Sla de Bijbel open, en je vindt prachtige teksten en gruwelijke verhalen. Allemaal Gods woord, toch? Voor Joden bestaat er naast de schriftelijke leer een mondelinge, en die interpreteert alle teksten en checkt ze op hun relevantie vandaag. Want het is lang geleden dat Hij of Zij sprak. Begin dit jaar is de Australische film Leviticus uitgebracht, die nu ook in Nederland te zien is. Het blijkt een romantische horrorfilm te zijn over twee homoseksuele … [Lees verder]
Twintig jaar geleden, op 12 augustus 2006, kwam Uri Grossman om bij een operatie van het Israëlische leger in Zuid-Libanon. Dat gaf aanleiding om aandacht te vragen voor zijn vader David Grossman, een van mijn favoriete schrijvers. Grossman is een uitgesproken criticus van het beleid van de Israëlische regering. Hij heeft, na lang geweigerd te hebben het woord genocide in de mond te nemen, vorig jaar zomer dat woord voor het eerst gebruikt. Zoals hij stelde: … [Lees verder]
Rabbinaal protest tegen het geweld van heetgebakerde jonge Joodse kolonisten tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse boeren en bewoners op de Westelijke Jordaanoever in Israël. Als liberaal-orthodoxe rabbijn, 84 jaar oud, en al jarenlang lid van de Rabbinical Council of America (een organisatie van meer dan duizend orthodoxe rabbijnen in Noord-Amerika), protesteer ik met klem tegen en veroordeel ik het geweld dat soms zelfs tot moord leidt, dat door messiaans-gedreven jonge Joodse kolonisten wordt gepleegd tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse … [Lees verder]
Mijn hele leven ben ik geïnteresseerd in politiek. Eerst in Nederland. Ik probeerde altijd dicht tegen de politiek aan te schuren, al wist ik goed dat ik nooit de tijd zou hebben om zelf professioneel politicus te worden. Hoewel ik inmiddels al meer dan vijf jaar in Israël woon, heb ik nog steeds contacten in de Nederlandse politiek. Die belangstelling is nooit verdwenen. Als een vlieg op de muur Ik moest daaraan denken toen ik … [Lees verder]
Met de tennisrackets in de achterbak reed ik over de Amstelveenseweg. Vlak voor de oprit naar de A10 rijd ik op de tweede baan rechts zodat ik rechtdoor kan richting Amstelveen. Nog geen vijftig meter voor het viaduct blijken die twee rijbanen afgesloten en wijst een verlichte pijl de oprit op. Ik schrik me rot. Er is geen andere optie. De auto’s voor me maken de bocht al richting oprit. Ik weet dat ik de … [Lees verder]
Arnold Schönberg emigreerde in 1933 naar de VS. In 1938 componeerde hij zijn Kol Nidrei. Ik denk dat daarin motieven uit zijn persoonlijke en maatschappelijke leven verwerkt zijn.* Over de tekst van het Kol Nidrei is veel te doen geweest, wel is bekend dat in joodse kring de uitleg luidt dat die woorden alleen betrekking hebben op de verplichtingen van iemand jegens God. *zie ook het inleidende verhaal: Eigenzinnige en verrassende versie van Kol Nidrei … [Lees verder]
Joden bidden in de synagoge op Jom Kipoer (Grote Verzoendag) het schilderij van Maurycy Gottlieb (1856-1879) is misschien wel het beroemdste en meest gereproduceerde Joodse schilderij ooit. Het toont een sfeervolle Joodse gebedsdienst in Oost-Europa op de heiligste dag van het Joodse jaar en verbeeldt het Europese Joodse leven van de negentiende eeuw. Gottlieb verwerkte er bovendien autobiografische elementen in. Sinds 1939 hangt dit iconische werk in het Tel Aviv Museum of Art. Geboren in … [Lees verder]
Wat als de geschiedenis niet vooruitgaat, maar ons achterwaarts de toekomst in blaast? En wat als juist de herinnering aan wat Europa heeft verwoest de enige voorwaarde is om die toekomst te kunnen denken? In het werk van Walter Benjamin komen die twee vragen samen. Zijn ‘Engel van de Geschiedenis’ is niet simpelweg een symbool voor het verleden of voor de catastrofe. Het is een joods-messiaans beeld dat het Europese vooruitgangsgeloof op zijn kop zet: … [Lees verder]
