Bloeme Evers heeft Amsterdam zien veranderen, zoals ook haar eigen leven drastisch zou veranderen. De tragische dood van zoon Sem werd naast haar eigen oorlogservaringen een tweede rode draad in haar leven. Zoon Raph zegt daarover in Bloeme’s raadsel (documentaire van Erga Netz, uitgezonden op 14 december 2017, anderhalf jaar na haar overlijden): het overlijden van Sem was een trigger waardoor ze eindelijk het rouwproces over de Tweede Wereldoorlog kon beginnen. Na de oorlog moest iedereen … [Lees verder]
Al heel jong keken wij naar cowboy- en Indianenfilms. Toen al wist ik dat we gemanipuleerd werden door te moeten denken dat er altijd ‘bad guys’ waren. In dit geval de Indianen. Dit bleef een terugkerend thema in de Amerikaanse politiek: altijd waren er bad guys. In de jaren vijftig had je de commies (communisten) met de beruchte verhoren en rechtszaken onder senator Joe McCarthy. Later had je president Bush met zijn ‘As van het Kwaad’ … [Lees verder]
Een interessant fenomeen doet zich voor: Israël is opvallend eensgezind. Van rechts tot links is men het erover eens dat de huidige deal met Iran slecht uitpakt voor het land. Volgens velen is er maar één schuldige: premier Netanyahu. Hij heeft gegokt en verloren. Met grote risico’s heeft hij president Trump ervan overtuigd dat een soort blitzkrieg mogelijk was. Aanvankelijk zag het er veelbelovend uit. Binnen 24 uur werd een groot deel van de Iraanse … [Lees verder]
Eva Illouz is een wereldberoemd sociologe die zich vooral bezig heeft gehouden met emoties zoals in het veelbesproken Why love hurts uit 2012. Ze werkt in Frankrijk en in haar thuisland Israël waar ze zich een beginselvaste tegenstandster van de regering Netanyahu heeft betoond. Vorige week gaf zij de Evelien Ganslezing voor een volle zaal. Dat werd een bedroevende presentatie. In Israël is voor veruit de meesten de kalender gestopt op 7 oktober 2023. Behalve als … [Lees verder]
Is er een trend waarin media bewust danwel onbewust ervoor kiezen het woord joods en joodse context weg te laten in artikelen waar dat wel degelijk relevant is? De herdenkingsdagen 4 en 5 mei zijn weer voorbij. Documentaires, lezingen, voorstellingen en artikelen maken elk jaar de herinnering weer bewust en geven ook verdieping, met toch weer nieuwe gezichtspunten en inzichten. Hoewel er over de vorm van de nationale herdenkingen discussie is, lijkt er geen sprake … [Lees verder]
Aanstaande zaterdagavond laat, uitgaande sjabbat, is alweer het vierde deel te zien van de serie ‘Etty’ op NPO2. In de vorige afleveringen maakten we kennis met hoofdpersoon Etty Hillesum, schrijver Klaas Smelik (mijn vader) en psychochiroloog Julius Spier. Daarnaast zagen we de fictieve vriendin Lizzie (een combinatie van Etty’s hartsvriendinnen Liesl Levie en Leonie Snatager) en huisbaas/minnaar Pa Han. Daarmee zijn de kaarten geschud en vragen we ons af: hoe gaat het nu aflopen tussen … [Lees verder]
Lilly liep een tijdje zwijgend naast mij na het verlaten van het Amsterdamse Bostheater. Dat gebeurt zelden. Normaal gesproken heeft zij na een voorstelling onmiddellijk een oordeel klaar. Over het decor. Over de muziek. Over de acteurs. Over de kwaliteit van de catering. Vooral over de kwaliteit van de catering. Nu bleef het opvallend stil. Pas bij de parkeerplaats keek ze omhoog. “Levie?”“Ja?” “Volgens mij heb ik vanavond heel veel over onze zwager Spinoza gehoord, … [Lees verder]
“Levie, waarom hoor ik dit nú pas?” “Wat bedoel je, Lilly?” “Dat er een musical over de zwager van onze familie speelt en niemand mij heeft uitgenodigd!”Ik kijk haar aan. “Welke zwager?” Lilly zucht diep, zoals alleen een ruwharige teckel met sefardische ambities dat kan. “Baruch Spinoza natuurlijk. De broer van Rebecca d’Espinosa. En Rebecca trouwde volgens onze familielegende met Samuel de Casseres. Dat maakt Spinoza zo ongeveer de zwager van de hele misjpoge. Ik … [Lees verder]
