Twintig jaar geleden, op 12 augustus 2006, kwam Uri Grossman om bij een operatie van het Israëlische leger in Zuid-Libanon. Dat gaf aanleiding om aandacht te vragen voor zijn vader David Grossman, een van mijn favoriete schrijvers. Grossman is een uitgesproken criticus van het beleid van de Israëlische regering. Hij heeft, na lang geweigerd te hebben het woord genocide in de mond te nemen, vorig jaar zomer dat woord voor het eerst gebruikt. Zoals hij stelde: … [Lees verder]
Rabbinaal protest tegen het geweld van heetgebakerde jonge Joodse kolonisten tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse boeren en bewoners op de Westelijke Jordaanoever in Israël. Als liberaal-orthodoxe rabbijn, 84 jaar oud, en al jarenlang lid van de Rabbinical Council of America (een organisatie van meer dan duizend orthodoxe rabbijnen in Noord-Amerika), protesteer ik met klem tegen en veroordeel ik het geweld dat soms zelfs tot moord leidt, dat door messiaans-gedreven jonge Joodse kolonisten wordt gepleegd tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse … [Lees verder]
Mijn hele leven ben ik geïnteresseerd in politiek. Eerst in Nederland. Ik probeerde altijd dicht tegen de politiek aan te schuren, al wist ik goed dat ik nooit de tijd zou hebben om zelf professioneel politicus te worden. Hoewel ik inmiddels al meer dan vijf jaar in Israël woon, heb ik nog steeds contacten in de Nederlandse politiek. Die belangstelling is nooit verdwenen. Als een vlieg op de muur Ik moest daaraan denken toen ik … [Lees verder]
Met de tennisrackets in de achterbak reed ik over de Amstelveenseweg. Vlak voor de oprit naar de A10 rijd ik op de tweede baan rechts zodat ik rechtdoor kan richting Amstelveen. Nog geen vijftig meter voor het viaduct blijken die twee rijbanen afgesloten en wijst een verlichte pijl de oprit op. Ik schrik me rot. Er is geen andere optie. De auto’s voor me maken de bocht al richting oprit. Ik weet dat ik de … [Lees verder]
Het begrip ‘Joods-christelijke traditie’ is in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog met oprecht goede bedoelingen omkranst. Het staat voor veelsoortige ontmoetingen tussen Joden en christenen, vooral in zogeheten ‘leerhuizen’, in een poging elkaar na eeuwen Jodenvervolging en discriminatie beter te leren kennen. Daarbij ging (en gaat) het vooral om de kennismaking met de door christenen vergeten Joodse wortels van het christendom en om het zoeken naar wat de beide tradities gemeenschappelijk hebben. Er is … [Lees verder]
In de jaren zestig waren wij als kinderen benieuwd of we bij een kerkgenootschap waren aangesloten zoals heel wat vriendjes en vriendinnetjes. Het antwoord was duidelijk: nee. Maar als jullie dat zouden willen, gaan jullie zelf maar op onderzoek uit en uitvinden wat bij jullie past. Zo leerden we al vroeg zelfstandig na te denken over dergelijke zaken. Dit is geheel in lijn met de filosofische ideeën van onze grootvader Leo Polak: autonoom nadenken, dat … [Lees verder]
De 61e Biënnale van Venetië staat dit jaar niet alleen in het teken van kunst, maar evenzeer van politieke frictie. Al maanden vóór de opening laaiden discussies op over de deelname van Israël, vergezeld van boycotoproepen en acties van de Art Not Genocide Alliance (ANGA). Ook de aanwezigheid van Russische kunstenaars bleef niet zonder gevolgen: in mei 2026 trad de centrale jury af na onenigheid over zowel de prijsuitreiking als de betrokkenheid van Israël en … [Lees verder]
“Ze zegt dat je volgende week vooral het geluid hard moet zetten.” Op dit spannende moment lieten we je vorige week achter. We beloofden een video waarin Bar Vingerling op het terras van Tony’s Coffee enkele karakteristieke Portugese melodieën a capella voordraagt.* Maar Bar kwam met een beter idee. Hij wil die opname samen met David Nunes Nabarro maken, zodat niet alleen de muziek, maar ook het verhaal achter deze eeuwenoude Portugese traditie verteld … [Lees verder]
