Twintig jaar geleden, op 12 augustus 2006, kwam Uri Grossman om bij een operatie van het Israëlische leger in Zuid-Libanon. Dat gaf aanleiding om aandacht te vragen voor zijn vader David Grossman, een van mijn favoriete schrijvers. Grossman is een uitgesproken criticus van het beleid van de Israëlische regering. Hij heeft, na lang geweigerd te hebben het woord genocide in de mond te nemen, vorig jaar zomer dat woord voor het eerst gebruikt. Zoals hij stelde: … [Lees verder]
Rabbinaal protest tegen het geweld van heetgebakerde jonge Joodse kolonisten tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse boeren en bewoners op de Westelijke Jordaanoever in Israël. Als liberaal-orthodoxe rabbijn, 84 jaar oud, en al jarenlang lid van de Rabbinical Council of America (een organisatie van meer dan duizend orthodoxe rabbijnen in Noord-Amerika), protesteer ik met klem tegen en veroordeel ik het geweld dat soms zelfs tot moord leidt, dat door messiaans-gedreven jonge Joodse kolonisten wordt gepleegd tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse … [Lees verder]
Mijn hele leven ben ik geïnteresseerd in politiek. Eerst in Nederland. Ik probeerde altijd dicht tegen de politiek aan te schuren, al wist ik goed dat ik nooit de tijd zou hebben om zelf professioneel politicus te worden. Hoewel ik inmiddels al meer dan vijf jaar in Israël woon, heb ik nog steeds contacten in de Nederlandse politiek. Die belangstelling is nooit verdwenen. Als een vlieg op de muur Ik moest daaraan denken toen ik … [Lees verder]
Met de tennisrackets in de achterbak reed ik over de Amstelveenseweg. Vlak voor de oprit naar de A10 rijd ik op de tweede baan rechts zodat ik rechtdoor kan richting Amstelveen. Nog geen vijftig meter voor het viaduct blijken die twee rijbanen afgesloten en wijst een verlichte pijl de oprit op. Ik schrik me rot. Er is geen andere optie. De auto’s voor me maken de bocht al richting oprit. Ik weet dat ik de … [Lees verder]
Het begrip ‘Joods-christelijke traditie’ is in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog met oprecht goede bedoelingen omkranst. Het staat voor veelsoortige ontmoetingen tussen Joden en christenen, vooral in zogeheten ‘leerhuizen’, in een poging elkaar na eeuwen Jodenvervolging en discriminatie beter te leren kennen. Daarbij ging (en gaat) het vooral om de kennismaking met de door christenen vergeten Joodse wortels van het christendom en om het zoeken naar wat de beide tradities gemeenschappelijk hebben. Er is … [Lees verder]
In de jaren zestig waren wij als kinderen benieuwd of we bij een kerkgenootschap waren aangesloten zoals heel wat vriendjes en vriendinnetjes. Het antwoord was duidelijk: nee. Maar als jullie dat zouden willen, gaan jullie zelf maar op onderzoek uit en uitvinden wat bij jullie past. Zo leerden we al vroeg zelfstandig na te denken over dergelijke zaken. Dit is geheel in lijn met de filosofische ideeën van onze grootvader Leo Polak: autonoom nadenken, dat … [Lees verder]
De 61e Biënnale van Venetië staat dit jaar niet alleen in het teken van kunst, maar evenzeer van politieke frictie. Al maanden vóór de opening laaiden discussies op over de deelname van Israël, vergezeld van boycotoproepen en acties van de Art Not Genocide Alliance (ANGA). Ook de aanwezigheid van Russische kunstenaars bleef niet zonder gevolgen: in mei 2026 trad de centrale jury af na onenigheid over zowel de prijsuitreiking als de betrokkenheid van Israël en … [Lees verder]
“Ze zegt dat je volgende week vooral het geluid hard moet zetten.” Op dit spannende moment lieten we je vorige week achter. We beloofden een video waarin Bar Vingerling op het terras van Tony’s Coffee enkele karakteristieke Portugese melodieën a capella voordraagt.* Maar Bar kwam met een beter idee. Hij wil die opname samen met David Nunes Nabarro maken, zodat niet alleen de muziek, maar ook het verhaal achter deze eeuwenoude Portugese traditie verteld … [Lees verder]
