Drie jaar geleden begon Simchat Tora voor mij zoals ieder ander jaar. Zoals gebruikelijk ging ik al vroeg in de ochtend naar sjoel. Het hoogtepunt van vreugde na de Hoge Feestdagen en Soekot: een lange dienst, inclusief zeven hakafot: de vreugdedansen met de Torarollen. Mijn vrouw zou later met de kids volgen. Zoals in veel wijken in Jeruzalem was onze sjoel gevestigd in een lokaal van een school. Het lokaal was tegelijkertijd de mamad van … [Lees verder]
Ik ben er klaar mee. Vorige week woonde ik de Kol Nidre-dienst bij in het kleine universiteitsstadje aan de oostkust van de VS, waar ik woon met mijn Israëlische man. Het was een dienst van onze lokale joodse gemeenschap samen met de studentenvereniging Hillel. Midden in de Kol Nidre-dienst, op een feestdag die bedoeld is voor spirituele bezinning, nederigheid en vergeving, nam de rabbijn van Hillel het woord voor een politieke toespraak van twintig minuten. … [Lees verder]
Alle internationale media van televisie, kranten tot sociale media berichten er de laatste week over: Heidenau, een klein Oost-Duits stadje van 16.000 inwoners bij de grens met Tsjechië. Dit stadje besloot dat het leggen van struikelstenen op de openbare weg niet langer is toegestaan. Er zijn er zeven aangevraagd, waarvan er al vijf liggen. Het initiatief van het verbod komt van de officieel als rechts-radicale partij bestempelde AfD (Alternative für Deutschland), samen met de christelijk-democratische … [Lees verder]
Een tsunami van Arabische waarschuwingen over een op handen zijnde overval van Hamas uit Gaza op het zuiden van Israël op 7 oktober 2023 domineert de op stoom komende Israëlische verkiezingscampagne. In het oog van de storm staat premier Benjamin Netanyahu, belaagd door berichten in de Amerikaanse en Israëlische media over waarschuwingen uit Egypte en de Arabische Emiraten over een grote Hamas-aanval. Waarschuwingen die hij heeft genegeerd en waardoor hij verantwoordelijk wordt gehouden voor de … [Lees verder]
Sla de Bijbel open, en je vindt prachtige teksten en gruwelijke verhalen. Allemaal Gods woord, toch? Voor Joden bestaat er naast de schriftelijke leer een mondelinge, en die interpreteert alle teksten en checkt ze op hun relevantie vandaag. Want het is lang geleden dat Hij of Zij sprak. Begin dit jaar is de Australische film Leviticus uitgebracht, die nu ook in Nederland te zien is. Het blijkt een romantische horrorfilm te zijn over twee homoseksuele … [Lees verder]
Theater vind ik een tikje intimiderend. Het jargon, de aanname dat alles betekenisvol is, de theater-incrowd die lijkt neer te kijken op de rest van ons. Ik geef het grif toe. Ik ben een oppervlakkige kunstkenner. Eens per jaar ga ik naar het ballet, voor het afgezaagde stuk waar de snobistische danswereld haar neus voor ophaalt, De Notenkraker. Ga ik vaker, zoals dit jaar naar Het Zwanenmeer, dan is het een klassieker met de te … [Lees verder]
Joden bidden in de synagoge op Jom Kipoer (Grote Verzoendag) het schilderij van Maurycy Gottlieb (1856-1879) is misschien wel het beroemdste en meest gereproduceerde Joodse schilderij ooit. Het toont een sfeervolle Joodse gebedsdienst in Oost-Europa op de heiligste dag van het Joodse jaar en verbeeldt het Europese Joodse leven van de negentiende eeuw. Gottlieb verwerkte er bovendien autobiografische elementen in. Sinds 1939 hangt dit iconische werk in het Tel Aviv Museum of Art. Geboren in … [Lees verder]
Arnold Schönberg emigreerde in 1933 naar de VS. In 1938 componeerde hij zijn Kol Nidrei. Ik denk dat daarin motieven uit zijn persoonlijke en maatschappelijke leven verwerkt zijn.* Over de tekst van het Kol Nidrei is veel te doen geweest, wel is bekend dat in joodse kring de uitleg luidt dat die woorden alleen betrekking hebben op de verplichtingen van iemand jegens God. *zie ook het inleidende verhaal: Eigenzinnige en verrassende versie van Kol Nidrei … [Lees verder]
