2 november 2026

Opinie

boekenplank met in het midden het besproken boek

Hoe durft een jood te beweren dat Israël een sof is! 

non-fictie en biografieën

‘Nou dag kind, en Israël is een sof’ van Truus Cahen is een boek waarvan mijn vrienden zeggen dat ik het MOET lezen. Het gaat immers over Joden, holocaust, tweede generatie en Israël. Kortom, een boek waar ik doorgaans geen zin in heb, ze liggen me te zwaar op de maag. Echter: het boek van Truus Cahen had ik binnen een paar dagen uit, ik genoot ervan. De schrijfster is beeldend kunstenaar en therapeut, dat … [Lees verder]

Met knikkende knieën naar NAZA

Opinie

Al dagen voor de Nederlandse première van NAZA was ik bezig met de vraag of ik deze documentaire wel wilde zien.  In mijn hoofd zag ik bioscooppubliek met Palestijnse vlaggen. Was ik bang voor het zoveelste eenzijdige discours, waar 7 oktober er niet meer toe doet. Ik zag geschreeuw voor me tijdens en na de voorstelling en protesten (met geweld). En wat als de inhoud van de film heel schokkend en naar zou zijn? Wat … [Lees verder]

Wat past bij Nederland?

Opinie

Ter gelegenheid van Dierendag vond staatssecretaris Silvio Erkens dat hij de dieren een cadeautje moest geven. In een televisie-uitzending pleitte hij ervoor het taboe op een verbod op koosjere slacht te doorbreken. Onbedwelmd ritueel slachten hoort volgens hem niet in Nederland thuis. Dat is een stevige uitspraak. Daarom is het misschien goed om eerst de geschiedenis erbij te pakken. Want wie zegt dat iets ‘niet in Nederland thuishoort’, zou zich ook moeten afvragen hoelang het … [Lees verder]

groot bord met October 7Th met foto's van gegijzelden op plein

Drie jaar na 7 oktober: de blijvende littekens

Herdenken

Drie jaar geleden begon Simchat Tora voor mij zoals ieder ander jaar. Zoals gebruikelijk ging ik al vroeg in de ochtend naar sjoel. Het hoogtepunt van vreugde na de Hoge Feestdagen en Soekot: een lange dienst, inclusief zeven hakafot: de vreugdedansen met de Torarollen. Mijn vrouw zou later met de kids volgen. Zoals in veel wijken in Jeruzalem was onze sjoel gevestigd in een lokaal van een school. Het lokaal was tegelijkertijd de mamad van … [Lees verder]

bovenzijde rond raam met de hebreeuwse letters jod heh wav heh

Politiek hoort niet bij een Kol Nidre-dienst

Opinie

Ik ben er klaar mee. Vorige week woonde ik de Kol Nidre-dienst bij in het kleine universiteitsstadje aan de oostkust van de VS, waar ik woon met mijn Israëlische man. Het was een dienst van onze lokale joodse gemeenschap samen met de studentenvereniging Hillel. Midden in de Kol Nidre-dienst, op een feestdag die bedoeld is voor spirituele bezinning, nederigheid en vergeving, nam de rabbijn van Hillel het woord voor een politieke toespraak van twintig minuten. … [Lees verder]

Nieuws

foto Gilad Perez met tekst Israel Stemt
Israël div

Tot op het laatste moment stemmen winnen 

„Verlaat nu jullie huizen. Arabieren zijn aan het stemmen”, klinkt het dinsdagmiddag door de straten van Jeruzalem. Een auto van Netanyahu’s Likoedpartij doet een laatste poging om coalitiestemmers naar de stembus te duwen, terwijl de rijen in de Arabische steden in Israël alsmaar langer worden. Deze laatste oproep vat de voorlopige verkiezingsuitslag goed samen: Netanyahu’s aanhangers hebben hem toch niet volledig in de steek gelaten en Arabische Israëliërs trokken massaal naar de stembus. Bovendien beschuldigt … [Lees verder]

tekening Salomon analyseert Israel
Nieuws

De Arabische kiezer schudt Israël wakker

Mijn Israëlische vriend Oved brieste van woede toen het over de kansen van Benjamin Netanyahu ging om aan de macht te blijven. ‘Bibi heeft ons land kapotgemaakt, onnodige oorlogen gevoerd en het dagelijks leven onmogelijk duur gemaakt. Ik heb altijd Likud gestemd. Nu niet. Ik ken veel mensen die Likud de rug toekeren. Misschien stem ik op Yashar, de nieuwe partij van de ex-chef-staf Eisenkot.’ Terwijl er bij een stembureau in Ramat Hasharon een lange … [Lees verder]

