‘Begrijpt u Israël?’ is de uitdagende titel van de lezingenserie van Joden Zeggen Nee. Ik moest daarbij onmiddellijk denken aan Maimonides’ Moreh Nevuchim, ‘De gids voor de verwarden.’ Het is precies deze verwarring en gêne die velen van ons voelen als we denken over het Israël van vandaag. Maimonides probeerde in de twaalde eeuw met zijn beroemde werk een brug te slaan tussen de wereld van de Tora en de rationele Aristotelische logica die in … [Lees verder]
‘Bekend maakt bemind’: Amsterdamse stadsdelen krijgen middelen voor dialoog en verbinding. Deze kop las ik in het Parool van vrijdag 20 februari 2026. De raadsleden Sheher Khan van Denk en Itay Garmy van Volt werken al enkele jaren samen om de dialoog in de stad te bevorderen. Daar gaat nu een schepje bovenop dankzij een ruimhartige subsidie. Dialoog, een nobel streven waar niemand op tegen kan zijn. Alleen, zo vroeg ik me af, is dialoog … [Lees verder]
Of toch niet? In de multireligieuze havenstad Kochi in Zuid-India moet ik er met een loep naar zoeken. De stad is vervuld met kunst, dankzij de vermaarde Kochi Muziris Biennale (de reden waarom ik hier ben) en met streetart. Muren zijn vrolijk beschilderd, zeker bij scholen, maar ook op vervallen gebouwen staan ware kunstwerken. Kochi is een toeristenplek, zeker in dit seizoen als het weer nog net te behappen is en met de Biennale als … [Lees verder]
Met hun film en boek De verdwenen stad documenteerden Willy Lindwer en wijlen Guus Luijters in 2024 de rol van het Amsterdamse gemeentelijk openbaar vervoer. Door het inzichtelijk maken van de deportatie met gewone trams is door de auteurs duidelijk gemaakt dat de gemeentelijke Amsterdamse overheid meewerkte aan de vervolging van haar eigen, Joodse, bevolking. Ook in Rotterdam reden die trams. Ook in Rotterdam kon de Joodse bevolking worden gesegregeerd, geconcentreerd in een gemeentelijke loods … [Lees verder]
Israël is de verstoteling onder de volkeren. Er zijn schurkenstaten en roversnesten waar geen mens ooit aanstoot aan neemt. Maar die landen zijn niet onontkoombaar interessant. Israël wel. En dat zal het weten ook. De redactie van De Vrijdagavond vroeg twee hoogleraren die zich in het publieke domein uitspreken over het beleid van Israël hoe zij staan tegenover een academische / culturele boycot van Israël.Hier het pleidooi van emeritus-hoogleraar sociale wetenschappen Abram de Swaan, lid … [Lees verder]
Pianist en dirigent Gerrit van Weezel kwam in 1906 op Gerard Doustraat 162 wonen, rechtstreeks uit Bath en Münster, met zijn vrouw Liesje Schrijver en hun kinderen Rosalie en Jacob. Gerrit van Weezel (Amsterdam 1882-1942 Auschwitz) ontving zijn eerste muziekonderwijs van zijn oom Andries de Rosa. Gerrit was de oudste zoon van Rachel de Rosa en diamantslijper Jacob van Weezel uit de ‘Jodenkerkstraat’ (Nieuwe Kerkstraat). In 1889 trad hij voor het eerst met een orkest … [Lees verder]
Schilder en beeldhouwer Karl Carvalho huurde vanaf 1952 de derde verdieping van Gerard Doustraat 56b In 1957 verhuisde Karl (1916-1972) met zijn tweede vrouw naar Altea bij Alicante, om in 1961 voorgoed terug te keren naar ‘de zolder’. Twee jaar later scheidde hij om voor een derde keer te huwen. Na de veelgeprezen Cultuuratlas van Amsterdam: Oud-Zuid schreef cultuurhistoricus Michel Didier Cultuuratlas van Amsterdam: De Pijp over een bij uitstek joodse wijk en een broedplaats … [Lees verder]
“Een klarinet die zingt als een menselijke stem, de trompet die een melodie laat glanzen, terwijl accordeon en saxofoon warme klanklagen weven waar bas en percussie een stevig fundament onder leggen”. Zo omschreef muziekjournalist Jonah Falke liefdevol de sound van Klezmer. Of zoals Janfie van Strien, een van de leden van de Amsterdam Klezmerband, tegen mij zei: “Het is pure muziek zonder fratsen, een ode aan de Jiddische cultuur”. Donderdag 19 maart is de presentatie van de … [Lees verder]
