Twintig jaar geleden, op 12 augustus 2006, kwam Uri Grossman om bij een operatie van het Israëlische leger in Zuid-Libanon. Dat gaf aanleiding om aandacht te vragen voor zijn vader David Grossman, een van mijn favoriete schrijvers. Grossman is een uitgesproken criticus van het beleid van de Israëlische regering. Hij heeft, na lang geweigerd te hebben het woord genocide in de mond te nemen, vorig jaar zomer dat woord voor het eerst gebruikt. Zoals hij stelde: … [Lees verder]
Rabbinaal protest tegen het geweld van heetgebakerde jonge Joodse kolonisten tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse boeren en bewoners op de Westelijke Jordaanoever in Israël. Als liberaal-orthodoxe rabbijn, 84 jaar oud, en al jarenlang lid van de Rabbinical Council of America (een organisatie van meer dan duizend orthodoxe rabbijnen in Noord-Amerika), protesteer ik met klem tegen en veroordeel ik het geweld dat soms zelfs tot moord leidt, dat door messiaans-gedreven jonge Joodse kolonisten wordt gepleegd tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse … [Lees verder]
Mijn hele leven ben ik geïnteresseerd in politiek. Eerst in Nederland. Ik probeerde altijd dicht tegen de politiek aan te schuren, al wist ik goed dat ik nooit de tijd zou hebben om zelf professioneel politicus te worden. Hoewel ik inmiddels al meer dan vijf jaar in Israël woon, heb ik nog steeds contacten in de Nederlandse politiek. Die belangstelling is nooit verdwenen. Als een vlieg op de muur Ik moest daaraan denken toen ik … [Lees verder]
Met de tennisrackets in de achterbak reed ik over de Amstelveenseweg. Vlak voor de oprit naar de A10 rijd ik op de tweede baan rechts zodat ik rechtdoor kan richting Amstelveen. Nog geen vijftig meter voor het viaduct blijken die twee rijbanen afgesloten en wijst een verlichte pijl de oprit op. Ik schrik me rot. Er is geen andere optie. De auto’s voor me maken de bocht al richting oprit. Ik weet dat ik de … [Lees verder]
Het begrip ‘Joods-christelijke traditie’ is in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog met oprecht goede bedoelingen omkranst. Het staat voor veelsoortige ontmoetingen tussen Joden en christenen, vooral in zogeheten ‘leerhuizen’, in een poging elkaar na eeuwen Jodenvervolging en discriminatie beter te leren kennen. Daarbij ging (en gaat) het vooral om de kennismaking met de door christenen vergeten Joodse wortels van het christendom en om het zoeken naar wat de beide tradities gemeenschappelijk hebben. Er is … [Lees verder]
In de jaren zestig waren wij als kinderen benieuwd of we bij een kerkgenootschap waren aangesloten zoals heel wat vriendjes en vriendinnetjes. Het antwoord was duidelijk: nee. Maar als jullie dat zouden willen, gaan jullie zelf maar op onderzoek uit en uitvinden wat bij jullie past. Zo leerden we al vroeg zelfstandig na te denken over dergelijke zaken. Dit is geheel in lijn met de filosofische ideeën van onze grootvader Leo Polak: autonoom nadenken, dat … [Lees verder]
De 61e Biënnale van Venetië staat dit jaar niet alleen in het teken van kunst, maar evenzeer van politieke frictie. Al maanden vóór de opening laaiden discussies op over de deelname van Israël, vergezeld van boycotoproepen en acties van de Art Not Genocide Alliance (ANGA). Ook de aanwezigheid van Russische kunstenaars bleef niet zonder gevolgen: in mei 2026 trad de centrale jury af na onenigheid over zowel de prijsuitreiking als de betrokkenheid van Israël en … [Lees verder]
“Ze zegt dat je volgende week vooral het geluid hard moet zetten.” Op dit spannende moment lieten we je vorige week achter. We beloofden een video waarin Bar Vingerling op het terras van Tony’s Coffee enkele karakteristieke Portugese melodieën a capella voordraagt.* Maar Bar kwam met een beter idee. Hij wil die opname samen met David Nunes Nabarro maken, zodat niet alleen de muziek, maar ook het verhaal achter deze eeuwenoude Portugese traditie verteld … [Lees verder]
