Het was een grote eer om op 3 juni 2026 de achtste Mr. L.E. Visserlezing te mogen uitspreken in het gebouw van de Hoge Raad der Nederlanden. Deze lezing hield ik op uitnodiging van de Stichting Joods Erfgoed Den Haag, vernoemd naar de oud-president van de Hoge Raad mr. L.E. Visser.* Ik had niet verwacht dat er zoveel mensen zouden komen, in de grote zaal van dit eerbiedwaardige instituut, de hoogste juridische instantie van de … [Lees verder]
Bloeme Evers heeft Amsterdam zien veranderen, zoals ook haar eigen leven drastisch zou veranderen. De tragische dood van zoon Sem werd naast haar eigen oorlogservaringen een tweede rode draad in haar leven. Zoon Raph zegt daarover in Bloeme’s raadsel (documentaire van Erga Netz, uitgezonden op 14 december 2017, anderhalf jaar na haar overlijden): het overlijden van Sem was een trigger waardoor ze eindelijk het rouwproces over de Tweede Wereldoorlog kon beginnen. Na de oorlog moest iedereen … [Lees verder]
Al heel jong keken wij naar cowboy- en Indianenfilms. Toen al wist ik dat we gemanipuleerd werden door te moeten denken dat er altijd ‘bad guys’ waren. In dit geval de Indianen. Dit bleef een terugkerend thema in de Amerikaanse politiek: altijd waren er bad guys. In de jaren vijftig had je de commies (communisten) met de beruchte verhoren en rechtszaken onder senator Joe McCarthy. Later had je president Bush met zijn ‘As van het Kwaad’ … [Lees verder]
Een interessant fenomeen doet zich voor: Israël is opvallend eensgezind. Van rechts tot links is men het erover eens dat de huidige deal met Iran slecht uitpakt voor het land. Volgens velen is er maar één schuldige: premier Netanyahu. Hij heeft gegokt en verloren. Met grote risico’s heeft hij president Trump ervan overtuigd dat een soort blitzkrieg mogelijk was. Aanvankelijk zag het er veelbelovend uit. Binnen 24 uur werd een groot deel van de Iraanse … [Lees verder]
Eva Illouz is een wereldberoemd sociologe die zich vooral bezig heeft gehouden met emoties zoals in het veelbesproken Why love hurts uit 2012. Ze werkt in Frankrijk en in haar thuisland Israël waar ze zich een beginselvaste tegenstandster van de regering Netanyahu heeft betoond. Vorige week gaf zij de Evelien Ganslezing voor een volle zaal. Dat werd een bedroevende presentatie. In Israël is voor veruit de meesten de kalender gestopt op 7 oktober 2023. Behalve als … [Lees verder]
Aanstaande zaterdagavond laat, uitgaande sjabbat, is alweer het vierde deel te zien van de serie ‘Etty’ op NPO2. In de vorige afleveringen maakten we kennis met hoofdpersoon Etty Hillesum, schrijver Klaas Smelik (mijn vader) en psychochiroloog Julius Spier. Daarnaast zagen we de fictieve vriendin Lizzie (een combinatie van Etty’s hartsvriendinnen Liesl Levie en Leonie Snatager) en huisbaas/minnaar Pa Han. Daarmee zijn de kaarten geschud en vragen we ons af: hoe gaat het nu aflopen tussen … [Lees verder]
Lilly liep een tijdje zwijgend naast mij na het verlaten van het Amsterdamse Bostheater. Dat gebeurt zelden. Normaal gesproken heeft zij na een voorstelling onmiddellijk een oordeel klaar. Over het decor. Over de muziek. Over de acteurs. Over de kwaliteit van de catering. Vooral over de kwaliteit van de catering. Nu bleef het opvallend stil. Pas bij de parkeerplaats keek ze omhoog. “Levie?”“Ja?” “Volgens mij heb ik vanavond heel veel over onze zwager Spinoza gehoord, … [Lees verder]
“Levie, waarom hoor ik dit nú pas?” “Wat bedoel je, Lilly?” “Dat er een musical over de zwager van onze familie speelt en niemand mij heeft uitgenodigd!”Ik kijk haar aan. “Welke zwager?” Lilly zucht diep, zoals alleen een ruwharige teckel met sefardische ambities dat kan. “Baruch Spinoza natuurlijk. De broer van Rebecca d’Espinosa. En Rebecca trouwde volgens onze familielegende met Samuel de Casseres. Dat maakt Spinoza zo ongeveer de zwager van de hele misjpoge. Ik … [Lees verder]