Aanstaande zaterdagavond laat, uitgaande sjabbat, is alweer het vierde deel te zien van de serie ‘Etty’ op NPO2. In de vorige afleveringen maakten we kennis met hoofdpersoon Etty Hillesum, schrijver Klaas Smelik (mijn vader) en psychochiroloog Julius Spier. Daarnaast zagen we de fictieve vriendin Lizzie (een combinatie van Etty’s hartsvriendinnen Liesl Levie en Leonie Snatager) en huisbaas/minnaar Pa Han. Daarmee zijn de kaarten geschud en vragen we ons af: hoe gaat het nu aflopen tussen … [Lees verder]
Lilly liep een tijdje zwijgend naast mij na het verlaten van het Amsterdamse Bostheater. Dat gebeurt zelden. Normaal gesproken heeft zij na een voorstelling onmiddellijk een oordeel klaar. Over het decor. Over de muziek. Over de acteurs. Over de kwaliteit van de catering. Vooral over de kwaliteit van de catering. Nu bleef het opvallend stil. Pas bij de parkeerplaats keek ze omhoog. “Levie?”“Ja?” “Volgens mij heb ik vanavond heel veel over onze zwager Spinoza gehoord, … [Lees verder]
In maart 2022 vertelde de nu 84-jarige Shaul Nakash aan filmmaker Marcel Prins zijn vluchtverhaal. Jona van der Schelde werkte de interviews uit tot dit meeslepende verhaal over hoe Shaul als kind in 1945 Israël wist te bereiken. Deze serie is gebaseerd op de drie documentaires die Marcel Prins maakte over dit onderwerp getiteld Een vergeten uittocht. Joodse gemeenschap Aleppo Tot mijn zesde jaar groeide ik op in Aleppo, een stad in Syrië waar al … [Lees verder]
Wat was het belang van een aantal Soeni-landen vredesbanden met Israël aan te knopen? Tijdens dit proces, mede aangezwengeld door oud-president Donald Trump, zeiden politici en schreven journalisten dat angst voor Iran de drijfveer was van de plotselinge diplomatieke sympathie voor de Joodse staat. Dat is begrijpelijk, maar het is ook naïef er zo over te denken. Ik heb een andere verklaring voor deze op zichzelf belangrijke ontwikkeling in het Midden-Oosten. Ik noem het ‘hightech … [Lees verder]
De Israelische identiteitscrisis heeft gevolgen voor de onvoorwaardelijke steun van joden in de diaspora aan Israël. De beroering onder de grote joodse gemeenschap in de Verenigde Staten neemt naarmate de crisis duurt toe. Thomas Friedman, de bekende columnist van de New York Times, maakt daar gewag van in zijn column van woensdag jl. Mijn Amerikaanse vrienden wezen me er onlangs op de verwarring in hun joodse milieu in Washington en elders in de VS. De … [Lees verder]
Zijn het vooral begaafde vrouwen voor wie de opgelegde zorgende rol knelt? Vrouwen in gesloten gemeenschappen die zien dat hun tijdgenoten wel hun vleugels uitslaan in de samenleving als geheel? Of hebben wij het vooral over al die slimmerikken en hooggevoelige types die worstelen met die onwrikbare waarheden en een stijle hiërarchie? Zij die ‘van nature’ nieuwsgierig zijn en maar vragen blijven stellen? Die bij elke gelegenheid om de hoek kijken? De charedi* in Nederland, dat … [Lees verder]
In de politiek lijkt het tegenwoordig niet meer te gaan over rechts en links. Ook niet in Israel, waar tegenwoordig de tegenstelling rechts-links weinig te maken heeft met ideeën over het verdelen van welvaart, en alles met de relatie tot de grenzen van het land. Nog sterker dan het geval is in Nederland, is jezelf identificeren als ‘rechts’ of ‘links’ inmiddels een identiteitskwestie – het gaat om de groep waartoe je behoort. niet links Netanyahu, zelf … [Lees verder]
Jaap Colthof:
inderdaad, heel moedig om zo de draad weer op te pakken en op zoveel leerlingen zo'n grote impact heeft gehad
Jaap Colthof:
Zeer bedankt voor je aanvullingen over de familie Denneboom en over de Rudelsheim Stichting
Etienne Denneboom:
Dank Jaap voor dit waardevolle en liefdevolle artikel over Koos Caneel z"l. Graag geef ik er twee aanvullingen op, de…
Aviva Pels:
Dank voor deze herinneringen. Ik denk dat iedereen die ooit in Nederland Joodse les heeft gegeven wel over deze legendarische…
Ron Manheim:
Dank je voor de bronnen, Bloom! Het is een typisch voorbeeld van een ontwikeling waarbij een woord volstrekt betekenisloos wordt.…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