Aanstaande zaterdagavond laat, uitgaande sjabbat, is alweer het vierde deel te zien van de serie ‘Etty’ op NPO2. In de vorige afleveringen maakten we kennis met hoofdpersoon Etty Hillesum, schrijver Klaas Smelik (mijn vader) en psychochiroloog Julius Spier. Daarnaast zagen we de fictieve vriendin Lizzie (een combinatie van Etty’s hartsvriendinnen Liesl Levie en Leonie Snatager) en huisbaas/minnaar Pa Han. Daarmee zijn de kaarten geschud en vragen we ons af: hoe gaat het nu aflopen tussen … [Lees verder]
Lilly liep een tijdje zwijgend naast mij na het verlaten van het Amsterdamse Bostheater. Dat gebeurt zelden. Normaal gesproken heeft zij na een voorstelling onmiddellijk een oordeel klaar. Over het decor. Over de muziek. Over de acteurs. Over de kwaliteit van de catering. Vooral over de kwaliteit van de catering. Nu bleef het opvallend stil. Pas bij de parkeerplaats keek ze omhoog. “Levie?”“Ja?” “Volgens mij heb ik vanavond heel veel over onze zwager Spinoza gehoord, … [Lees verder]
In Devarim 16.3 lezen we: Zeven dagen mag je geen chamets (iets dat gegist is) eten en wel matses die hier לֶחֶם עוֹנִי worden genoemd, wat vertaald wordt met “brood der ellende” of “brood van de onderdrukking”. In Egypte aten onze voorouders al matses en ook meteen na de uittocht omdat, zo lezen we in een ander stuk beschrijving: “zij van het deeg ongegiste koeken bakten, want het was niet tot gisten gekomen, omdat ze … [Lees verder]
‘Ik dacht dat ik doodging. De raketten vielen niet ver van me. ‘Verschrikkelijk harde knallen.’ Terwijl het alarm over Tel Aviv gierde hoorde ze via de radio het bevel onmiddellijk uit de auto te gaan en met de handen op het hoofd in een soort greppel langs de hoofdweg te gaan liggen. Toen er even een korte stilte was, reed Irith naar huis en rende naar de openbare schuilkelder. Net op tijd want een inkomende … [Lees verder]
Op 9 en 10 september vond in Rotterdam het Tuschinski-festival plaats ter gelegenheid van de oplevering van de nieuwe woonwijk Little C waar enkele straatnamen zijn vernoemd naar Joodse filmondernemers zoals Abraham Tuschinski. Aanleiding was de onthulling van een Ode aan Tuschinski, een kunstwerk ontworpen door Anne-Mercedes Langhorst. Het festival was georganiseerd door bewoners samen met het Stadsarchief Rotterdam en het Rotterdams Centrum voor Beeldende Kunst. Iconische bioscoop Bij de naam Tuschinski denken we natuurlijk … [Lees verder]
Personalia Jacques Grishaver Geboren in Amsterdam in 1942 Claim to fame: Nationaal Holocaust Namenmonument Beschermengelen? Mijn vrouw Loes, mijn stille kracht achter de schermen, en rots in de woelige branding. De ideale vrijdagavond (locatie, maaltijd en gezelschap): Thuis met het gezin en kleinkinderen, aan de kippensoep, geen alternatief. Rolmodellen: * Rabbijn Sonny Herman * staatsssecretaris Paul Blokhuis * burgemeester Femke Halsema * Daniel Libeskind, voor zijn ontwerp en eindeloze inzet voor het Namen Monument. Het … [Lees verder]
Het nimmer eindigende Israelische drama is met Netanyahoe en zijn uitdagers weer in een draaikolk gekomen. De politieke maar ook persoonlijke emoties lopen hoog op over Netanyahoe’s besluit Ronan Bar te ontslaan. Bar is hoofd van de Shin-Beth, de binnenlandse veiligheidsdienst. Na het ontslag van de minister van defensie Galant en chefstaf Halevi rijst in de politiek en media de vraag op of Netanyahoe uit is op ongebreidelde macht zonder pottenkijkers. Presidentieel zoals Trump Geen … [Lees verder]
Anne Ornstein:
Hoi Annet, bedankt voor je reactie! Ik heb zeker aan dit merk gedacht, maar met het oog op de lengte…
Bertien Minco:
Dank voor dit stuk over de memorabele Koos Caneel, oom Koos waarvan ik zes jaar les gehad heb en louter…
Geert ter Horst:
In dit vraagstuk is het volgens mij moeilijk greep te krijgen op de feiten. Onlangs heeft Melanie Phillips er op…
Walter Crommelin:
Ik waardeer en respecteer Chaja Polak ten volle. Ik zou zo graag weten hoe zij nu - zomer 2026 -…
Sid Bachrach:
Sorry Tzvi but Gandhi is not your or any Jew's enemy. As quoted above by Gandhi's best Jewish friend, Hermann…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
