‘Begrijpt u Israël?’ is de uitdagende titel van de lezingenserie van Joden Zeggen Nee. Ik moest daarbij onmiddellijk denken aan Maimonides’ Moreh Nevuchim, ‘De gids voor de verwarden.’ Het is precies deze verwarring en gêne die velen van ons voelen als we denken over het Israël van vandaag. Maimonides probeerde in de twaalde eeuw met zijn beroemde werk een brug te slaan tussen de wereld van de Tora en de rationele Aristotelische logica die in … [Lees verder]
‘Bekend maakt bemind’: Amsterdamse stadsdelen krijgen middelen voor dialoog en verbinding. Deze kop las ik in het Parool van vrijdag 20 februari 2026. De raadsleden Sheher Khan van Denk en Itay Garmy van Volt werken al enkele jaren samen om de dialoog in de stad te bevorderen. Daar gaat nu een schepje bovenop dankzij een ruimhartige subsidie. Dialoog, een nobel streven waar niemand op tegen kan zijn. Alleen, zo vroeg ik me af, is dialoog … [Lees verder]
Of toch niet? In de multireligieuze havenstad Kochi in Zuid-India moet ik er met een loep naar zoeken. De stad is vervuld met kunst, dankzij de vermaarde Kochi Muziris Biennale (de reden waarom ik hier ben) en met streetart. Muren zijn vrolijk beschilderd, zeker bij scholen, maar ook op vervallen gebouwen staan ware kunstwerken. Kochi is een toeristenplek, zeker in dit seizoen als het weer nog net te behappen is en met de Biennale als … [Lees verder]
Met hun film en boek De verdwenen stad documenteerden Willy Lindwer en wijlen Guus Luijters in 2024 de rol van het Amsterdamse gemeentelijk openbaar vervoer. Door het inzichtelijk maken van de deportatie met gewone trams is door de auteurs duidelijk gemaakt dat de gemeentelijke Amsterdamse overheid meewerkte aan de vervolging van haar eigen, Joodse, bevolking. Ook in Rotterdam reden die trams. Ook in Rotterdam kon de Joodse bevolking worden gesegregeerd, geconcentreerd in een gemeentelijke loods … [Lees verder]
Israël is de verstoteling onder de volkeren. Er zijn schurkenstaten en roversnesten waar geen mens ooit aanstoot aan neemt. Maar die landen zijn niet onontkoombaar interessant. Israël wel. En dat zal het weten ook. De redactie van De Vrijdagavond vroeg twee hoogleraren die zich in het publieke domein uitspreken over het beleid van Israël hoe zij staan tegenover een academische / culturele boycot van Israël.Hier het pleidooi van emeritus-hoogleraar sociale wetenschappen Abram de Swaan, lid … [Lees verder]
Slagerszoon Moos Cohen (Tiel, 1901 – 1942 Auschwitz) volgde de Rijksacademie in Amsterdam in plaats van de opleiding tot rabbijn. Cohens eerste adres in Mokum was van 1921-22 de Karel du Jardinstraat 48, aan de zuidzijde van De Pijp. Moos had rabbinaal onderricht ontvangen en had zelfs overwogen rabbijn te worden, maar ging in 1921 toch naar de Rijksakademie, om die pas zeven jaar later te verlaten. Studerend aan de Rijksacademie op de Stadhouderskade 86 tekende hij … [Lees verder]
Een ingelijste brief aan Jettie van Thijn was de aanleiding voor een zoektocht door journalist Tom Egbers naar deze onbekende Rotterdams-joodse vrouw die op 25-jarige leeftijd werd vermoord in Auschwitz. Die brief uit 1935 hangt in het kantoor van theatermaker Ruud de Graaf, wiens moeder de brief aan haar hartsvriendin Jettie schreef. Ruuds moeder bleef haar hele leven over Jettie spreken, maar er is niets tastbaars van haar vriendin overgebleven, zelfs geen foto. Wie was … [Lees verder]
Pianist en dirigent Gerrit van Weezel kwam in 1906 op Gerard Doustraat 162 wonen, rechtstreeks uit Bath en Münster, met zijn vrouw Liesje Schrijver en hun kinderen Rosalie en Jacob. Gerrit van Weezel (Amsterdam 1882-1942 Auschwitz) ontving zijn eerste muziekonderwijs van zijn oom Andries de Rosa. Gerrit was de oudste zoon van Rachel de Rosa en diamantslijper Jacob van Weezel uit de ‘Jodenkerkstraat’ (Nieuwe Kerkstraat). In 1889 trad hij voor het eerst met een orkest … [Lees verder]
