Op de tweede dag van de Grote Verzoendagoorlog in 1973 waarschuwde minister van Defensie Moshe Dayan dat ‘Het Derde Huis’ (na twee verwoeste tempels) dreigt te vallen. Dayan zou hebben gepleit voor het in stelling brengen van Israëls atoomwapen. Nu is het de opperbevelhebber van Israëls strijdkrachten generaal Eyal Zamir die de noodklok luidt, ook in oorlogstijd. Hij waarschuwde premier Netanyahu en zijn ministers in het veiligheidskabinet dat Tsahal, het leger, op punt van instorten staat. … [Lees verder]
‘Bekend maakt bemind’: Amsterdamse stadsdelen krijgen middelen voor dialoog en verbinding. Deze kop las ik in het Parool van vrijdag 20 februari 2026. De raadsleden Sheher Khan van Denk en Itay Garmy van Volt werken al enkele jaren samen om de dialoog in de stad te bevorderen. Daar gaat nu een schepje bovenop dankzij een ruimhartige subsidie. Dialoog, een nobel streven waar niemand op tegen kan zijn. Alleen, zo vroeg ik me af, is dialoog … [Lees verder]
Of toch niet? In de multireligieuze havenstad Kochi in Zuid-India moet ik er met een loep naar zoeken. De stad is vervuld met kunst, dankzij de vermaarde Kochi Muziris Biennale (de reden waarom ik hier ben) en met streetart. Muren zijn vrolijk beschilderd, zeker bij scholen, maar ook op vervallen gebouwen staan ware kunstwerken. Kochi is een toeristenplek, zeker in dit seizoen als het weer nog net te behappen is en met de Biennale als … [Lees verder]
Met hun film en boek De verdwenen stad documenteerden Willy Lindwer en wijlen Guus Luijters in 2024 de rol van het Amsterdamse gemeentelijk openbaar vervoer. Door het inzichtelijk maken van de deportatie met gewone trams is door de auteurs duidelijk gemaakt dat de gemeentelijke Amsterdamse overheid meewerkte aan de vervolging van haar eigen, Joodse, bevolking. Ook in Rotterdam reden die trams. Ook in Rotterdam kon de Joodse bevolking worden gesegregeerd, geconcentreerd in een gemeentelijke loods … [Lees verder]
Israël is de verstoteling onder de volkeren. Er zijn schurkenstaten en roversnesten waar geen mens ooit aanstoot aan neemt. Maar die landen zijn niet onontkoombaar interessant. Israël wel. En dat zal het weten ook. De redactie van De Vrijdagavond vroeg twee hoogleraren die zich in het publieke domein uitspreken over het beleid van Israël hoe zij staan tegenover een academische / culturele boycot van Israël.Hier het pleidooi van emeritus-hoogleraar sociale wetenschappen Abram de Swaan, lid … [Lees verder]
“Een klarinet die zingt als een menselijke stem, de trompet die een melodie laat glanzen, terwijl accordeon en saxofoon warme klanklagen weven waar bas en percussie een stevig fundament onder leggen”. Zo omschreef muziekjournalist Jonah Falke liefdevol de sound van Klezmer. Of zoals Janfie van Strien, een van de leden van de Amsterdam Klezmerband, tegen mij zei: “Het is pure muziek zonder fratsen, een ode aan de Jiddische cultuur”. Donderdag 19 maart is de presentatie van de … [Lees verder]
Vrijheid van kunst blijkt fragiel waar macht regeert. Alsof taal en kunst alleen onder toezicht mogen bestaan. In tijden waarin leiders als Trump, Netanyahu en de onlangs omgebrachte ayatollah Khamenei de toon zetten, is het steevast de kunst die als eerste de nek wordt omgedraaid. Benjamin Netanyahu De verhouding tussen Israëls premier Netanyahu* en de kunstwereld is al jaren gespannen. Kritische instellingen ondervinden overheidscontrole en pogingen tot censuur. Meermaals probeerde Netanyahu wetgeving door te voeren … [Lees verder]
Of Mordechai zo’n vijfhonderd jaar vóór het begin van de gangbare jaartelling daadwerkelijk aan zijn beeldschone nichtje heeft gevraagd waar zijn nagelschaartje lag, zullen we nooit weten. In het Poerimspiel zondag 1 maart voor een uitverkochte zaal in De Balie, was het een geestige vondst die de relatie tussen Esther en Mordechai meteen kleur gaf. Wie er niet bij was, heeft iets bijzonders gemist. Laten we hopen op een reprise volgend jaar. Met dit initiatief … [Lees verder]
