Jessica Roitmans commentaar op 4 mei 2026 Toen ik zesentwintig jaar geleden vanuit de Verenigde Staten hierheen verhuisde, was een van de dingen die me het meest trof de Dodenherdenking. Amerika kent Memorial Day, maar die dag heeft zijn oorspronkelijke functie — het gedenken van de gevallenen — helaas grotendeels verloren aan vrije dagen en barbecues. Op een paar verspreide ceremonies na, staan we niet samen stil. Hier wel. Om acht uur ’s avonds sissen … [Lees verder]
Reactie op Advies verweesde Joodse roofkunst uit de NK-collectie van Commissie Asscher In het eerste deel gaat het over de ontstaansgeschiedenis van het Advies van de Commissie Asscher en de vraag of het grote aantal beperkingen en de gestelde randvoorwaarden een blijk van wantrouwen is. En de sleutelvraag: is de Joodse gemeenschap geholpen met dit advies? Hieronder bespreek ik eerst onduidelijkheden in het Advies, en daarna een aantalspecifieke aspecten. Overdracht van de geroofde kunst Vragen … [Lees verder]
‘Begrijpt u Israël?’ is de uitdagende titel van de lezingenserie van Joden Zeggen Nee. Ik moest daarbij onmiddellijk denken aan Maimonides’ Moreh Nevuchim, ‘De gids voor de verwarden.’ Het is precies deze verwarring en gêne die velen van ons voelen als we denken over het Israël van vandaag. Maimonides probeerde in de twaalde eeuw met zijn beroemde werk een brug te slaan tussen de wereld van de Tora en de rationele Aristotelische logica die in … [Lees verder]
‘Bekend maakt bemind’: Amsterdamse stadsdelen krijgen middelen voor dialoog en verbinding. Deze kop las ik in het Parool van vrijdag 20 februari 2026. De raadsleden Sheher Khan van Denk en Itay Garmy van Volt werken al enkele jaren samen om de dialoog in de stad te bevorderen. Daar gaat nu een schepje bovenop dankzij een ruimhartige subsidie. Dialoog, een nobel streven waar niemand op tegen kan zijn. Alleen, zo vroeg ik me af, is dialoog … [Lees verder]
Of toch niet? In de multireligieuze havenstad Kochi in Zuid-India moet ik er met een loep naar zoeken. De stad is vervuld met kunst, dankzij de vermaarde Kochi Muziris Biennale (de reden waarom ik hier ben) en met streetart. Muren zijn vrolijk beschilderd, zeker bij scholen, maar ook op vervallen gebouwen staan ware kunstwerken. Kochi is een toeristenplek, zeker in dit seizoen als het weer nog net te behappen is en met de Biennale als … [Lees verder]
Het toneel van Carré was leeg op deze 4e mei. Stoelen en lessenaars staan klaar voor musici die niet zullen komen. De voorstelling is afgelast – en gaat toch door zonder de uitvoerenden. In Nog niet afgelast staat Thea Kapteijn (Maria Kraakman) als uitvoerend producent nu alleen op het podium en reconstrueert wat er misging, waarom de voorstelling moest worden afgelast. Ze speelt de repetities na, de gesprekken, noemt de momenten waarop de samenwerking begon … [Lees verder]
Samen met mijn kleindochters Sophie en Isa (tien en twaalf jaar) ben ik gevraagd of we mee willen werken aan NPO Zapp, direct na het Jeugdjournaal van 4 mei. De special zal gaan over vlucht, verzet en verraad. Wij zijn gevraagd voor het onderdeel vlucht. Mijn vader, hun overgrootvader, vluchtte van Oostenrijk naar Nederland na de Anschluss in 1938. Hij was in het voorlaatste jaar van zijn gymnasium. Er worden thuis, samen met de meisjes, … [Lees verder]
Als voetballiefhebber zijn transferperiodes zonder twijfel spannende tijden. Welke speler gaat waarheen? Krijgt mijn club eindelijk die langverwachte nummer 6? Ook bij ons om de hoek speelt zich zo’n transferperiode af, maar dan in de wereld van de sjoels. Op een paar honderd meter van elkaar staan twee centrale sjoels. De Yeshurun Synagogue is van oudsher de officiële centrale sjoel. Hier komt traditioneel ook de opperrabbijn op de Hoge Feestdagen. Het gebouw stamt nog uit … [Lees verder]