Vrijheid van kunst blijkt fragiel waar macht regeert. Alsof taal en kunst alleen onder toezicht mogen bestaan. In tijden waarin leiders als Trump, Netanyahu en de onlangs omgebrachte ayatollah Khamenei de toon zetten, is het steevast de kunst die als eerste de nek wordt omgedraaid. Benjamin Netanyahu De verhouding tussen Israëls premier Netanyahu* en de kunstwereld is al jaren gespannen. Kritische instellingen ondervinden overheidscontrole en pogingen tot censuur. Meermaals probeerde Netanyahu wetgeving door te voeren … [Lees verder]
Of Mordechai zo’n vijfhonderd jaar vóór het begin van de gangbare jaartelling daadwerkelijk aan zijn beeldschone nichtje heeft gevraagd waar zijn nagelschaartje lag, zullen we nooit weten. In het Poerimspiel zondag 1 maart voor een uitverkochte zaal in De Balie, was het een geestige vondst die de relatie tussen Esther en Mordechai meteen kleur gaf. Wie er niet bij was, heeft iets bijzonders gemist. Laten we hopen op een reprise volgend jaar. Met dit initiatief … [Lees verder]
Zondag 29 september Aan het einde van de sjabbat was je het laatste jaar altijd bang wat het nieuws zou zijn van de afgelopen 25 uur. In Israël is dat nog erger, omdat je geen krant hebt en je echt verstoken blijft van nieuws. We gingen vrijdagmiddag de sjabbat in met het mogelijke heugelijke nieuws dat Nasralla was omgebracht bij een aanval op het Hezbollah-hoofdkwartier, maar we hadden nog geen bevestiging. Gisteravond kregen we het … [Lees verder]
Woensdagsochtend acht uur. Ik open op mijn telefoon Reshet Beth, de Israëlische NPO, en hoor dat gisteren tien Israelische soldaten zijn gesneuveld tijdens heftige gevechten met Hamas-strijders in Gaza. Het radiobericht, ook uitgezonden op de televisie, verstrekt persoonlijke informatie over de soldaten: naam, rang, leeftijd, woonplaats en het nummer van de militaire eenheid waarin ze dienden. Op het tv-scherm verschijnen de foto’s van de omgekomen soldaten onder wie een kolonel en een majoor. Later verschijnen … [Lees verder]
Jaap Colthof publiceerde vier jaar geleden Van moordenaar tot rabbi over een negentiende-eeuwse verwant van hem die een zendeling in de Amsterdamse Jodenbuurt probeerde dood te steken, veroordeeld werd, vrijkwam en uitgroeide tot een rabbijn-docent aan Jews College in Londen, de toenmalige Britse rabbijnenopleiding. Tijdens de presentatie van Van moordenaar tot rabbi zei de bekende publicist Manfred Gerstenfeld (1937-2021) dat het tijd werd voor een biografie over dr. J.H. Dünner. Jaap Colthof pakte die handschoen … [Lees verder]
Roelof Bleker, de burgemeester van Enschede, is bang voor de beeldvorming. Wat zou er met hem gebeuren als hij zich wel laat fotograferen met Modi Ephraim, de Israëlische ambassadeur in Nederland? Zou hij door antisemieten, van welk pluimage ook, aan de schandpaal worden genageld? Zou hij in zijn eigen stad persona non grata worden? Ik citeer zijn woorden: ’Ik wilde geen positie innemen in het verschrikkelijke conflict dat momenteel plaatsvindt.’ Het is niet zo moeilijk … [Lees verder]
Premier Yair Lapid had goed nieuws deze week. Israël kan beginnen met het exploiteren van gas uit het grote gasveld Karish voor de kust van Israël. Na een zeer intensieve Amerikaanse bemiddeling hebben Israël en Libanon een overeenkomst gesloten over de maritieme grens tussen beide landen. De verdere ontwikkeling van twee gasvelden kan eindelijk beginnen in rustig vaarwater. Eén van die velden ligt binnen Israel’s territoriale wateren, de andere voor het grootste deel in het Libanese … [Lees verder]
Peres Yehuda Tieleman Winter:
Hoe ouder hoe beminnelijker en relativerender wij toch kennelijk worden. Bravo voor het delen.
M de Vries:
Mary Douglas geeft met haar Purity and Danger een antropologische verklaring.
Linda van der Burg:
Helemaal eens! Er zijn juist artiesten zoals Achinoam Nini (Noa) die een heldere vredelievende en positieve boodschap ‘zingen’ en die…
Binjamin Heyl:
De slotzin spreekt me erg aan: ''Arlosoroffs vriend Martin Buber concludeerde later dat alleen een binationale staat deze tegenstelling kon…
Siegfried De Leeuw:
Toen ca 55 jaar geleden gedurende de zomer 3 weken op een Jeshivah leerde, was de eerste (of tweede?) vraag…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