Wat doe je als kind wanneer je vader en je halfzus aan tafel herinneringen ophalen aan ‘tante Etty’? Zo zou je haar hebben genoemd als zij nog in leven was geweest. Zoals je andere vriendinnen van je vader aansprak met ‘tante’ ook al waren zij geen familie: tante Mien, tante Eefje, tante Dé… Maar dat was het nu juist: je zou nooit ‘tante Etty’ zeggen omdat zij niet was teruggekeerd. Zo werd dat toen gezegd. Duidelijker: … [Lees verder]
Wat sidder je, mijn land? Word jij soms net als wij verscheurd? Enkele maanden geleden maakte ik kennis met de Jiddisch-Litouwse dichter Abraham Sutzkever. Hij bracht als geen ander de overrompeling van het getto van Vilnius onder woorden. Ik leerde zijn werk kennen dankzij Almut Seiffert, een vijfentachtigjarige vertaalster in Dortmund en werd overweldigd door de poëzie van zijn leven. Met hulp van Almut heb ik me gewaagd aan de vertaling van een veertigtal gedichten. … [Lees verder]
Geen ma nisjtana, geen vermelding van de uittocht uit Egypte of van de rol van Mozes, ja zelfs de Goddelijke interventie ontbreekt. In plaats daarvan de militaire operaties voor de stichting van de Joodse staat. Dat ontdekte ik in de Onafhankelijkheids-Hagada die ik vond in het nieuwe gebouw van de Nationale Bibliotheek van Jeruzalem. Uniek gelegen tegenover de Knesset aan de ene kant en het Israël Museum met de Shrine of the Book aan de … [Lees verder]
Als er één mitswe is die ik de bewoners van het Huis der Levenden “Zeeburg” graag zou willen doen, dan is het hun eeuwige rustplaats te ontdoen van het treurige predikaat “armenbegraafplaats”. Niet door argumenten aan te dragen die het tegendeel moeten bewijzen, maar door het te overschilderen met de kleuren van hun rijkgeschakeerde levensgeschiedenissen. Dat heb ik hier al meermalen geprobeerd. Dit keer vraag ik uw aandacht voor een bijzonder geval van eerbetoon, waarbij … [Lees verder]
Ik ben blij als ik ’s ochtends wakker word, een paar minuten voor jou. Ik luister naar de geluiden die je maakt. De lichte ademhaling van diepe slaap, het lichte gesnurk en zelfs het tandenknarsen. Ik weet precies welk geluid bij wie hoort. Ik kijk naar je gezicht en je ziet er vredig uit. Wat zijn jullie dromen? Goede dromen vast want soms zie ik een klein lachje verschijnen. Ik aai over je hoofd en … [Lees verder]
De redactie vroeg Karin Bek, bijna veertig jaar werkzaam in het voortgezet onderwijs, naar haar impressies over (de toename van) antisemitisme op school. Allerlei achtergronden Ik werk in het VO in en rondom Den Haag. In de klas zitten pubers met allerlei achtergronden, alle 37 jaar dat ik lesgeef. Al die jaren staat het dagboek van Anne Frank op de leeslijst en er is altijd wel één leerling die het daadwerkelijk leest. De verontwaardiging en … [Lees verder]
Ik hoorde het verhaal van een meisje dat een paar jaar geleden in Israel ging wonen. Omdat ze daar 18 was, ging ze het leger in, en omdat ze talenten had, werd ze gevraagd voor een operationele functie, en omdat ze leiderschapskwaliteiten had, werd ze officier. In maar is ze afgezwaaid. Als kapitein. Haar eenheid was één van de eersten die aangevallen werd. Een groot aantal van haar soldaten en onderofficieren zijn omgebracht. Op een … [Lees verder]
nico roosnek:
U groeide op in de buurt waar ik ook vele sporen heb. Mijn overgrootvaders laatste adres was Plantage Muidergracht, voordat…
Geert ter Horst:
De ballistische raketmacht van Iran en de Iraanse greep op de straat van Hormuz zijn inderdaad obstakels voor een snelle…
Jeroen Sprenger:
Terechte aanvulling. dank!
John Kleinen:
Dank voor de mooie recensie van mijn boek. Ga je volgen via De Vrijdagavond. John
Annet de Graaf:
Bedankt! Ik hou het in de gaten.
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
