Al dagen voor de Nederlandse première van NAZA was ik bezig met de vraag of ik deze documentaire wel wilde zien. In mijn hoofd zag ik bioscooppubliek met Palestijnse vlaggen. Was ik bang voor het zoveelste eenzijdige discours, waar 7 oktober er niet meer toe doet. Ik zag geschreeuw voor me tijdens en na de voorstelling en protesten (met geweld). En wat als de inhoud van de film heel schokkend en naar zou zijn? Wat … [Lees verder]
Ter gelegenheid van Dierendag vond staatssecretaris Silvio Erkens dat hij de dieren een cadeautje moest geven. In een televisie-uitzending pleitte hij ervoor het taboe op een verbod op koosjere slacht te doorbreken. Onbedwelmd ritueel slachten hoort volgens hem niet in Nederland thuis. Dat is een stevige uitspraak. Daarom is het misschien goed om eerst de geschiedenis erbij te pakken. Want wie zegt dat iets ‘niet in Nederland thuishoort’, zou zich ook moeten afvragen hoelang het … [Lees verder]
Drie jaar geleden begon Simchat Tora voor mij zoals ieder ander jaar. Zoals gebruikelijk ging ik al vroeg in de ochtend naar sjoel. Het hoogtepunt van vreugde na de Hoge Feestdagen en Soekot: een lange dienst, inclusief zeven hakafot: de vreugdedansen met de Torarollen. Mijn vrouw zou later met de kids volgen. Zoals in veel wijken in Jeruzalem was onze sjoel gevestigd in een lokaal van een school. Het lokaal was tegelijkertijd de mamad van … [Lees verder]
Ik ben er klaar mee. Vorige week woonde ik de Kol Nidre-dienst bij in het kleine universiteitsstadje aan de oostkust van de VS, waar ik woon met mijn Israëlische man. Het was een dienst van onze lokale joodse gemeenschap samen met de studentenvereniging Hillel. Midden in de Kol Nidre-dienst, op een feestdag die bedoeld is voor spirituele bezinning, nederigheid en vergeving, nam de rabbijn van Hillel het woord voor een politieke toespraak van twintig minuten. … [Lees verder]
Alle internationale media van televisie, kranten tot sociale media berichten er de laatste week over: Heidenau, een klein Oost-Duits stadje van 16.000 inwoners bij de grens met Tsjechië. Dit stadje besloot dat het leggen van struikelstenen op de openbare weg niet langer is toegestaan. Er zijn er zeven aangevraagd, waarvan er al vijf liggen. Het initiatief van het verbod komt van de officieel als rechts-radicale partij bestempelde AfD (Alternative für Deutschland), samen met de christelijk-democratische … [Lees verder]
Theater vind ik een tikje intimiderend. Het jargon, de aanname dat alles betekenisvol is, de theater-incrowd die lijkt neer te kijken op de rest van ons. Ik geef het grif toe. Ik ben een oppervlakkige kunstkenner. Eens per jaar ga ik naar het ballet, voor het afgezaagde stuk waar de snobistische danswereld haar neus voor ophaalt, De Notenkraker. Ga ik vaker, zoals dit jaar naar Het Zwanenmeer, dan is het een klassieker met de te … [Lees verder]
Joden bidden in de synagoge op Jom Kipoer (Grote Verzoendag) het schilderij van Maurycy Gottlieb (1856-1879) is misschien wel het beroemdste en meest gereproduceerde Joodse schilderij ooit. Het toont een sfeervolle Joodse gebedsdienst in Oost-Europa op de heiligste dag van het Joodse jaar en verbeeldt het Europese Joodse leven van de negentiende eeuw. Gottlieb verwerkte er bovendien autobiografische elementen in. Sinds 1939 hangt dit iconische werk in het Tel Aviv Museum of Art. Geboren in … [Lees verder]
Arnold Schönberg emigreerde in 1933 naar de VS. In 1938 componeerde hij zijn Kol Nidrei. Ik denk dat daarin motieven uit zijn persoonlijke en maatschappelijke leven verwerkt zijn.* Over de tekst van het Kol Nidrei is veel te doen geweest, wel is bekend dat in joodse kring de uitleg luidt dat die woorden alleen betrekking hebben op de verplichtingen van iemand jegens God. *zie ook het inleidende verhaal: Eigenzinnige en verrassende versie van Kol Nidrei … [Lees verder]
