Aangekondigd onder de titel ‘Begrijpt u Israël?’ woonde ik twee avonden bij van een lezingenserie georganiseerd door Joden zeggen nee. De doelstelling om Israël begrijpelijker te maken is zeker in deze tijd zinvol, doch beide avonden hebben helaas niet tot beter inzicht geleid. Ook tussen historici blijken inzichten ernstig te verschillen. Ik ontdekte onjuistheden, gekleurde beeldvorming of onvoldoende informatie. Het vormden storende dissonanten. Aan de hand van een documentaire van Hans Fels over de moord … [Lees verder]
Is er een trend waarin media bewust danwel onbewust ervoor kiezen het woord joods en joodse context weg te laten in artikelen waar dat wel degelijk relevant is? De herdenkingsdagen 4 en 5 mei zijn weer voorbij. Documentaires, lezingen, voorstellingen en artikelen maken elk jaar de herinnering weer bewust en geven ook verdieping, met toch weer nieuwe gezichtspunten en inzichten. Hoewel er over de vorm van de nationale herdenkingen discussie is, lijkt er geen sprake … [Lees verder]
Jessica Roitmans commentaar op 4 mei 2026 Toen ik zesentwintig jaar geleden vanuit de Verenigde Staten hierheen verhuisde, was een van de dingen die me het meest trof de Dodenherdenking. Amerika kent Memorial Day, maar die dag heeft zijn oorspronkelijke functie — het gedenken van de gevallenen — helaas grotendeels verloren aan vrije dagen en barbecues. Op een paar verspreide ceremonies na, staan we niet samen stil. Hier wel. Om acht uur ’s avonds sissen … [Lees verder]
Reactie op Advies verweesde Joodse roofkunst uit de NK-collectie van Commissie Asscher In het eerste deel gaat het over de ontstaansgeschiedenis van het Advies van de Commissie Asscher en de vraag of het grote aantal beperkingen en de gestelde randvoorwaarden een blijk van wantrouwen is. En de sleutelvraag: is de Joodse gemeenschap geholpen met dit advies? Hieronder bespreek ik eerst onduidelijkheden in het Advies, en daarna een aantalspecifieke aspecten. Overdracht van de geroofde kunst Vragen … [Lees verder]
‘Begrijpt u Israël?’ is de uitdagende titel van de lezingenserie van Joden Zeggen Nee. Ik moest daarbij onmiddellijk denken aan Maimonides’ Moreh Nevuchim, ‘De gids voor de verwarden.’ Het is precies deze verwarring en gêne die velen van ons voelen als we denken over het Israël van vandaag. Maimonides probeerde in de twaalde eeuw met zijn beroemde werk een brug te slaan tussen de wereld van de Tora en de rationele Aristotelische logica die in … [Lees verder]
Na Jewish Jazz en Luister Eens is het tijd voor een nieuw project: een eerbetoon aan Barbra Streisand, Bette Midler, Carole King, Janis Ian en Amy Winehouse. Eén keer raden wat de overeenkomst is tussen deze wereldberoemde zangeressen… Inderdaad, allen zijn joods. Valt het op? Voor de meeste mensen niet. Doet het er toe? Voor mij wel. Hun joodse thema’s en spirit is onmiskenbaar aanwezig in hun werk. Ik herken het in hun scheppingsdrang, hun … [Lees verder]
De geschiedenis van Joden in Noord-Afrika en West-Azië kent diepe culturele verbondenheid met de rijkgeschakeerde Arabische omgeving. Eeuwenlang was er sprake van intensieve relaties, uitwisseling en wederzijdse verrijking. Dit was zichtbaar in gedeelde talen, culturele tradities en economische betrokkenheid. Tegelijkertijd is die geschiedenis getekend door breuken, uitsluiting en geweld. In de loop van de twintigste eeuw raakte dit gelaagde verleden bovendien ideologisch vertekend, geïdealiseerd of juist onderdrukt. Dankzij het groeiende zelfbewustzijn van de Mizrachiem, Joden … [Lees verder]
Zolang als ik mij kan herinneren is jazz mijn favoriete muziek. Ik ben er dan ook heel trots op dat ik een handshake away opgroeide van de iconische tenorsaxofonist Coleman Hawkins. Dat heb ik te danken aan mijn vader zl”. Als jonge Amsterdammer ging hij in de jaren dertig naar een Amsterdams café waar de toen wereldberoemde Amerikaanse saxofonist Coleman Hawkins zou spelen. Mijn vader bleek de enige bezoeker waardoor ‘de Hawk’ en hij met … [Lees verder]
