‘Begrijpt u Israël?’ is de uitdagende titel van de lezingenserie van Joden Zeggen Nee. Ik moest daarbij onmiddellijk denken aan Maimonides’ Moreh Nevuchim, ‘De gids voor de verwarden.’ Het is precies deze verwarring en gêne die velen van ons voelen als we denken over het Israël van vandaag. Maimonides probeerde in de twaalde eeuw met zijn beroemde werk een brug te slaan tussen de wereld van de Tora en de rationele Aristotelische logica die in … [Lees verder]
‘Bekend maakt bemind’: Amsterdamse stadsdelen krijgen middelen voor dialoog en verbinding. Deze kop las ik in het Parool van vrijdag 20 februari 2026. De raadsleden Sheher Khan van Denk en Itay Garmy van Volt werken al enkele jaren samen om de dialoog in de stad te bevorderen. Daar gaat nu een schepje bovenop dankzij een ruimhartige subsidie. Dialoog, een nobel streven waar niemand op tegen kan zijn. Alleen, zo vroeg ik me af, is dialoog … [Lees verder]
Of toch niet? In de multireligieuze havenstad Kochi in Zuid-India moet ik er met een loep naar zoeken. De stad is vervuld met kunst, dankzij de vermaarde Kochi Muziris Biennale (de reden waarom ik hier ben) en met streetart. Muren zijn vrolijk beschilderd, zeker bij scholen, maar ook op vervallen gebouwen staan ware kunstwerken. Kochi is een toeristenplek, zeker in dit seizoen als het weer nog net te behappen is en met de Biennale als … [Lees verder]
Met hun film en boek De verdwenen stad documenteerden Willy Lindwer en wijlen Guus Luijters in 2024 de rol van het Amsterdamse gemeentelijk openbaar vervoer. Door het inzichtelijk maken van de deportatie met gewone trams is door de auteurs duidelijk gemaakt dat de gemeentelijke Amsterdamse overheid meewerkte aan de vervolging van haar eigen, Joodse, bevolking. Ook in Rotterdam reden die trams. Ook in Rotterdam kon de Joodse bevolking worden gesegregeerd, geconcentreerd in een gemeentelijke loods … [Lees verder]
Israël is de verstoteling onder de volkeren. Er zijn schurkenstaten en roversnesten waar geen mens ooit aanstoot aan neemt. Maar die landen zijn niet onontkoombaar interessant. Israël wel. En dat zal het weten ook. De redactie van De Vrijdagavond vroeg twee hoogleraren die zich in het publieke domein uitspreken over het beleid van Israël hoe zij staan tegenover een academische / culturele boycot van Israël.Hier het pleidooi van emeritus-hoogleraar sociale wetenschappen Abram de Swaan, lid … [Lees verder]
Pianist en dirigent Gerrit van Weezel kwam in 1906 op Gerard Doustraat 162 wonen, rechtstreeks uit Bath en Münster, met zijn vrouw Liesje Schrijver en hun kinderen Rosalie en Jacob. Gerrit van Weezel (Amsterdam 1882-1942 Auschwitz) ontving zijn eerste muziekonderwijs van zijn oom Andries de Rosa. Gerrit was de oudste zoon van Rachel de Rosa en diamantslijper Jacob van Weezel uit de ‘Jodenkerkstraat’ (Nieuwe Kerkstraat). In 1889 trad hij voor het eerst met een orkest … [Lees verder]
Schilder en beeldhouwer Karl Carvalho huurde vanaf 1952 de derde verdieping van Gerard Doustraat 56b In 1957 verhuisde Karl (1916-1972) met zijn tweede vrouw naar Altea bij Alicante, om in 1961 voorgoed terug te keren naar ‘de zolder’. Twee jaar later scheidde hij om voor een derde keer te huwen. Na de veelgeprezen Cultuuratlas van Amsterdam: Oud-Zuid schreef cultuurhistoricus Michel Didier Cultuuratlas van Amsterdam: De Pijp over een bij uitstek joodse wijk en een broedplaats … [Lees verder]
“Een klarinet die zingt als een menselijke stem, de trompet die een melodie laat glanzen, terwijl accordeon en saxofoon warme klanklagen weven waar bas en percussie een stevig fundament onder leggen”. Zo omschreef muziekjournalist Jonah Falke liefdevol de sound van Klezmer. Of zoals Janfie van Strien, een van de leden van de Amsterdam Klezmerband, tegen mij zei: “Het is pure muziek zonder fratsen, een ode aan de Jiddische cultuur”. Donderdag 19 maart is de presentatie van de … [Lees verder]
