Twintig jaar geleden, op 12 augustus 2006, kwam Uri Grossman om bij een operatie van het Israëlische leger in Zuid-Libanon. Dat gaf aanleiding om aandacht te vragen voor zijn vader David Grossman, een van mijn favoriete schrijvers. Grossman is een uitgesproken criticus van het beleid van de Israëlische regering. Hij heeft, na lang geweigerd te hebben het woord genocide in de mond te nemen, vorig jaar zomer dat woord voor het eerst gebruikt. Zoals hij stelde: … [Lees verder]
Rabbinaal protest tegen het geweld van heetgebakerde jonge Joodse kolonisten tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse boeren en bewoners op de Westelijke Jordaanoever in Israël. Als liberaal-orthodoxe rabbijn, 84 jaar oud, en al jarenlang lid van de Rabbinical Council of America (een organisatie van meer dan duizend orthodoxe rabbijnen in Noord-Amerika), protesteer ik met klem tegen en veroordeel ik het geweld dat soms zelfs tot moord leidt, dat door messiaans-gedreven jonge Joodse kolonisten wordt gepleegd tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse … [Lees verder]
Mijn hele leven ben ik geïnteresseerd in politiek. Eerst in Nederland. Ik probeerde altijd dicht tegen de politiek aan te schuren, al wist ik goed dat ik nooit de tijd zou hebben om zelf professioneel politicus te worden. Hoewel ik inmiddels al meer dan vijf jaar in Israël woon, heb ik nog steeds contacten in de Nederlandse politiek. Die belangstelling is nooit verdwenen. Als een vlieg op de muur Ik moest daaraan denken toen ik … [Lees verder]
Met de tennisrackets in de achterbak reed ik over de Amstelveenseweg. Vlak voor de oprit naar de A10 rijd ik op de tweede baan rechts zodat ik rechtdoor kan richting Amstelveen. Nog geen vijftig meter voor het viaduct blijken die twee rijbanen afgesloten en wijst een verlichte pijl de oprit op. Ik schrik me rot. Er is geen andere optie. De auto’s voor me maken de bocht al richting oprit. Ik weet dat ik de … [Lees verder]
Het begrip ‘Joods-christelijke traditie’ is in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog met oprecht goede bedoelingen omkranst. Het staat voor veelsoortige ontmoetingen tussen Joden en christenen, vooral in zogeheten ‘leerhuizen’, in een poging elkaar na eeuwen Jodenvervolging en discriminatie beter te leren kennen. Daarbij ging (en gaat) het vooral om de kennismaking met de door christenen vergeten Joodse wortels van het christendom en om het zoeken naar wat de beide tradities gemeenschappelijk hebben. Er is … [Lees verder]
Op 29 september opent in OBA De Hallen in Amsterdam de fototentoonstelling BESA – A Code of Honor. De tentoonstelling werd door de museumafdeling van Yad Vashem in Jeruzalem samengesteld op basis van het werk van de Amerikaanse fotograaf Norman Gershman. Zij vertelt de bijzondere, nog altijd relatief onbekende geschiedenis van Albanese moslims die tijdens de Tweede Wereldoorlog Joden verborgen en beschermden. Niet alleen overleefden bijna alle Joodse inwoners van Albanië de oorlog; ook Joodse … [Lees verder]
Op 1 mei 1894 stond voor het huis van Jozef Israëls in Den Haag een reiskoets klaar. De schilder was zeventig. Zijn vrouw Aleida was enkele maanden eerder overleden en zijn huis voelde stiller dan ooit. Aan de muren hingen een Rembrandt, Rafaël en Holbein, maar zelfs het mooiste gezelschap in een lijst zegt ’s avonds niet dat de thee klaarstaat. Zijn zoon Isaac vond dat zijn vader eruit moest. Niet naar Scheveningen — dat … [Lees verder]
De uiterst getalenteerde Martin Monnickendam (1874-1943), zoon van een joodse vader en een niet-joodse moeder, werd als zestienjarige toegelaten tot de Rijksakademie. Tot zijn onuitsprekelijke frustratie won hij de prestigieuze Prix de Rome pas bij zijn derde deelname, in 1913. Dat stond zijn doorbraak in Amsterdam in 1907 en Parijs in 1908 niet in de weg. Hij groeide uit tot een ‘machtig colorist’, gedreven door het verlangen om ‘stemmingskunst’ te maken. Een ‘geniaal aangelegde’ kunstenaar, … [Lees verder]