Schilder en beeldhouwer Karl Carvalho huurde vanaf 1952 de derde verdieping van Gerard Doustraat 56b In 1957 verhuisde Karl (1916-1972) met zijn tweede vrouw naar Altea bij Alicante, om in 1961 voorgoed terug te keren naar ‘de zolder’. Twee jaar later scheidde hij om voor een derde keer te huwen. Na de veelgeprezen Cultuuratlas van Amsterdam: Oud-Zuid schreef cultuurhistoricus Michel Didier Cultuuratlas van Amsterdam: De Pijp over een bij uitstek joodse wijk en een broedplaats … [Lees verder]
“Een klarinet die zingt als een menselijke stem, de trompet die een melodie laat glanzen, terwijl accordeon en saxofoon warme klanklagen weven waar bas en percussie een stevig fundament onder leggen”. Zo omschreef muziekjournalist Jonah Falke liefdevol de sound van Klezmer. Of zoals Janfie van Strien, een van de leden van de Amsterdam Klezmerband, tegen mij zei: “Het is pure muziek zonder fratsen, een ode aan de Jiddische cultuur”. Donderdag 19 maart is de presentatie van de … [Lees verder]
Afgelopen zondagochtend is een heldin gestorven, kapitein Rebecca Baruch, officier in het Israëlische leger. Rebecca is de dochter van Robbert en Sacha Baruch grootgebracht in Den Haag. Direct na haar eindexamen (2017) is ze naar Israël gegaan om haar droom te verwezenlijken. Eenmaal daar aangekomen ging ze gelijk Ivriet studeren, daarnaast leerde ze over het land en de geschiedenis. Haar doel was zo goed mogelijk beslagen ten ijs te komen als ze zou worden opgeroepen … [Lees verder]
Hannah Goslar, Jacqueline van Maarsen, Sanne Ledermann, namen van vriendinnen die dikwijls voorbij komen als het gaat over Anne Frank. Peter Schiff en Helmut (‘Hello’) Silberberg waren jongens waar zij veel mee optrok, evenals Peter van Pels die net als zij in het Achterhuis onderdook. Maar wie is Ilse Wagner waarover Anne Frank in haar dagboek spreekt? Het meisje uit haar klas dat net als genoemde vriendinnen onderdeel uitmaakte van de pingpongclub? De podcastserie Weggegumd … [Lees verder]
In maart 2022 vertelde de nu 84-jarige Shaul Nakash aan filmmaker Marcel Prins zijn vluchtverhaal. Jona van der Schelde werkte de interviews uit tot dit meeslepende verhaal over hoe Shaul als kind in 1945 Israël wist te bereiken. Deze serie is gebaseerd op de drie documentaires die Marcel Prins maakte over dit onderwerp getiteld Een vergeten uittocht. Joodse gemeenschap Aleppo Tot mijn zesde jaar groeide ik op in Aleppo, een stad in Syrië waar al … [Lees verder]
Bij de onthulling van een struikelsteen voor mijn oom Jaap, 30 september 2022 in Dieren ‘Fijn als jullie bij de onthulling iets over jullie oom Jacob (Jaap) willen zeggen’, stond er in de mail van Kuny Bouma, voorzitster van de Stichting Struikelstenen Gemeente Rheden. Zeker zouden wij dat ook fijn vinden, maar zelfs de twee woorden ‘oom Jaap’ suggereren al een nabijheid die er eigenlijk niet is. We hebben hem niet gekend en weten zo goed … [Lees verder]
Levy Hartog (1885-1974) was een buitengewoon lieve, bescheiden man en een belangrijke verzetsstrijder, al heeft hij zichzelf daar nooit op laten voorstaan. Toen kort na de oorlog een aantal vrienden uit het verzet hem thuis kwamen vertellen dat ze hem hadden voorgedragen voor een hoge onderscheiding, heeft hij hen zonder pardon uiterst gekwetst de deur gewezen. “Ze hebben er helemaal niets van begrepen,” was zijn commentaar, en voegde er onder tranen aan toe: “Al die … [Lees verder]
Kelvin Wilson:
Mee eens. Ik heb daar-- min of of meer als bijvangst van het Liebau onderzoek-- ook al heel veel over…
Eddy van Essen:
Dank voor het onderzoekswerk. Zou mooi zijn als er een vergelijkbaar onderzoek gedaan wordt naar de vrouwen die naar Kratzau…
Frans Lavell:
Ik heb een paar familieleden die concentratiekamp Neuengamme niet overleefd hebben. In Neuengamme zijn al direct na de machtsovername door…
Paul Cohen:
Hoi Miriam, wat leuk - ik geef het door aan mijn zus!
Miriam Eliel:
Wat een ontroerend verhaal nu weer. Toen ik de foto van de familie zag herkende ik " pa en ma"…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
