‘Begrijpt u Israël?’ is de uitdagende titel van de lezingenserie van Joden Zeggen Nee. Ik moest daarbij onmiddellijk denken aan Maimonides’ Moreh Nevuchim, ‘De gids voor de verwarden.’ Het is precies deze verwarring en gêne die velen van ons voelen als we denken over het Israël van vandaag. Maimonides probeerde in de twaalde eeuw met zijn beroemde werk een brug te slaan tussen de wereld van de Tora en de rationele Aristotelische logica die in … [Lees verder]
‘Bekend maakt bemind’: Amsterdamse stadsdelen krijgen middelen voor dialoog en verbinding. Deze kop las ik in het Parool van vrijdag 20 februari 2026. De raadsleden Sheher Khan van Denk en Itay Garmy van Volt werken al enkele jaren samen om de dialoog in de stad te bevorderen. Daar gaat nu een schepje bovenop dankzij een ruimhartige subsidie. Dialoog, een nobel streven waar niemand op tegen kan zijn. Alleen, zo vroeg ik me af, is dialoog … [Lees verder]
Of toch niet? In de multireligieuze havenstad Kochi in Zuid-India moet ik er met een loep naar zoeken. De stad is vervuld met kunst, dankzij de vermaarde Kochi Muziris Biennale (de reden waarom ik hier ben) en met streetart. Muren zijn vrolijk beschilderd, zeker bij scholen, maar ook op vervallen gebouwen staan ware kunstwerken. Kochi is een toeristenplek, zeker in dit seizoen als het weer nog net te behappen is en met de Biennale als … [Lees verder]
Met hun film en boek De verdwenen stad documenteerden Willy Lindwer en wijlen Guus Luijters in 2024 de rol van het Amsterdamse gemeentelijk openbaar vervoer. Door het inzichtelijk maken van de deportatie met gewone trams is door de auteurs duidelijk gemaakt dat de gemeentelijke Amsterdamse overheid meewerkte aan de vervolging van haar eigen, Joodse, bevolking. Ook in Rotterdam reden die trams. Ook in Rotterdam kon de Joodse bevolking worden gesegregeerd, geconcentreerd in een gemeentelijke loods … [Lees verder]
Israël is de verstoteling onder de volkeren. Er zijn schurkenstaten en roversnesten waar geen mens ooit aanstoot aan neemt. Maar die landen zijn niet onontkoombaar interessant. Israël wel. En dat zal het weten ook. De redactie van De Vrijdagavond vroeg twee hoogleraren die zich in het publieke domein uitspreken over het beleid van Israël hoe zij staan tegenover een academische / culturele boycot van Israël.Hier het pleidooi van emeritus-hoogleraar sociale wetenschappen Abram de Swaan, lid … [Lees verder]
Een ingelijste brief aan Jettie van Thijn was de aanleiding voor een zoektocht door journalist Tom Egbers naar deze onbekende Rotterdams-joodse vrouw die op 25-jarige leeftijd werd vermoord in Auschwitz. Die brief uit 1935 hangt in het kantoor van theatermaker Ruud de Graaf, wiens moeder de brief aan haar hartsvriendin Jettie schreef. Ruuds moeder bleef haar hele leven over Jettie spreken, maar er is niets tastbaars van haar vriendin overgebleven, zelfs geen foto. Wie was … [Lees verder]
Pianist en dirigent Gerrit van Weezel kwam in 1906 op Gerard Doustraat 162 wonen, rechtstreeks uit Bath en Münster, met zijn vrouw Liesje Schrijver en hun kinderen Rosalie en Jacob. Gerrit van Weezel (Amsterdam 1882-1942 Auschwitz) ontving zijn eerste muziekonderwijs van zijn oom Andries de Rosa. Gerrit was de oudste zoon van Rachel de Rosa en diamantslijper Jacob van Weezel uit de ‘Jodenkerkstraat’ (Nieuwe Kerkstraat). In 1889 trad hij voor het eerst met een orkest … [Lees verder]
Schilder en beeldhouwer Karl Carvalho huurde vanaf 1952 de derde verdieping van Gerard Doustraat 56b In 1957 verhuisde Karl (1916-1972) met zijn tweede vrouw naar Altea bij Alicante, om in 1961 voorgoed terug te keren naar ‘de zolder’. Twee jaar later scheidde hij om voor een derde keer te huwen. Na de veelgeprezen Cultuuratlas van Amsterdam: Oud-Zuid schreef cultuurhistoricus Michel Didier Cultuuratlas van Amsterdam: De Pijp over een bij uitstek joodse wijk en een broedplaats … [Lees verder]