De Hoge Feestdagen staan voor de deur met daarin een speciale plek voor het Kol Nidrei. De versie met de Asjkenazische melodie van Max Bruch staat in de wereld van de klassieke muziek hoog aangeschreven. Bruch gebruikte de melodie daarvan in het eerste deel van zijn Kol Nidrei. Het ís ook prachtige muziek, heerlijk om naar te luisteren en heerlijk om te spelen.* Hoe geliefd de melodie ook is, de joodse componist Arnold Schönberg (Wenen, … [Lees verder]
Sedje, zoals ik mijn oudtante vroeger mocht noemen, was in mijn ogen zo’n beetje alles tegelijk: een zelfstandige en originele vrouw, verzetsstrijdster, overlevende van de Shoah, maar bovenal kunstenaar, met een opmerkelijke ondernemerslust. Sedje Frank werd in 1923 geboren in Rotterdam. Als kind tekende en schilderde ze al veel. Geïnspireerd door de violist Nathan Milstein begon ze bovendien viool te spelen. De beeldende kunst en de muziek zouden uiteindelijk de twee pijlers van haar leven … [Lees verder]
Leo Mock z”l heeft ons een fraaie bundel nagelaten over magie, een niet alledaags onderwerp. Of juist wel alledaags, maar beseffen we het niet? We zijn meer door magie omringd dan we denken. Afkloppen op ongeverfd hout, wanneer zeggen we dat? Gaat u eens bij uzelf te rade wanneer dat wordt gezegd. Een voorbeeld, stel dat ik zeg: ‘ik heb het hele jaar nog geen ziekte gekregen’. Op zo’n moment zeggen we afkloppen. Antropologen, kenners … [Lees verder]
‘Het anti-semitisme zit in de mens.’ Dat is naar mijn smaak een nogal boute opmerking. Maar uit de mond van de naar Israël vertrokken rabbijn Raphael Evers is het niet zomaar een schot in de lucht. Hij weet het van zijn moeder Bloeme Evers, een fantastisch moedige vrouw die Auschwitz overleefde en uit eerbied voor het verloren gegane het orthodoxe levenspad op ging. Van haar hoorde deze vriendelijke rabbijn dat het anti-semitisme kort voor de … [Lees verder]
Het is de wereldpers ontgaan, maar op 7 juli is Yitschak Yifat op 81-jarige leeftijd overleden. Niemand zou ooit van deze parachutist hebben gehoord ware het niet dat David Rubinger (de fotograaf van Time) hem en twee andere soldaten op 7 juni bij de Klaagmuur fotografeerde. Daar stonden ze. Helmen op, zware baarden, dikke zwarte snorren. Ze keken het hoofd schuin gebogen naar de zojuist door hen veroverde Klaagmuur op het Jordaanse Legion. Ze voelden … [Lees verder]
De vooroorlogse Joods-Nederlandse journalist dr. Marcus van Blankenstein heeft veel gemeen met de bekende Nederlandse journalist dr. Jan van der Putten. Beiden werden door NRC ontslagen wegens hun scherpe zienswijze en betrokkenheid bij het wereldnieuws. Als correspondent van de NRC in Berlijn in de dertiger jaren van de vorige eeuw waarschuwde Van Blankenstein voor de gevaren van het nationaalsocialisme en het antisemitisme van nazi-demagoog Adolf Hitler. In 1936 werd hij door NRC ontslagen met als … [Lees verder]
“Itamar Ben-Gvir zit aan Netanyahoe’s kant van het spectrum. Zij delen een aantal grondideeën over de staat Israël en de toekomst daarvan.” Aldus hoogleraar Joodse Studies Bart Wallet in de recente aflevering, nummer 72 alweer, van de boeiende podcastserie Wallet&van Weezel. “Een deel van het Israëlische electoraat gaat hiervoor. Veel meer dan voor de andere radicaal in de regering, Bezalel Smotrich.” “Daarom”, zo denkt Wallet, “zal Netanyahoe Ben-Gvir nodig hebben als hij na de verkiezingen weer … [Lees verder]
Sija van der Meulen:
Dank, dank, Bloom, je hebt woorden gegeven aan een zeer pijnljke kwestie en je laat zien hoe het anders kan!…
Gerdy Mertens:
Dank je wel. Fijn om dit genuanceerde geluid te horen.
Barteline Swildens:
Walter Benjamin pleegde 'zelfmoord': ik zou liever zeggen: pleegde zelfdoding. Vermoord worden geschiedt m.i. per definitie door een ander. Van…
Tsippora Turak:
Dank Bloom voor het delen van de woorden van David Meyers. Ze zijn voor mij een bevestiging van mijn warrige,…
Myriam Lipovsky:
Wat bijzonder om te horen! Sedje Hemon was ook protectrice van internationaal concertpianist Shura Cherkassky. Wanneer hij in Nederland was,…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