Vrijheid van kunst blijkt fragiel waar macht regeert. Alsof taal en kunst alleen onder toezicht mogen bestaan. In tijden waarin leiders als Trump, Netanyahu en de onlangs omgebrachte ayatollah Khamenei de toon zetten, is het steevast de kunst die als eerste de nek wordt omgedraaid. Benjamin Netanyahu De verhouding tussen Israëls premier Netanyahu* en de kunstwereld is al jaren gespannen. Kritische instellingen ondervinden overheidscontrole en pogingen tot censuur. Meermaals probeerde Netanyahu wetgeving door te voeren … [Lees verder]
Of Mordechai zo’n vijfhonderd jaar vóór het begin van de gangbare jaartelling daadwerkelijk aan zijn beeldschone nichtje heeft gevraagd waar zijn nagelschaartje lag, zullen we nooit weten. In het Poerimspiel zondag 1 maart voor een uitverkochte zaal in De Balie, was het een geestige vondst die de relatie tussen Esther en Mordechai meteen kleur gaf. Wie er niet bij was, heeft iets bijzonders gemist. Laten we hopen op een reprise volgend jaar. Met dit initiatief … [Lees verder]
Wanneer is ruimte je eigendom? Wanneer heb je er een verantwoordelijkheid voor? Betekent “eigendom” dat je ermee kan doen wat je wil? Aanstaande zondag, 21 februari om 21.00 uur spreek ik over het fenomeen van het draaggebied voor Joden, en specifiek over dat van Den Haag: de Haagse Eruv. Bij het ontstaan van de Eruv, aan het eind van de 17e eeuw, leidde het initiatief wereldwijd zowel in de Joodse als in de niet-joodse wereld … [Lees verder]
Het is het beste om fel te protesteren tegen de politiek van Netanyahu, maar daarbij de woorden zionisme en genocide te vermijden. Het eerste woord ‘zionisme’ is historisch te complex om zomaar te identificeren met de politiek van de Israëlische premier. Het woord ‘genocide’ is kennelijk iets voor deskundigen, maar heeft als bizar effect dat als de qualificatie genocide niet van toepassing zou zijn op de politiek van Netanyahu het lijkt het die politiek daarmee … [Lees verder]
De visionaire kunstenaar Amos van Gelder nam een zeer gedurfde beslissing toen hij de ‘slechteriken’ integreerde in zijn recente grote tentoonstelling: Between You and Me – Memory Boxes. Hij was open en eerlijk tegenover ons – cameraman-regisseur Michael Ballak en mij, Erga Netz, producent-regisseur-editor – terwijl we zijn creatieve proces volgden voor de één uur durende documentaire: If It Was Me. We willen het onmenselijke niet humaniseren. In het algemeen hebben we liever een duidelijke … [Lees verder]
Maandagochtend 24 januari vindt een bijeenkomst plaats ter gelegenheid van Holocaust Memorial Day 2022, bestemd voor de hele VU-gemeenschap en belangstellenden van buiten. De bijeenkomst is zowel live bij te wonen als via zoom te volgen. Prof. dr. Mirjam van Praag, voorzitter van het College van Bestuur van de VU, opent de bijeenkomst. Mapping Hiding Places Dan geeft dr. Dienke Hondius een uitleg over het project Mapping Hiding Places en een demonstratie van de bijbehorende … [Lees verder]
Deze week staat in het teken van herdenken. Het begon met de herdenkingen van de verschrikkingen van 7 oktober en sluit af met Jizkor op Jom Kippoer. Herdenken doet ieder enerzijds op zijn of haar eigen manier, anderzijds is het ook iets gemeenschappelijks dat ons verbindt. In de meeste sjoels wordt vier keer per jaar het Jizkor-gebed uitgesproken. Het is een bijzonder moment waarin we onze overleden dierbaren herdenken. Maar Jizkor in sjoel is meer … [Lees verder]
M de Vries:
Mary Douglas geeft met haar Purity and Danger een antropologische verklaring.
Linda van der Burg:
Helemaal eens! Er zijn juist artiesten zoals Achinoam Nini (Noa) die een heldere vredelievende en positieve boodschap ‘zingen’ en die…
Binjamin Heyl:
De slotzin spreekt me erg aan: ''Arlosoroffs vriend Martin Buber concludeerde later dat alleen een binationale staat deze tegenstelling kon…
Siegfried De Leeuw:
Toen ca 55 jaar geleden gedurende de zomer 3 weken op een Jeshivah leerde, was de eerste (of tweede?) vraag…
Bloom:
U schrijft: "Halve waarheid hele leugen." Over wie of wat heeft u het?
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