Al lange tijd ben ik gefascineerd door de joodse opvatting van het ‘Jeruzalem van boven’ en het ‘Jeruzalem van beneden’. Het hemelse, volmaakte Jeruzalem tegenover de onvolmaakte aardse stad. Binnen dit kader wil ik enkele beelden analyseren van een zwevend huis in de lucht als een symbool van omgekeerd lezen. Jonathan Swift Gulliver’s Travels Eerst Jonathan Swifts Gulliver’s Travels uit 1726. Swift is een Anglo-Ierse, christelijke geestelijke en deken van de Sint-Patricks kathedraal. Hij bedacht … [Lees verder]
In de jaren zestig waren wij als kinderen benieuwd of we bij een kerkgenootschap waren aangesloten zoals heel wat vriendjes en vriendinnetjes. Het antwoord was duidelijk: nee. Maar als jullie dat zouden willen, gaan jullie zelf maar op onderzoek uit en uitvinden wat bij jullie past. Zo leerden we al vroeg zelfstandig na te denken over dergelijke zaken. Dit is geheel in lijn met de filosofische ideeën van onze grootvader Leo Polak: autonoom nadenken, dat … [Lees verder]
Het Anne Frank Fonds in Basel is de door Otto Frank opgerichte organisatie die optreedt als wettelijke vertegenwoordiger en erfgenaam van de Familie Frank. Als er een organisatie een mening heeft die er toe doet dan is het dit Zwitserse Fonds. We spreken met Yves Kugelmann, bestuurslid van de stichting over het deze week uitgekomen boek met het onderzoek naar de (vermeende) verrader van de Familie Frank en andere onderduikers in het Achterhuis. Wist u … [Lees verder]
Een klein deel van de reacties op Na 7/10: antisemitisme in Nederland – de televisieserie die ik voor de Joodse redactie van de EO maak – had iets van de Droste-cacaobus: Het laat zien dat antisemitisme en met name het debunken (ofwel ontkrachten) overal insluipt. Commentatoren (een klein deel gelukkig) die precies opschrijven wat wij als kern van deze serie bedoelden door met kleine tussenzinnetjes het bestaan ontkennen van antisemitische woorden en antisemitisch gedrag. Dat … [Lees verder]
Naftali Bennett zal zijn droom om Netanjahoe te vervangen op moeten geven Ik ga ervan uit dat de dodelijke details van de oorlog tussen Israël en Hamas bekend zijn. Ik wil slechts bij een belangrijk neveneffect van deze uitbarsting van geweld stil staan. Dit is geen oorlog volgens het bekende patroon. Voor het eerst heeft deze uitbarsting van geweld symptomen gekregen van een godsdienstoorlog. Wat de achtergrond ook is, het was een strategische fout/blunder de … [Lees verder]
Joseph Sassoon Semah (her)introduceert in zijn kunst en teksten het authentieke begrip KARU – de geroepene, de Gast: niet de toevallige bezoeker (OReACH), maar degene die opgeroepen wordt, die blijft en betekenis brengt. De Gast is een bron van kennis, herinnering, verzoening en hoop. Een actief figuur die de dominante cultuur confronteert, herwaardeert en mede vormgeeft. In dit perspectief wordt gastvrijheid zelf een scheppende handeling, een ontmoeting waarin de grens tussen Gast en Gastheer vervaagt en vice versa. De Vrijdagavond onderzoekt het … [Lees verder]
Toespraak van Mevrouw Paul, Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, bij de Nationale Herdenking Kristallnacht in de Portugese Synagoge, 9 november 2025 Excellenties, volksvertegenwoordigers, burgemeesters, Chief Rabbi Lau, Geachte aanwezigen, Elk jaar spreekt tijdens deze herdenking iemand van het kabinet om aan te geven hoe belangrijk de Nederlandse regering het vindt om stil te staan bij de gruwelijkheden van de Kristallnacht. En ook bij alle verschrikkingen van antisemitisme waar we tot op de dag van … [Lees verder]
Binjamin Heyl:
Wie wil er een rechtvaardige vrede voor alle betrokkenen? Zover mij bekend zijn er nogal wat tegenstrijdige vredesdioelen die men…
Barend Elburg:
In het vervolg svp even duidelijk uitleggen :) שבת שלום
Etienne Denneboom:
Beste Barend, Ik ben bij mijn berekening uitgegaan van de zgn mispar gadol versie, waarbij aan de sluitletters hogere waarden…
Barend Elburg:
1. Hoe komt u op 1306? עד מאה ועשרים = 746 2. niet יא is een van de namen van…
Jehuda Herschel:
Prachtig verhaal!!!! Heel hartelijk bedankt hiervoor.
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