Nieuws

Opa van Amos en Tamar wilde niet vertrekken uit joods Thessaloniki

In 1938 kon de liefde in Palestina behoorlijk ingewikkeld zijn.  Vooral wanneer een jonge Asjkenazische socialist uit een kibboets verliefd werd op de dochter van een welgestelde Sefardische koopman uit Tel Aviv.  De een geloofde in gemeenschappelijk bezit, de ander was opgegroeid in een wereld waarin bezit juist de basis van een fatsoenlijk bestaan vormde. Dat leverde interessante gesprekken op. Vooral wanneer beide vaders aan tafel zaten. Amos woonde in Degania, aan het Meer van … [Lees verder]

Kunst & Cultuur

Amsterdam Storytelling Festival barst los met clownerie, volksverhalen en zuurdesembrood

Kunst en Cultuur

“Storytelling is persoonlijk en intiem, en in deze tijd is de behoefte om direct en intiem met elkaar in contact te komen. Dat is het succes van storytelling.”   Aldus performer Raphael Rodan, een Israëliër die al twaalf jaar in Amsterdam woont.  Ik sprak hem omdat hij goed nieuws heeft: Het Amsterdam Storytelling Festival begint over twee weken.  Dit inspirerende en buitengewone festival is een must voor iedereen die wil genieten van en kennismaken met storytelling … [Lees verder]

Carole King schreef het songboek van de tweede feministische golf 

Muziek

She Made the Earth Move De dichteres Muriel Rukeyser opperde ooit dat de wereld zou openbarsten als ook maar één vrouw de waarheid over haar leven zou vertellen.  Het eerste deel van die gedachte lijkt uit te zijn gekomen toen een tienermoeder uit Brooklyn, studieverlater Carol Klein, haar naam veranderde in Carole King en begon muziek te schrijven.  Aan de andere kant: de teksten schreef Gerry Goffin, haar echtgenoot. Een nieuw boek in de voortreffelijke … [Lees verder]

danseres tegen donkere achtergrond

Zoektocht naar een nieuw begin, van dichtbij

Kunst en Cultuur

“Ik weet hoe ik eraan begin, maar ik heb geen idee hoe ik eruit kom.”  Zo beschrijft danser Ariel Gelbart zijn solo First Things van choreograaf Michael Getman. Hij danst het stuk al sinds 2021 en toch voelt het elke keer anders.  Dat het werk daardoor levend blijft, geldt ook voor zijn leven sinds februari 2026. Toen verhuisde hij met zijn vrouw en zoontje van Tel Aviv naar Nederland op zoek naar rust en een … [Lees verder]

Daniël Belinfante herontdekt als componist

Muziek

“Het is aanlokkelijk om je voor te stellen hoe de muziek zich had ontwikkeld als ze waren blijven leven. Ze waren zo vrij, zo bevlogen, zulke gepassioneerde musici en componisten.” In muziekcentrum Splendor, midden in de oude Jodenbuurt van Amsterdam, vond maandag 5 oktober jl. een pianorecital plaats met muziek van de ‘vergeten’ componist Daniël Belinfante. Belinfante werd in 1893 in Amsterdam geboren in een muzikaal gezin. Hij studeerde viool en piano, vermoedelijk bij zijn … [Lees verder]

Safe Room van Dara Bazelet, voor wie liever geen toneel over toneel ziet

Kunst en Cultuur

Theater vind ik een tikje intimiderend. Het jargon, de aanname dat alles betekenisvol is, de theater-incrowd die lijkt neer te kijken op de rest van ons.  Ik geef het grif toe. Ik ben een oppervlakkige kunstkenner. Eens per jaar ga ik naar het ballet, voor het afgezaagde stuk waar de snobistische danswereld haar neus voor ophaalt, De Notenkraker. Ga ik vaker, zoals dit jaar naar Het Zwanenmeer, dan is het een klassieker met de te … [Lees verder]

uit alle tijden

Matze met oude kaas, eet je alleen op Jodenpaas

Nieuws

Pesach in Zwitsers dal met Jaap Krammers Seiderlied In het bejaardentehuis waar mijn vriend David Krammer manager is, vierden we dit jaar de seideravond. Het huis staat in het dorpje Lengnau in het Zwitserse Surbtal. Pesach vieren ze in het bejaardenhuis met jong en oud in dit dal in Noord-Zwitserland waar de dorpen Endingen en Lengnau ooit de ‘Jodendorpen’ werden genoemd. *(red.) Joden kregen pas in 1866 burgerrechten in Zwitserland, maar zij woonden al tweehonderd jaar … [Lees verder]