Wat als de geschiedenis niet vooruitgaat, maar ons achterwaarts de toekomst in blaast? En wat als juist de herinnering aan wat Europa heeft verwoest de enige voorwaarde is om die toekomst te kunnen denken? In het werk van Walter Benjamin komen die twee vragen samen. Zijn ‘Engel van de Geschiedenis’ is niet simpelweg een symbool voor het verleden of voor de catastrofe. Het is een joods-messiaans beeld dat het Europese vooruitgangsgeloof op zijn kop zet: … [Lees verder]
De Hoge Feestdagen staan voor de deur met daarin een speciale plek voor het Kol Nidrei. De versie met de Asjkenazische melodie van Max Bruch staat in de wereld van de klassieke muziek hoog aangeschreven. Bruch gebruikte de melodie daarvan in het eerste deel van zijn Kol Nidrei. Het ís ook prachtige muziek, heerlijk om naar te luisteren en heerlijk om te spelen.* Hoe geliefd de melodie ook is, de joodse componist Arnold Schönberg (Wenen, … [Lees verder]
We zitten in de week van Rosj Hasjana en de voorbereidingen zijn in volle gang. Het eerste wat bij me opkomt: ik ben continu moe. Normaal ga ik ’s ochtends om zeven uur naar sjoel. Door de selichot begint de dienst nu drie kwartier eerder. Niet alleen duurt de dienst zeker een half uur langer, we moeten ook rekening houden met het latere minjan, dat natuurlijk óók eerder begint. Drie kwartier minder slaap tast het … [Lees verder]
From ancient biblical garments, originally mentioned in the Torah, to modern department stores and fashion designers: Jews always played a significant role in the evolution of textile culture. In medieval times most craftsman guilds were strictly Christian, so the Jewish workers didn’t get the permission to become members. The clergy authorities forbid non-guild craftsmen to officially work in guild-dominated fields. This fact forced the Jews into other professions like merchant trade, money lending and small … [Lees verder]
Terwijl het raketgevaar in Jeruzalem nog dreigend was, kwam ik in de Israëlische hoofdstad in de nieuwe Nationale Bibliotheek voor een verrassing te staan. Door een glazen vitrine keek ik naar het handschrift van de bedankbrief die stadhouder Willem de vijfde en zijn vrouw Wilhelmina van Pruissen in 1768 aan de Joodse gemeenschap in Amsterdam stuurde. Dat was naar aanleiding van een ontvangst in de synagoge. Dit bijzondere document staat voor de historische verbondenheid van … [Lees verder]
Het duurde even om me te installeren in New York, maar na de persconferentie van gisteren moest ik iets schrijven. Trump en Netanyahu, samen naast elkaar. Ik kon me niet aan de indruk onttrekken dat Bibi aan het genieten was. Ik keek live mee. In eerste instantie dacht ik: ‘Ik hoor het niet goed’. Vanochtend was ik in sjoel. Naast me zat een man die ik al langer ken, een vastgoedondernemer. De vorige keer dat … [Lees verder]
Ex-Vroom en Ex-VrijBriefwisseling tussen twee Joodse vrouwen, de ene afkomstig uit de meest vrome wereld de ander uit een geassimileerd milieu. Lieve Wanda, De eerste ‘Vrijdenkers dialoog’, omdat je me na mijn lezing in het Amsterdams Museum wist te overtuigen van dit plan. Wat was het een prachtige avond hè? De zaal was gevuld. Mensen bleven drie kwartier langer zitten, stelden intrigerende vragen en deelden persoonlijke verhalen in veiligheid en vertrouwdheid. In lijn met de … [Lees verder]
Manja Ressler:
Geweldig Simone. Dacht ik dat ik je heel goed kende, maar dit wist ik niet. En inderdaad, poppentheater is iets…
Joke Verdoner:
As a survivor of being hunted and killed if found during 1940-1945, I was unable to go and watch this…
Eva:
Ik heb Naza nog niet gezien, want die wordt niet in Israelische bioscopen of filmhuizen getoond. Wel komt hij volgens…
Tzvi Marx:
Just as the filmmakers of NAZA didn't give the IDF an opportunity before publicizing the film to respond to their…
Barend Elburg:
Al vele jaren wonende in Israel, heb ik de overrompeling van 7 oktober en het vervolg over mij heen laten…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
