Al heel jong keken wij naar cowboy- en Indianenfilms. Toen al wist ik dat we gemanipuleerd werden door te moeten denken dat er altijd ‘bad guys’ waren. In dit geval de Indianen. Dit bleef een terugkerend thema in de Amerikaanse politiek: altijd waren er bad guys. In de jaren vijftig had je de commies (communisten) met de beruchte verhoren en rechtszaken onder senator Joe McCarthy. Later had je president Bush met zijn ‘As van het Kwaad’ … [Lees verder]
Een interessant fenomeen doet zich voor: Israël is opvallend eensgezind. Van rechts tot links is men het erover eens dat de huidige deal met Iran slecht uitpakt voor het land. Volgens velen is er maar één schuldige: premier Netanyahu. Hij heeft gegokt en verloren. Met grote risico’s heeft hij president Trump ervan overtuigd dat een soort blitzkrieg mogelijk was. Aanvankelijk zag het er veelbelovend uit. Binnen 24 uur werd een groot deel van de Iraanse … [Lees verder]
Eva Illouz is een wereldberoemd sociologe die zich vooral bezig heeft gehouden met emoties zoals in het veelbesproken Why love hurts uit 2012. Ze werkt in Frankrijk en in haar thuisland Israël waar ze zich een beginselvaste tegenstandster van de regering Netanyahu heeft betoond. Vorige week gaf zij de Evelien Ganslezing voor een volle zaal. Dat werd een bedroevende presentatie. In Israël is voor veruit de meesten de kalender gestopt op 7 oktober 2023. Behalve als … [Lees verder]
Is er een trend waarin media bewust danwel onbewust ervoor kiezen het woord joods en joodse context weg te laten in artikelen waar dat wel degelijk relevant is? De herdenkingsdagen 4 en 5 mei zijn weer voorbij. Documentaires, lezingen, voorstellingen en artikelen maken elk jaar de herinnering weer bewust en geven ook verdieping, met toch weer nieuwe gezichtspunten en inzichten. Hoewel er over de vorm van de nationale herdenkingen discussie is, lijkt er geen sprake … [Lees verder]
Jessica Roitmans commentaar op 4 mei 2026 Toen ik zesentwintig jaar geleden vanuit de Verenigde Staten hierheen verhuisde, was een van de dingen die me het meest trof de Dodenherdenking. Amerika kent Memorial Day, maar die dag heeft zijn oorspronkelijke functie — het gedenken van de gevallenen — helaas grotendeels verloren aan vrije dagen en barbecues. Op een paar verspreide ceremonies na, staan we niet samen stil. Hier wel. Om acht uur ’s avonds sissen … [Lees verder]
Aanstaande zaterdagavond laat, uitgaande sjabbat, is alweer het vierde deel te zien van de serie ‘Etty’ op NPO2. In de vorige afleveringen maakten we kennis met hoofdpersoon Etty Hillesum, schrijver Klaas Smelik (mijn vader) en psychochiroloog Julius Spier. Daarnaast zagen we de fictieve vriendin Lizzie (een combinatie van Etty’s hartsvriendinnen Liesl Levie en Leonie Snatager) en huisbaas/minnaar Pa Han. Daarmee zijn de kaarten geschud en vragen we ons af: hoe gaat het nu aflopen tussen … [Lees verder]
Lilly liep een tijdje zwijgend naast mij na het verlaten van het Amsterdamse Bostheater. Dat gebeurt zelden. Normaal gesproken heeft zij na een voorstelling onmiddellijk een oordeel klaar. Over het decor. Over de muziek. Over de acteurs. Over de kwaliteit van de catering. Vooral over de kwaliteit van de catering. Nu bleef het opvallend stil. Pas bij de parkeerplaats keek ze omhoog. “Levie?”“Ja?” “Volgens mij heb ik vanavond heel veel over onze zwager Spinoza gehoord, … [Lees verder]
“Levie, waarom hoor ik dit nú pas?” “Wat bedoel je, Lilly?” “Dat er een musical over de zwager van onze familie speelt en niemand mij heeft uitgenodigd!”Ik kijk haar aan. “Welke zwager?” Lilly zucht diep, zoals alleen een ruwharige teckel met sefardische ambities dat kan. “Baruch Spinoza natuurlijk. De broer van Rebecca d’Espinosa. En Rebecca trouwde volgens onze familielegende met Samuel de Casseres. Dat maakt Spinoza zo ongeveer de zwager van de hele misjpoge. Ik … [Lees verder]
