Twintig jaar geleden, op 12 augustus 2006, kwam Uri Grossman om bij een operatie van het Israëlische leger in Zuid-Libanon. Dat gaf aanleiding om aandacht te vragen voor zijn vader David Grossman, een van mijn favoriete schrijvers. Grossman is een uitgesproken criticus van het beleid van de Israëlische regering. Hij heeft, na lang geweigerd te hebben het woord genocide in de mond te nemen, vorig jaar zomer dat woord voor het eerst gebruikt. Zoals hij stelde: … [Lees verder]
Rabbinaal protest tegen het geweld van heetgebakerde jonge Joodse kolonisten tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse boeren en bewoners op de Westelijke Jordaanoever in Israël. Als liberaal-orthodoxe rabbijn, 84 jaar oud, en al jarenlang lid van de Rabbinical Council of America (een organisatie van meer dan duizend orthodoxe rabbijnen in Noord-Amerika), protesteer ik met klem tegen en veroordeel ik het geweld dat soms zelfs tot moord leidt, dat door messiaans-gedreven jonge Joodse kolonisten wordt gepleegd tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse … [Lees verder]
Mijn hele leven ben ik geïnteresseerd in politiek. Eerst in Nederland. Ik probeerde altijd dicht tegen de politiek aan te schuren, al wist ik goed dat ik nooit de tijd zou hebben om zelf professioneel politicus te worden. Hoewel ik inmiddels al meer dan vijf jaar in Israël woon, heb ik nog steeds contacten in de Nederlandse politiek. Die belangstelling is nooit verdwenen. Als een vlieg op de muur Ik moest daaraan denken toen ik … [Lees verder]
Met de tennisrackets in de achterbak reed ik over de Amstelveenseweg. Vlak voor de oprit naar de A10 rijd ik op de tweede baan rechts zodat ik rechtdoor kan richting Amstelveen. Nog geen vijftig meter voor het viaduct blijken die twee rijbanen afgesloten en wijst een verlichte pijl de oprit op. Ik schrik me rot. Er is geen andere optie. De auto’s voor me maken de bocht al richting oprit. Ik weet dat ik de … [Lees verder]
Het begrip ‘Joods-christelijke traditie’ is in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog met oprecht goede bedoelingen omkranst. Het staat voor veelsoortige ontmoetingen tussen Joden en christenen, vooral in zogeheten ‘leerhuizen’, in een poging elkaar na eeuwen Jodenvervolging en discriminatie beter te leren kennen. Daarbij ging (en gaat) het vooral om de kennismaking met de door christenen vergeten Joodse wortels van het christendom en om het zoeken naar wat de beide tradities gemeenschappelijk hebben. Er is … [Lees verder]
In de jaren zestig waren wij als kinderen benieuwd of we bij een kerkgenootschap waren aangesloten zoals heel wat vriendjes en vriendinnetjes. Het antwoord was duidelijk: nee. Maar als jullie dat zouden willen, gaan jullie zelf maar op onderzoek uit en uitvinden wat bij jullie past. Zo leerden we al vroeg zelfstandig na te denken over dergelijke zaken. Dit is geheel in lijn met de filosofische ideeën van onze grootvader Leo Polak: autonoom nadenken, dat … [Lees verder]
De 61e Biënnale van Venetië staat dit jaar niet alleen in het teken van kunst, maar evenzeer van politieke frictie. Al maanden vóór de opening laaiden discussies op over de deelname van Israël, vergezeld van boycotoproepen en acties van de Art Not Genocide Alliance (ANGA). Ook de aanwezigheid van Russische kunstenaars bleef niet zonder gevolgen: in mei 2026 trad de centrale jury af na onenigheid over zowel de prijsuitreiking als de betrokkenheid van Israël en … [Lees verder]
“Ze zegt dat je volgende week vooral het geluid hard moet zetten.” Op dit spannende moment lieten we je vorige week achter. We beloofden een video waarin Bar Vingerling op het terras van Tony’s Coffee enkele karakteristieke Portugese melodieën a capella voordraagt.* Maar Bar kwam met een beter idee. Hij wil die opname samen met David Nunes Nabarro maken, zodat niet alleen de muziek, maar ook het verhaal achter deze eeuwenoude Portugese traditie verteld … [Lees verder]