“Itamar Ben-Gvir zit aan Netanyahoe’s kant van het spectrum. Zij delen een aantal grondideeën over de staat Israël en de toekomst daarvan.” Aldus hoogleraar Joodse Studies Bart Wallet in de recente aflevering, nummer 72 alweer, van de boeiende podcastserie Wallet&van Weezel. “Een deel van het Israëlische electoraat gaat hiervoor. Veel meer dan voor de andere radicaal in de regering, Bezalel Smotrich.” “Daarom”, zo denkt Wallet, “zal Netanyahoe Ben-Gvir nodig hebben als hij na de verkiezingen weer … [Lees verder]
Wat een waagstuk! De Israëlische cineast Hagai Levi is bij ons bekend van de televisieserie ‘In therapie’ met Jacob Derwig in de hoofdrol. Levie wilde niet de zoveelste Sjoa-film maken, geen duplicaat van ‘Schindler’s List.’ Maar hij wilde wel de dagboeken van Etty Hillesum verfilmen, geschreven in de oorlogsjaren door een jonge joodse vrouw in Amsterdam. Hoe deed hij dat? Hagai Levi kwam op het idee om voor de enscenering niet het jaar 1941 of … [Lees verder]
Nadat de synagoge In Paramaribo door covid-19 twee jaar op slot was, komt de gemeente langzaam weer op gang. Vrijdagavond 13 mei woonde ik de dienst bij. Om zeven uur ‘s avonds, op de drempel van de avond, komt een aantal mensen aangelopen. De meesten kennen elkaar. Ik ontmoet een vrouw uit Haarlem, die meestal naar de Uilenburgersjoel gaat en soms naar de Portugese snoge op het Mr Visserplein in Amsterdam. Ze is twee maanden … [Lees verder]
Theatermakers en artiesten zetten zich in om de avond van de Nationale Dodenherdenking op 4 mei van extra betekenis te voorzien. Dat doen ze al sinds 2010. Theater Na de Dam onder leiding van artistiek directeur Jaïr Stranders produceert dit jaar zes eigen voorstellingen en de televisie-uitzending Vuur van de Vrijheid samen met onder meer de NOS. 4 mei 2024 Op de avond van komende 4 mei vindt de vijftiende editie van dit indrukwekkende evenement … [Lees verder]
Marcel Prins interviewde voorjaar 2022 Lily Shor over haar jeugd in Bagdad en vlucht naar Israël na de Zesdaagse Oorlog. Jona van der Schelde werkte het interview uit tot dit verhaal over opoffering, angst en verlossing. Lily Shor vertelt: Wij wisten niet dat zo ongeveer de gehele familie van mijn vader en de halve familie van mijn moeder in Israël was. Het was gevaarlijk om daarover te praten, om überhaupt het woord ‘Israël’ te noemen. … [Lees verder]
Mijn leven in tentoonstellingen, het zou een boek kunnen zijn. Wereldwijd heb ik er inmiddels vele honderden bezocht. Maar zelden was mijn bezoekervaring zo gelaagd als in Leipzig bij Ausgestopft und Ausgestellt? in het GRASSI Museum voor Volkenkunde.* Ausgestopft und Ausgestellt? Versuch einer Begegnung mit Jüdischen Museen stelt vragen over het fenomeen ‘Joods museum’. Hoe interpreteren en representeren Joodse musea ‘Joods-zijn’, hoe ‘Joods’ zijn uiteenlopende Joodse musea zelf, en welke maatschappelijke positie kiezen deze musea? … [Lees verder]
Wat bekend staat als de ‘Jodensavanne’ is een verlaten gebied. De plek is mij zeer dierbaar en ontroert me. Dit is mijn derde keer dat ik er ben en altijd valt me iets anders op. Of het de natuur is of de begraafplaatsen, de bron of de plek naast het dorp Redi Doti, de rode grond, de ligging aan de majestueuze Surinamerivier, de stilte of de verstilling. Misschien de geschiedenis, misschien stimuleert de plek mijn … [Lees verder]
Martine van den Berg:
Beste Shlomo, Op dit moment in het noorden van Israel wonen lijkt me zenuwslopend, ik woonde daar tijdens de tweede…
Aviva Pels:
Dank voor de ‘liefdevolle’ manier waarop Bloeme Evers-Emden zl herinnerd wordt. Mooi geschreven. Herkenbaar. Bloeme was een krachtige vrouw en…
Michael Minco:
Oh ja, de wetenschap van de ironie. Benieuwd welke leerstoel invulling geeft aan dit onderzoeksgebied in het kader van uw…
Matthijs Graafland:
De woorden zondebok en bad guys hebben gemeenschappelijk dat het om ‘zondaars’ gaat -wie kent dat woord nog- Het verschil…
Shlomo van der Hal:
Dankjewel voor je mooie stukje. Wij in [noord] Israel hebben geen last van selectieve herinnering, wel van het enorme kabaal…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