Yoseph Haddad

Yoseph Haddad: “Ik ben Israëli en vind het een eer mijn land te verdedigen.”

Midden-Oosten

Zaterdagavond 18 maart was ik aanwezig op een door CIDI en StandWithUs Nederland georganiseerde avond met Yoseph Haddad, een Israëlische Arabier met christelijke achtergrond. De lezing vond plaats in het Joods Cultureel Centrum in Buitenveldert. Naomi Mestrum, directeur van CIDI, opende de lezing getiteld ‘Bridging the Conflict’ met de sombere constatering dat er in Nederland steeds vaker wordt gedacht dat Israël een apartheidsstaat is, en dat voornamelijk jongeren een heel vertekend beeld hebben van Israël … [Lees verder]

Oekraïens-Joodse gemeenschap houdt stand in heftige tijden 

Nieuws

Wat betekent het om in Oekraïne, middelpunt van een heftige oorlog, Joods te zijn? De Oekraïense regisseur Alex Osmolovsky werpt in de documentaire De Stam een persoonlijk licht op het Joodse leven in een land in oorlog. Door de ogen van leden van de Oekraïense Joodse gemeenschap zelf biedt de film een indringend persoonlijk portret van het hedendaagse Joodse leven in Oekraïne. De film laat zien hoe, tegen de achtergrond van de Russische invasie en … [Lees verder]

Het engagement van Simon en Samuel van den Bergh

Nieuws

De tekst boven het bureau van Sam van den Bergh en zijn broer Arnold in hun werkkamer luidde: ‘De heren Van den Bergh zijn steeds voor alle arbeiders beschikbaar.’  Zijn hele leven zette Sam zich niet alleen in voor zijn margarinefabriek en het bedrijf waar na fusie met een Engelse partner Unilever uit zou voortkomen, maar ook voor het financieren van talloze Joodse en niet-Joodse doelen.   Zijn grote betrokkenheid kwam onder andere tot uitdrukking in … [Lees verder]

beeldmerk Parasja in blauw met gele en rode stip
Verschillende auteurs vertellen over het Tora-gedeelte dat deze week wordt gelezen en geven hun eigenzinnige interpretatie

Kern van Sodoms ondergang: gierigheid, egoïsme en wreedheid

Parasja Vajeira (Beresjiet 18:1–22:24) begint met de verschijning van de Eeuwige aan Abraham en eindigt met de namen van de nakomelingen van Abraham’s broer Nahor en zijn vrouw Milka.  Daartussen lezen we een aantal verhalen die tot de aangrijpendste van de Torah behoren.  In Vogelvlucht:   Vajeira betekent “en hij verscheen”, en beschrijft de verschijning van de Eeuwige aan Abraham terwijl hij herstellende is van zijn besnijdenis. Drie onbekende bezoekers, engelen die zich als mannen voordoen, melden zich en Abraham ontvangt ze met grote gastvrijheid. Een van hen voorspelt dat Sarah, dan al 89 jaar, binnen een jaar een zoon krijgt. ... [Lees verder]

Blijf op de hoogte

Iedere vrijdagochtend een e-mail met de nieuwste artikelen van De Vrijdagavond in je mailbox ontvangen? Schrijf je hieronder in.

Nieuw op De Vrijdagavond

MbII essays

De paradox van het zionisme

MbII-essays ‘Scheuren in de Naoorlogse Ethiek’ in samenwerking metDe VrijdagavondThema: Israël: garantie of risico?Essay van Salomon Bouman Het Israëlisch militair antwoord op de terroristische aanval van Hamas op 7 oktober 2023 heeft een verontrustende wig gedreven tussen de zionistische ... [Lees verder]