Wat als de geschiedenis niet vooruitgaat, maar ons achterwaarts de toekomst in blaast? En wat als juist de herinnering aan wat Europa heeft verwoest de enige voorwaarde is om die toekomst te kunnen denken? In het werk van Walter Benjamin komen die twee vragen samen. Zijn ‘Engel van de Geschiedenis’ is niet simpelweg een symbool voor het verleden of voor de catastrofe. Het is een joods-messiaans beeld dat het Europese vooruitgangsgeloof op zijn kop zet: … [Lees verder]
De Hoge Feestdagen staan voor de deur met daarin een speciale plek voor het Kol Nidrei. De versie met de Asjkenazische melodie van Max Bruch staat in de wereld van de klassieke muziek hoog aangeschreven. Bruch gebruikte de melodie daarvan in het eerste deel van zijn Kol Nidrei. Het ís ook prachtige muziek, heerlijk om naar te luisteren en heerlijk om te spelen.* Hoe geliefd de melodie ook is, de joodse componist Arnold Schönberg (Wenen, … [Lees verder]
Een aanzwellende roffel van Farid Sheek op zijn daf, de grote Perzisch/Koerdische handdrum, leidt het Hevenu Shalom Aleinu in, wij zullen vrede brengen, een indrukwekkende roep om vrede in het Hebreeuws en Arabisch. De gelukkigen die een kaartje konden bemachtigen voor de uitverkochte Kleine Zaal van het Concertgebouw geven een ovationeel applaus als het Jewish Amsterdam Chamber Ensemble & Friends deze Joods-Arabische Vredessong Hevenu Shalom Aleinu – Ahla Min Salam speelt als apotheose van het … [Lees verder]
In de aanloop naar 4 en 5 mei kunnen we ons jaarlijks tegoed doen aan een nieuwe oogst boeken over de Tweede Wereldoorlog. Het boek dat ik hier wil bespreken – Denkdwang / Hoe Ludwik Fleck de nazi’s misleidde door Pim van Gool – zou daar qua timing en onderwerp wellicht bij horen, maar ik betwijfel of dat de bedoeling was en in ieder geval overstijgt het ’t genre naar alle kanten. Centraal staat het verhaal van een kleine … [Lees verder]
26 september 1650. Rosj Hasjana. Samuel de Casseres zit aan tafel met zijn jonge vrouw Mirjam d’Espinoza met wie hij nog maar kort daarvoor is getrouwd. Haar ouders zijn er en naast Mirjam zit haar zuster Rebecca. Het is een familietafel zoals er duizenden zijn geweest: challot, wijn, stemmen door elkaar. Het nieuwe jaar ligt voor hen. Samuel kan niet weten hoe kort dat geluk zal duren. Mirjam zal spoedig overlijden. En evenmin kan hij … [Lees verder]
Er zijn zeer extremistische religieuze en ook seculaire Israëli’s die dromen van wederopbouw van de nederzettingen in Gaza die in 2005 op last van premier Ariël Sharon werden ontruimd. Een van hen is de minister van nationale veiligheid Itamar ben Gvir die deze droom hardop droomt en geen Palestijnen meer in Gaza wil zien. Voorverkiezingen in Michigan Het viel me op dat de Amerikaanse president Joe Biden Ben Gvir deze week bij naam noemde toen … [Lees verder]
Het centrale motto van Limmoed sprak me meteen aan. Het motto is dat iedereen op Joods gebied iets nieuws kan leren én de potentie heeft zelf iets over te brengen. … [Lees verder]
Kees Maaswinkel:
‘Welk verstandig mens zou vanwege de barbaarse bombardementen van de geallieerden op Dresden en Hamburg de zijde van de nazi’s…
Max:
Artikelen en toespraken waarin kritiek op Israël wordt geuit, zitten voortdurend vol onjuistheden die erop gericht zijn Israël in een…
Sid Bachrach:
Thanks Mati for your sharing. I understand your feelings as a minority in a predominately Moslim gathering, yet this is…
Leonardo Jacobs:
Pijn ? Onlangs zond de EO (opnieuw ?) een documentaire uit over de Nederlandse jurist/schrijver Jacob Israel de Haan, die…
Peres Yehuda Tieleman Winter:
Het zal en moet voor linkse Salomon Bouman een anti Netanyahu column zijn. De realiteit zal zijn dat de Israelische…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