“Itamar Ben-Gvir zit aan Netanyahoe’s kant van het spectrum. Zij delen een aantal grondideeën over de staat Israël en de toekomst daarvan.” Aldus hoogleraar Joodse Studies Bart Wallet in de recente aflevering, nummer 72 alweer, van de boeiende podcastserie Wallet&van Weezel. “Een deel van het Israëlische electoraat gaat hiervoor. Veel meer dan voor de andere radicaal in de regering, Bezalel Smotrich.” “Daarom”, zo denkt Wallet, “zal Netanyahoe Ben-Gvir nodig hebben als hij na de verkiezingen weer … [Lees verder]
Wat een waagstuk! De Israëlische cineast Hagai Levi is bij ons bekend van de televisieserie ‘In therapie’ met Jacob Derwig in de hoofdrol. Levie wilde niet de zoveelste Sjoa-film maken, geen duplicaat van ‘Schindler’s List.’ Maar hij wilde wel de dagboeken van Etty Hillesum verfilmen, geschreven in de oorlogsjaren door een jonge joodse vrouw in Amsterdam. Hoe deed hij dat? Hagai Levi kwam op het idee om voor de enscenering niet het jaar 1941 of … [Lees verder]
Op de eerste dag na de oorlog met Iran liep ik met mijn hond Mini verder van huis – we hoefden nu niet meer in de buurt te blijven van de schuilkelder. Zo kwam ik terecht bij de kinderspeelplaats Gan Eli in het centrum van onze Jeruzalemse wijk tussen de grote Super en twee broederlijk naast elkaar staande sjoelen: sefardiem en asjkenaziem. Doorgaans spelen hier dozijnen orthodox-Joodse kindertjes, vaak nog met luier aan en speen … [Lees verder]
Wat bekend staat als de ‘Jodensavanne’ is een verlaten gebied. De plek is mij zeer dierbaar en ontroert me. Dit is mijn derde keer dat ik er ben en altijd valt me iets anders op. Of het de natuur is of de begraafplaatsen, de bron of de plek naast het dorp Redi Doti, de rode grond, de ligging aan de majestueuze Surinamerivier, de stilte of de verstilling. Misschien de geschiedenis, misschien stimuleert de plek mijn … [Lees verder]
Ex-Vroom en Ex-VrijBriefwisseling tussen twee Joodse vrouwen, de ene afkomstig uit de meest vrome wereld de ander uit een geassimileerd milieu. En weer inspireer je me, lieve D-P. Ondanks al je tegenslag refereer je aan een aspect van je achtergrond dat me aan het denken zet. In je zesde brief vertel je over de problemen die je Bed&Breakfast treffen. Over onberekenbare loodgieters en een boosaardige gast. Als reactie haalde je de mezoezot van de deurposten … [Lees verder]
Als er één mitswe is die ik de bewoners van het Huis der Levenden “Zeeburg” graag zou willen doen, dan is het hun eeuwige rustplaats te ontdoen van het treurige predikaat “armenbegraafplaats”. Niet door argumenten aan te dragen die het tegendeel moeten bewijzen, maar door het te overschilderen met de kleuren van hun rijkgeschakeerde levensgeschiedenissen. Dat heb ik hier al meermalen geprobeerd. Dit keer vraag ik uw aandacht voor een bijzonder geval van eerbetoon, waarbij … [Lees verder]
In Denken zonder leuning zijn tien door Hannah Arendt geschreven essays verzameld. ‘Denken zonder houvast’ klinkt als titel iets gemakkelijker, en zo staat het ook op de achterflap van dit mooi uitgegeven boek. Het eerste essay over Karl Marx dateert van 1953, het laatste over Martin Heidegger van 1971. Het geheel is zeer leesbaar vertaald, en dat helpt je goed door de soms best lange stukken tekst heen. In deze essays beoefent Arendt ‘ideeëngeschiedenis’. Haar … [Lees verder]
Max:
Toen Tariq ibn Ziyad in 710 met zijn Berbers Spanje vanuit het zuiden binnendrong en een einde maakte aan het…
Frans Lavell:
Wat een moed! Hij heeft grote kans neergeschoten te worden.
Levie:
Dat zal helaas niet gaan Judith, maar je bent natuurlijk altijd welkom op shabbat of tijdens andere diensten om gazan…
Itamar Engelsman:
Antwoord Het lijkt mij iets te optimistisch om te denken dat als Rabin niet vermoord zou zijn er nu vrede…
Jacob van der Wijk:
De eerste editie van Verhasselts vertaling verscheen al in 2013 bij Athenaeum-Polak & Van Gennep, met een nawoord van Michael…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