“Itamar Ben-Gvir zit aan Netanyahoe’s kant van het spectrum. Zij delen een aantal grondideeën over de staat Israël en de toekomst daarvan.” Aldus hoogleraar Joodse Studies Bart Wallet in de recente aflevering, nummer 72 alweer, van de boeiende podcastserie Wallet&van Weezel. “Een deel van het Israëlische electoraat gaat hiervoor. Veel meer dan voor de andere radicaal in de regering, Bezalel Smotrich.” “Daarom”, zo denkt Wallet, “zal Netanyahoe Ben-Gvir nodig hebben als hij na de verkiezingen weer … [Lees verder]
Wat een waagstuk! De Israëlische cineast Hagai Levi is bij ons bekend van de televisieserie ‘In therapie’ met Jacob Derwig in de hoofdrol. Levie wilde niet de zoveelste Sjoa-film maken, geen duplicaat van ‘Schindler’s List.’ Maar hij wilde wel de dagboeken van Etty Hillesum verfilmen, geschreven in de oorlogsjaren door een jonge joodse vrouw in Amsterdam. Hoe deed hij dat? Hagai Levi kwam op het idee om voor de enscenering niet het jaar 1941 of … [Lees verder]
Claim to Fame: de nachtmerrie van elke treifenist* Doorgewinterde soucher, ondernemer, raconteur, geshiewes van Amsterdam en omstreken, gevierd Mexicanjer, Mec-icoon en Mexi-kenner. Alsmede beroemd humorist en columnist van: Joods Journaal Weekblad Vriendin Krant op Zondag, en heden: De moppenpagina Joodse Humor op Facebook Dierbaar object: De bijzondere onderscheiding van de IDF van mijn omgekomen neef in de zesdaagse oorlog. Beschermengelen: Een gevoelige vraag, ik denk mijn doodgeboren broertjes en zusje (1947-’48) De ideale vrijdagavond: Met … [Lees verder]
Onlangs verscheen van Ewoud Sanders het boek Van appeljood tot zuurjood. Veertig portretten van joodse straatventers. Hier, bij wijze van voorpublicatie, een deel van de inleiding. Vlam in de pan Op vrijdagmiddag 21 mei 1880 sloeg in de Amsterdamse Jodenbuurt de vlam in de pan. Een paar maanden daarvoor had de gemeenteraad besloten dat er op de Sint Antoniesbreestraat en de Jodenbreestraat geen ‘uitstallingen’ van venters meer mochten staan. Het stadsbestuur wilde er een snelle verbinding … [Lees verder]
Een naam in een oud register. Een zin in een notulenboek. Een stilte die ineens hoorbaar wordt. Soms komt de geschiedenis niet via grote gebeurtenissen naar je toe, maar via iets kleins. Zo ontdekte ik het verhaal van de dertien Amsterdamse raadsleden die in 1940 uit hun functie werden gezet omdat zij Joods waren of communist of allebei. Mensen die, net als ik, door Amsterdammers waren gekozen. Wat ik vond, was niet alleen onrecht, maar … [Lees verder]
Is het zionisme zoals zich dat manifesteert in Israël een verraad aan het oorspronkelijke idee of het ultieme logische gevolg ervan? Onder de prikkelende titel Zionism and humanism – a failed marriage? hield het Menasseh ben Israel Instituut op 9 november een symposium waarin de ideologie en de praktijk van het zionisme ter discussie stonden. De bijeenkomst werd in 2023 gepland, maar uitgesteld vanwege de aanval van Hamas op 7 oktober en alles wat daarop … [Lees verder]
Het Hamas leiderschap heeft zo lang zo diep onder de grond gezeten dat het geen zicht had op de realiteit. Voor mij is het duidelijk dat Hamas de moorddadige verrassingsoorlog op 7 oktober in het zuiden van Israël heeft verloren. Of de leiders nu in Qatar zitten of ondergronds in Gaza, ze moesten toch beseffen dat een pogrom op Israëlische bodem een ongekend heftige Israëlische militaire reactie zou uitlokken. Diep onder de grond of elders … [Lees verder]
Jame:
big fan of gerrit, knew him back in 39'
Anoniem:
Stolperschwelle wordt in het algemeen in het Nederlands vertaald met Struikeldrempel. Het meervoud van Schwelle in het Duits is Schwellen…
Geert ter Horst:
De VS is in een staat van volslagen verwarring en irritatie, zoals ondermeer blijkt uit Trump's recente uitlatingen over Israel,…
Michel Waterman:
In mijn tijd als directeur van Crescas had ik een bijzonder contact met Ellen Santen en haar broer Bart. Zij…
Tamar Lange:
Beste Sjiera Mirjam, Poeh! dat is zeker een schrijnende weglating...Het merendeel van de Vlooenburg bewoners was inderdaad joods, net als…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