Aanstaande zaterdagavond laat, uitgaande sjabbat, is alweer het vierde deel te zien van de serie ‘Etty’ op NPO2. In de vorige afleveringen maakten we kennis met hoofdpersoon Etty Hillesum, schrijver Klaas Smelik (mijn vader) en psychochiroloog Julius Spier. Daarnaast zagen we de fictieve vriendin Lizzie (een combinatie van Etty’s hartsvriendinnen Liesl Levie en Leonie Snatager) en huisbaas/minnaar Pa Han. Daarmee zijn de kaarten geschud en vragen we ons af: hoe gaat het nu aflopen tussen … [Lees verder]
Lilly liep een tijdje zwijgend naast mij na het verlaten van het Amsterdamse Bostheater. Dat gebeurt zelden. Normaal gesproken heeft zij na een voorstelling onmiddellijk een oordeel klaar. Over het decor. Over de muziek. Over de acteurs. Over de kwaliteit van de catering. Vooral over de kwaliteit van de catering. Nu bleef het opvallend stil. Pas bij de parkeerplaats keek ze omhoog. “Levie?”“Ja?” “Volgens mij heb ik vanavond heel veel over onze zwager Spinoza gehoord, … [Lees verder]
Misschien heeft de zoveelste oorlogshandeling tussen Israël en Gaza toch iets positiefs opgeleverd. Bij deze voorlopige conclusie ga ik voorbij aan het grote aantal Palestijnen, onder wie ook teveel kinderen, die het leven verloren bij de preventieve Israëlische aanval op de Islamitische Jihad in Gaza. Dat is geen bijzaak, integendeel, maar toch wil ik er niet op ingaan. Wat mij interesseert is het nogal opzienbarende feit dat Israël erin is geslaagd Hamas, de grote, pseudo … [Lees verder]
“We hebben een heel roerige week achter de rug”, aldus burgemeester Halsema tijdens de presentatie van het boek Virrie’s Kinderen door Rob Oudkerk. In een stampvol zaaltje van het nieuwe Nationaal Holocaust Museum zei Halsema zondag 17 maart dat de gebeurtenissen rond de opening precies een week geleden haar diep bedroefd maakte. Daarom nodigde zij donderdag 14 maart vertegenwoordigers uit van de joodse gemeenschap. “Dat werd een open en pittig gesprek”, aldus Halsema, doelend op … [Lees verder]
Academic freedom is one of the noble ideas that sustains scholars within their institutions. Salaries may not be high, but the freedom to think, speak, and create without borders is our food, our work, and our passion. But in turbulent times — in the 1940s, and again in 2025 — this freedom is tested. For Jews, Israelis or Zionists, the basic principle of academic freedom has turned into a system of double standards. Invitations are … [Lees verder]
Mijn ouders hadden geen behoefte aan een dag om hen te herinneren aan de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog. De herinnering aan de kampen was nooit ver weg, samen met de beelden van de gezichten van de vele familieleden die tijdens de oorlog waren vermoord: ouders, zusters, broers, neven en nichten. Voor hen was iedere dag een dag van herinnering. Als het mogelijk was om één dag van vergeten in het jaar te kunnen hebben, … [Lees verder]
Niet eerder in Israël’s geschiedenis heeft een premier, in dit geval de aanstaande premier Benjamin Netanyahu, een hoofdartikel in een gezaghebbende internationale krant aangevallen. Netanyahu’s doelwit was een hoofdartikel op 17 december in The New York Times. ‘Het ideaal van een Joodse democratische staat is in gevaar,’ kopte de krant. Eerder schreef Thomas Friedman, columnist van deze krant met diepe kennis van het Midden-Oosten, een op een aanklacht lijkende waarschuwing dat Netanyahu met zijn ultra-rechtse … [Lees verder]
Anne Ornstein:
Hoi Annet, bedankt voor je reactie! Ik heb zeker aan dit merk gedacht, maar met het oog op de lengte…
Bertien Minco:
Dank voor dit stuk over de memorabele Koos Caneel, oom Koos waarvan ik zes jaar les gehad heb en louter…
Geert ter Horst:
In dit vraagstuk is het volgens mij moeilijk greep te krijgen op de feiten. Onlangs heeft Melanie Phillips er op…
Walter Crommelin:
Ik waardeer en respecteer Chaja Polak ten volle. Ik zou zo graag weten hoe zij nu - zomer 2026 -…
Sid Bachrach:
Sorry Tzvi but Gandhi is not your or any Jew's enemy. As quoted above by Gandhi's best Jewish friend, Hermann…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