Lang voordat Amsterdam het statige Concertgebouw kreeg, vormde de Koningszaal in Natura Artis Magistra een bruisend muzikaal middelpunt. Die geschiedenis is de afgelopen jaren nieuw leven ingeblazen: na een zorgvuldige restauratie is de zaal weer toegankelijk — en blijkt zij niet alleen visueel indrukwekkend, maar ook akoestisch uitzonderlijk. Het was buurtbewoner en topcellist Roeland Duijne die dat ontdekte. Samen ontwikkelden wij een kamermuziekserie die zowel ambitieus als toegankelijk is: Kamukoza — Kamermuziek in de Koningszaal. … [Lees verder]
Slagerszoon Moos Cohen (Tiel, 1901 – 1942 Auschwitz) volgde de Rijksacademie in Amsterdam in plaats van de opleiding tot rabbijn. Cohens eerste adres in Mokum was van 1921-22 de Karel du Jardinstraat 48, aan de zuidzijde van De Pijp. Moos had rabbinaal onderricht ontvangen en had zelfs overwogen rabbijn te worden, maar ging in 1921 toch naar de Rijksakademie, om die pas zeven jaar later te verlaten. Studerend aan de Rijksacademie op de Stadhouderskade 86 tekende hij … [Lees verder]
Zou dat niet mooi zijn? Een directe lijn van Jeruzalem naar Damascus? Als je je dit kan indenken, dan zie je een ander, een heel ander Midden-Oosten voor je. Een Midden-Oosten waar men naast en met elkaar woont en verbonden is met wegen en spoorlijnen. Een beetje zoals wij hier in Europa zijn gewend. Is dit een ondenkbare utopie? De Israëlische ontwerper Mushon Zer-Aviv denkt van niet. Hij ontwikkelde de workshop ‘Toekomstdenken’ om mensen met verschillende … [Lees verder]
Genesis/ Bereshiet 1:6 Klassieke vertaling: God zei: ‘laat er een firmament zijn tussen de wateren, en laat het scheiden tussen water en water’. Hertaling Elohiem zei: ‘laat een uitspansel te midden van de watermassa zijn; en laat het een onderscheid doen zijn tussen waterelementen en watermassa’: Het uitspansel wordt voorbereid ‘Laat … zijn’.In deze woorden klinkt geen schepping uit het niets, maar een oproep tot verschijning. De tekst laat voelen dat de basis, de elementen … [Lees verder]
Ex-Vroom en Ex-VrijBriefwisseling tussen twee Joodse vrouwen, de ene afkomstig uit de meest vrome wereld de ander uit een geassimileerd milieu. Lieve Wanda, Eerst iets moois: “Kijk lieve D-P, praten over geloof – zo taboe in Joods Nederland – daartoe inspireerde je me. En is dat niet juist het speelveld voor Vrijdenkers?” Groot hart. Dan een aantal correcties: de meeste mezoezot had ik jaren geleden al van de deurposten gehaald, omdat dat makkelijk ging. Die … [Lees verder]
Is premier Netanyahu er op uit de visie van Trump voor het Israëlisch-Palestijns geschil te torpederen of te chanteren? Na de kabinetszitting van zondag 23 november zei Netanyahu dat Israël als het om veiligheid gaat zelfstandige beslissingen neemt, zonder buitenlandse inmenging. In door de Israelisch tv-uitgezonden videoboodschap herhaalde hij deze manmoedige uitspraak. Vrij vertaald: Netanyahu weigert als een trotse nationalistische Israeli als een vazal van Trump te worden gezien. Dat is ontkenning van de realiteit, … [Lees verder]
boekbespreking van People love dead Jews. Essays door Dara Horn In deze dagen, voorafgaand aan Tisja be’Av, de dag waarop de verwoesting van de tempels in Jeruzalem door joden wereldwijd wordt herdacht, biedt de essaybundel van Dara Horn (New Yersey, geboren in 1977) een scala aan relatief onbekende informatie over het hoe, wat, waarom en waar van antisemitisme. Romans Dara Horn studeerde vergelijkende literatuurwetenschap Hebreeuws en Jiddisch. Ze is in een traditioneel Amerikaans joods gezin … [Lees verder]
Kees Maaswinkel:
Mij komt het voor dat de Amsterdamse ambtenarij zich niet veel anders heeft opgesteld dan de Joodse Raad. Volgzaamheid, lafheid,…
Edjo Frank:
mooie recensie die de problematiek van een steeds sterker gepolariseerd discours krachtig weergeeft. Complimenten, nichtje Anita!
Ruben Vis:
Zeer bedankt. Inderdaad, beoogd voor het begin van de meidagen om te publiceren.
Ruben Vis:
Bedankt, allereerst. Ja, ze waren, denk ik, lid van Agoedas Jisroeil, verkeerden in ieder geval in dat milieu. De term…
Marco:
Beste Ruben, met veel interesse dit artikel gelezen. Bijzonder dat je Leo Trager ז״ל uit de vergetelheid haalt en zijn…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
