrijdag 20 februari 2026. De raadsleden Sheher Khan van Denk en Itay Garmy van Volt werken al enkele jaren samen om de dialoog in de stad te bevorderen. Daar gaat nu een schepje bovenop dankzij een ruimhartige subsidie. Dialoog, een nobel streven waar niemand op tegen kan zijn. Alleen, zo vroeg ik me af, is dialoog … [Lees verder]
De geschiedenis van Joden in Noord-Afrika en West-Azië kent diepe culturele verbondenheid met de rijkgeschakeerde Arabische omgeving. Eeuwenlang was er sprake van intensieve relaties, uitwisseling en wederzijdse verrijking. Dit was zichtbaar in gedeelde talen, culturele tradities en economische betrokkenheid. Tegelijkertijd is die geschiedenis getekend door breuken, uitsluiting en geweld. In de loop van de twintigste eeuw raakte dit gelaagde verleden bovendien ideologisch vertekend, geïdealiseerd of juist onderdrukt. Dankzij het groeiende zelfbewustzijn van de Mizrachiem, Joden … [Lees verder]
Zolang als ik mij kan herinneren is jazz mijn favoriete muziek. Ik ben er dan ook heel trots op dat ik een handshake away opgroeide van de iconische tenorsaxofonist Coleman Hawkins. Dat heb ik te danken aan mijn vader zl”. Als jonge Amsterdammer ging hij in de jaren dertig naar een Amsterdams café waar de toen wereldberoemde Amerikaanse saxofonist Coleman Hawkins zou spelen. Mijn vader bleek de enige bezoeker waardoor ‘de Hawk’ en hij met … [Lees verder]
Het toneel van Carré was leeg op deze 4e mei. Stoelen en lessenaars staan klaar voor musici die niet zullen komen. De voorstelling is afgelast – en gaat toch door zonder de uitvoerenden. In Nog niet afgelast staat Thea Kapteijn (Maria Kraakman) als uitvoerend producent nu alleen op het podium en reconstrueert wat er misging, waarom de voorstelling moest worden afgelast. Ze speelt de repetities na, de gesprekken, noemt de momenten waarop de samenwerking begon … [Lees verder]
Samen met mijn kleindochters Sophie en Isa (tien en twaalf jaar) ben ik gevraagd of we mee willen werken aan NPO Zapp, direct na het Jeugdjournaal van 4 mei. De special zal gaan over vlucht, verzet en verraad. Wij zijn gevraagd voor het onderdeel vlucht. Mijn vader, hun overgrootvader, vluchtte van Oostenrijk naar Nederland na de Anschluss in 1938. Hij was in het voorlaatste jaar van zijn gymnasium. Er worden thuis, samen met de meisjes, … [Lees verder]
Als voetballiefhebber zijn transferperiodes zonder twijfel spannende tijden. Welke speler gaat waarheen? Krijgt mijn club eindelijk die langverwachte nummer 6? Ook bij ons om de hoek speelt zich zo’n transferperiode af, maar dan in de wereld van de sjoels. Op een paar honderd meter van elkaar staan twee centrale sjoels. De Yeshurun Synagogue is van oudsher de officiële centrale sjoel. Hier komt traditioneel ook de opperrabbijn op de Hoge Feestdagen. Het gebouw stamt nog uit … [Lees verder]
Het is hoog tijd dat Israel zijn kaarten op tafel legt en aangeeft hoe het slepende conflict met de Palestijnen te beëindigen. De verwarring omtrent de Israëlische intenties in Gaza en op de westelijke Jordaanoever is groter dan ooit. Is er een geheim plan dat met allerlei tussenstapjes wordt uitgevoerd? Zo ja, is de Amerikaanse president Donald Trump ervan op de hoogte? In het verleden was het samenspel van de Israelische diplomatie met steun van … [Lees verder]
“De zes ontsnapte Palestijnen zijn voor ons, Palestijnen, vrijheidsstrijders.’ Deze uitspraak van de Palestijnse gouverneur van Jenin pikte ik op tijdens een vrijmoedig interview op Reshet Beth, de Israëlische radiozender. Voor Israël zijn de zes zware misdadigers terroristen van de Islamitische Jihad, die wegens moord en poging tot moord op Israëlische staatsburgers lange straffen uitzaten in de zwaarbewaakte veiligheidsgevangenis Gilboa in het noorden van Israël. Met lepeltjes zouden ze onder de gevangenis door een gang … [Lees verder]
Deze zomer bezocht ik enkele dagen Portbou, het Catalaanse dorpje op de grens met het Franse Perpignan waar Walter Benjamin in september 1940 een einde maakte aan zijn leven. Tachtig jaar later leek het dorp één groot bedevaartsoord voor de verdwenen filosoof. Op gedenktekens verspreid over het dorp viel te lezen hoe Hannah Arendt het plaatsje beschreef: ‘een van de mooiste plekken die ze ooit had gezien’. Een kwestie van trots waarschijnlijk voor de bewoners … [Lees verder]
In de studiezaal van het Nationaal Archief zit ik aan een lange tafel met dossiers over verraad, arrestaties en deportaties. Ik ben hier om onderzoek te doen naar het verraad van mijn oom, Simon Bacherach, en naar de omstandigheden waaronder hij is verdwenen. Simon was getrouwd met een niet-joodse vrouw en dus (vooralsnog) vrijgesteld van deportatie. Dit archief bevat mogelijk het laatste spoor van hem. Voor mij gaat het niet om geschiedenis, maar om het … [Lees verder]
‘De grenzen zijn voortdurend in beweging’, zo reageert Bart Wallet op Van Weezels vraag naar het geboortedorp van haar grootmoeder ‘ergens in een shtetl in Oost-Polen of westelijk Oekraïne’. Natascha van Weezel weet de naam van de shtetl (joods dorp) waar haar grootmoeder in 1917 geboren werd, maar het staat niet meer op de landkaart. Daarop vertelt professor Wallet over de verschuivende grenzen van het veelzijdige joodse gebied dat liep van Litouwen tot aan Odessa. … [Lees verder]
Anita H S Frank:
Wat ik zo spannend vond aan de voorstelling was dat hij geen enkel onderwerp schuwt waarmee 'wij' Joden in Nederland…
Jeroen Sprenger:
Beste Diedericke, Maurits Kann maakte deel uit van de Paroolgroep, Naar hem is in Amsterdam Slotermeer een straat vernoemd. Zie…
Jeroen Sprenger:
Beste Diedericke, Goed dat je je onderzoek voortzet. Zoals ik al schreef: de geschiedenis van (het verzet in) de Tweede…
itamar Engelsman:
Beste Sid, Ik wil het publiek hier niet vervelen met een ellenlange discussie tussen ons, we kunnen dat ook prive…
Betje:
of bij amazon.com, in ieder geval de Kindle editie. en ik dacht ook het boek, maar dan komen er nog…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