Het toneel van Carré was leeg op deze 4e mei. Stoelen en lessenaars staan klaar voor musici die niet zullen komen. De voorstelling is afgelast – en gaat toch door zonder de uitvoerenden. In Nog niet afgelast staat Thea Kapteijn (Maria Kraakman) als uitvoerend producent nu alleen op het podium en reconstrueert wat er misging, waarom de voorstelling moest worden afgelast. Ze speelt de repetities na, de gesprekken, noemt de momenten waarop de samenwerking begon … [Lees verder]
Samen met mijn kleindochters Sophie en Isa (tien en twaalf jaar) ben ik gevraagd of we mee willen werken aan NPO Zapp, direct na het Jeugdjournaal van 4 mei. De special zal gaan over vlucht, verzet en verraad. Wij zijn gevraagd voor het onderdeel vlucht. Mijn vader, hun overgrootvader, vluchtte van Oostenrijk naar Nederland na de Anschluss in 1938. Hij was in het voorlaatste jaar van zijn gymnasium. Er worden thuis, samen met de meisjes, … [Lees verder]
Voor psychoanalyticus, schrijver en politiek theoreticus Manès Sperber (1905-1984) begon de toekomst in 1937. In dat jaar schreef Sperber het essay De tyrannis, Over de tiran een psychologische schets van de oorzaak, opkomst en heerschappij van de tiran. Tirannen zijn van alle tijden, de altijd nieuwe veroorzakers van terreur. Daarin gaat het bij Sperber natuurlijk over Hitler en Stalin, al noemt hij die namen nergens. De Oost-Galiciër voorzag de komst van vernietigingskampen waar hij al … [Lees verder]
Het is altijd de moeite waard om de Israelische media in tijden van crisis nauwgezet te volgen. Na de eerste golf ‘pieper-aanslagen’ in Libanon maakte iemand tijdens een paneldiscussie op een tv-station melding van een tweet van een Israelische official dat Israël achter die aanslagen zat. Deze tweet verdween even snel uit de nieuwsstroom als zij erin was gekomen. Ik neem aan dat de oplettende censor ingreep. Ook al zou deze tweet niet bij wijze … [Lees verder]
Tijdens de Tweede Wereldoorlog hoopte een groep van ruim 650 Nederlandse joden op een veilig verblijf in Barneveld. Echter, ze werden op 29 september 1943 afgevoerd naar kamp Westerbork. Op 29 september 2023 werd herdacht dat deze deportatie precies tachtig jaar geleden plaatsvond.1 In aanwezigheid van enkele overlevenden en vele nazaten van de Barneveldgroep vond de herdenking plaats in Kasteel de Schaffelaar in Barneveld. De sprekers, onder wie burgemeester Jacco van der Tak, vertelden over … [Lees verder]
Met de verkiezingen op 1 november in zicht vertoont premier Yair Lapid tekenen van paniek. Niet ten onrechte, want de politieke thermometer wijst naar rechts, naar een mogelijke verkiezingszege voor Likoedleider oud-premier Benjamin Netanyahu. Niets is natuurlijk zeker. Opiniepeilingen zijn ook maar vingerwijzingen. Maar toch… als ik de Israëlische media moet geloven staat Israël aan de vooravond van de vorming van een ultra-nationalistische regering met weinig respect voor democratische waarden. Gesprek met Arabische leiders Lapid … [Lees verder]
‘Komt u maar hier staan, Mevrouw Menco.’ Met een klein handgebaar wenkt architect en aannemer Smit, Wilmina Menco-Kats met haar twee kinderen. Ze schuifelen voorzichtig over de plankieren, Mina met de kleine Manuel op de arm en haar vijfjarige dochtertje Carolien aan de hand. Het is een schitterende voorjaarsochtend, deze twaalfde april van het jaar 1923, zo’n voorjaarsdag die te abrupt te warm is, het lijkt ineens wel zomer, terwijl de meeste bomen nog grotendeels … [Lees verder]
Frans lavell:
Het verhaal van de Machzor uit Worms lijkt als twee druppels water op de geschiedenis van de Sarajevo Hagada. In…
Frans lavell:
Ik ben blij met u. Want ik heb de hoop dat u me kunt helpen. Waarmee? Met tegenspraak tegen debunkers…
Linda Bouws:
Dank voor je mooie artikel!
Marja Wijnschenk:
Fijn dat Na'ama Lazini en 'HaDemokratim' er zijn. Zou ik kunnen stemmen in Israel, dan maakte ik het vakje rood…
Marie Baarspul:
Beste Tamar, als kunsthistorisch tekstschrijver ben ik al jaren werkzaam in de museumsector en heb ik me gespecialiseerd in inclusiever…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