Aanstaande zaterdagavond laat, uitgaande sjabbat, is alweer het vierde deel te zien van de serie ‘Etty’ op NPO2. In de vorige afleveringen maakten we kennis met hoofdpersoon Etty Hillesum, schrijver Klaas Smelik (mijn vader) en psychochiroloog Julius Spier. Daarnaast zagen we de fictieve vriendin Lizzie (een combinatie van Etty’s hartsvriendinnen Liesl Levie en Leonie Snatager) en huisbaas/minnaar Pa Han. Daarmee zijn de kaarten geschud en vragen we ons af: hoe gaat het nu aflopen tussen … [Lees verder]
Lilly liep een tijdje zwijgend naast mij na het verlaten van het Amsterdamse Bostheater. Dat gebeurt zelden. Normaal gesproken heeft zij na een voorstelling onmiddellijk een oordeel klaar. Over het decor. Over de muziek. Over de acteurs. Over de kwaliteit van de catering. Vooral over de kwaliteit van de catering. Nu bleef het opvallend stil. Pas bij de parkeerplaats keek ze omhoog. “Levie?”“Ja?” “Volgens mij heb ik vanavond heel veel over onze zwager Spinoza gehoord, … [Lees verder]
Deze week kondigde IJsmultinational Ben & Jerry’s aan dat zij stopt met de verkoop van ijsjes op de ‘bezette gebieden’. Volgens het bedrijf sluit verkoop buiten de groene lijn niet aan bij de waarden die het bedrijf wil uitdragen. Het besluit volgt op een groeiend protest van een aantal vinnige Amerikaanse mensenrechten-organisaties. In Israël leidt het statement tot een politieke melt-down, maar dan wel één van zeldzame eensgezindheid. Er wordt gehakt gemaakt van de ijsmakers. … [Lees verder]
Zal Israël wegens escalerende interne verdeeldheid (als gevolg van de bezetting) in een onvoorspelbaar Midden-Oosten op de lange duur standhouden? Is overleving afhankelijk van het koesteren van een vijand – de Palestijnen – om de eenheid te bewaren? De religieuze premier Naftali Bennett heeft evenals zijn voorgangers voor de ‘vijand optie’ gekozen. Hij sluit erkenning van een Palestijnse staat uit maar waarschuwt er in één adem voor dat ‘we ons huis niet moeten afbranden’. Ook doelend op … [Lees verder]
Dit artikel is een bewerking van een toespraak over traditie die ik onlangs hield voor Ekklesia Amsterdam* in de Rode Hoed. Het gaat over verschillende aspecten van traditie [het doorgeven van kennis, vaardigheden, gewoonten en waarden] met name over het doorgeven van de bijbelse normen en waarden (‘inzettingen en geboden’).Aanleiding was het onlangs in het Nederlands verschenen boek De kleine deugden van de Italiaanse schrijfster Natalia Ginzburg en een in 1966 verschenen essay van Theodor … [Lees verder]
Niet alleen de zon brandt in Israël, ook de binnenlandse politiek is bezig met het verbranden van zijn democratische waarden. Benjamin Netanyahu voert niet alleen een oorlog zonder een overwinning in zicht, maar tart de democratische pijlers waarop de in 1948 geboren staat Israël rust. Beide ontwikkelingen leiden tot grote spanningen in de samenleving. Politici van links en rechts maken elkaar in de Knesset en daarbuiten uit voor racisten en verraders. Het doet me denken … [Lees verder]
Debatten over Gaza en Israël raken aan een religieus-cultureel archief dat het Westen diepgaand heeft gevormd.* Jodendom fungeert daarin als lakmoesproef voor politieke en morele idealen. Al sinds het begin van het christendom is jodendom zowel de voortbrenger van politieke en morele waarden als het zichtbare bewijs voor ieder politiek verbond met G’d dat zich beroept op die waarden. De historicus Jeremy Cohen (Living Letters of the Law: Ideas of the Jew in Medieval Christianity, … [Lees verder]
Johan:
Ik heb haar alleen gekend als collega-docent aan het Traiectum College rond 1975. Open en strijdlustig nam zij het in…
Anne Ornstein:
Hoi Annet, bedankt voor je reactie! Ik heb zeker aan dit merk gedacht, maar met het oog op de lengte…
Bertien Minco:
Dank voor dit stuk over de memorabele Koos Caneel, oom Koos waarvan ik zes jaar les gehad heb en louter…
Geert ter Horst:
In dit vraagstuk is het volgens mij moeilijk greep te krijgen op de feiten. Onlangs heeft Melanie Phillips er op…
Walter Crommelin:
Ik waardeer en respecteer Chaja Polak ten volle. Ik zou zo graag weten hoe zij nu - zomer 2026 -…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