“Een klarinet die zingt als een menselijke stem, de trompet die een melodie laat glanzen, terwijl accordeon en saxofoon warme klanklagen weven waar bas en percussie een stevig fundament onder leggen”. Zo omschreef muziekjournalist Jonah Falke liefdevol de sound van Klezmer. Of zoals Janfie van Strien, een van de leden van de Amsterdam Klezmerband, tegen mij zei: “Het is pure muziek zonder fratsen, een ode aan de Jiddische cultuur”. Donderdag 19 maart is de presentatie van de … [Lees verder]
Vrijheid van kunst blijkt fragiel waar macht regeert. Alsof taal en kunst alleen onder toezicht mogen bestaan. In tijden waarin leiders als Trump, Netanyahu en de onlangs omgebrachte ayatollah Khamenei de toon zetten, is het steevast de kunst die als eerste de nek wordt omgedraaid. Benjamin Netanyahu De verhouding tussen Israëls premier Netanyahu* en de kunstwereld is al jaren gespannen. Kritische instellingen ondervinden overheidscontrole en pogingen tot censuur. Meermaals probeerde Netanyahu wetgeving door te voeren … [Lees verder]
Alles is anders dit jaar, maar sommige zaken blijven. Zoals het brood dat we bakten op de vlucht uit Egypte. Dat was plat zonder een kruimeltje gerezen deeg. Daar was geen tijd voor en dat herdenken we jaarlijks acht dagen lang met Pesach. Barend Elburg zocht uit welke varianten er zijn in het ongerezen brood: Over zachte, harde, dikke, dunne, ronde en vierkante matses. Israël ligt onder vuur. Letterlijk door de raketten afgeschoten uit Iran. … [Lees verder]
Jaap Colthof publiceerde vier jaar geleden Van moordenaar tot rabbi over een negentiende-eeuwse verwant van hem die een zendeling in de Amsterdamse Jodenbuurt probeerde dood te steken, veroordeeld werd, vrijkwam en uitgroeide tot een rabbijn-docent aan Jews College in Londen, de toenmalige Britse rabbijnenopleiding. Tijdens de presentatie van Van moordenaar tot rabbi zei de bekende publicist Manfred Gerstenfeld (1937-2021) dat het tijd werd voor een biografie over dr. J.H. Dünner. Jaap Colthof pakte die handschoen … [Lees verder]
Vorige week, woensdag 12 november, mocht ik alweer de vierde tijdelijke tentoonstelling openen in het Holocaustmuseum, een tentoonstelling die me tijdens het samenstellen ervan meer raakte dan verwacht. Een paar jaar geleden bezocht ik in een New Yorks museum een video-installatie waarin Pinchas Gutter door middel van innovatieve techniek vragen van museumbezoekers kon beantwoorden. Pinchas, ongevraagd noem ik overlevenden bij hun voornaam, was te zien op een scherm en vertelde. Hij liet me binnen in … [Lees verder]
De tweedeling tussen Palestijnen en Joden lijkt onomstotelijk vast te staan. Tijdens het maken van de documentaire Palestijnen zijn Joden ontdekte ik dat deze scheiding minder vanzelfsprekend is dan vaak wordt aangenomen. De Palestijnen die ik sprak vertelden mij dat de grens tussen ‘wij’ en ‘zij’ is gevormd door religieuze veranderingen, nationalisme en decennialange wederzijdse polarisatie. Zij geloven dat veel Palestijnen afstammen van Joden die nooit uit het land vertrokken maar zich, net als zoveel … [Lees verder]
Zoals zovelen heb ik met verbijstering gekeken naar de opmars van de Wagner-huurlingen naar Moskou. De Russische president Vladimir Poetin waarschuwde voor een staatsgreep en daaropvolgende burgeroorlog. Nauwelijks tweehonderd kilometer van de Russische hoofdstad onderbraken de huurlingen hun opmars en keerden terug naar hun uitvalsbasis. Einde drama. Wat kan en moet Israël van dit Russische scenario leren? Dat is heel duidelijk voor me. Premier Benjamin Netanyahu moet voorkomen dat de minister van nationale politie Itamar Ben … [Lees verder]
Kelvin Wilson:
Mee eens. Ik heb daar-- min of of meer als bijvangst van het Liebau onderzoek-- ook al heel veel over…
Eddy van Essen:
Dank voor het onderzoekswerk. Zou mooi zijn als er een vergelijkbaar onderzoek gedaan wordt naar de vrouwen die naar Kratzau…
Frans Lavell:
Ik heb een paar familieleden die concentratiekamp Neuengamme niet overleefd hebben. In Neuengamme zijn al direct na de machtsovername door…
Paul Cohen:
Hoi Miriam, wat leuk - ik geef het door aan mijn zus!
Miriam Eliel:
Wat een ontroerend verhaal nu weer. Toen ik de foto van de familie zag herkende ik " pa en ma"…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
