‘Begrijpt u Israël?’ is de uitdagende titel van de lezingenserie van Joden Zeggen Nee. Ik moest daarbij onmiddellijk denken aan Maimonides’ Moreh Nevuchim, ‘De gids voor de verwarden.’ Het is precies deze verwarring en gêne die velen van ons voelen als we denken over het Israël van vandaag. Maimonides probeerde in de twaalde eeuw met zijn beroemde werk een brug te slaan tussen de wereld van de Tora en de rationele Aristotelische logica die in … [Lees verder]
‘Bekend maakt bemind’: Amsterdamse stadsdelen krijgen middelen voor dialoog en verbinding. Deze kop las ik in het Parool van vrijdag 20 februari 2026. De raadsleden Sheher Khan van Denk en Itay Garmy van Volt werken al enkele jaren samen om de dialoog in de stad te bevorderen. Daar gaat nu een schepje bovenop dankzij een ruimhartige subsidie. Dialoog, een nobel streven waar niemand op tegen kan zijn. Alleen, zo vroeg ik me af, is dialoog … [Lees verder]
Of toch niet? In de multireligieuze havenstad Kochi in Zuid-India moet ik er met een loep naar zoeken. De stad is vervuld met kunst, dankzij de vermaarde Kochi Muziris Biennale (de reden waarom ik hier ben) en met streetart. Muren zijn vrolijk beschilderd, zeker bij scholen, maar ook op vervallen gebouwen staan ware kunstwerken. Kochi is een toeristenplek, zeker in dit seizoen als het weer nog net te behappen is en met de Biennale als … [Lees verder]
Met hun film en boek De verdwenen stad documenteerden Willy Lindwer en wijlen Guus Luijters in 2024 de rol van het Amsterdamse gemeentelijk openbaar vervoer. Door het inzichtelijk maken van de deportatie met gewone trams is door de auteurs duidelijk gemaakt dat de gemeentelijke Amsterdamse overheid meewerkte aan de vervolging van haar eigen, Joodse, bevolking. Ook in Rotterdam reden die trams. Ook in Rotterdam kon de Joodse bevolking worden gesegregeerd, geconcentreerd in een gemeentelijke loods … [Lees verder]
Israël is de verstoteling onder de volkeren. Er zijn schurkenstaten en roversnesten waar geen mens ooit aanstoot aan neemt. Maar die landen zijn niet onontkoombaar interessant. Israël wel. En dat zal het weten ook. De redactie van De Vrijdagavond vroeg twee hoogleraren die zich in het publieke domein uitspreken over het beleid van Israël hoe zij staan tegenover een academische / culturele boycot van Israël.Hier het pleidooi van emeritus-hoogleraar sociale wetenschappen Abram de Swaan, lid … [Lees verder]
Een ingelijste brief aan Jettie van Thijn was de aanleiding voor een zoektocht door journalist Tom Egbers naar deze onbekende Rotterdams-joodse vrouw die op 25-jarige leeftijd werd vermoord in Auschwitz. Die brief uit 1935 hangt in het kantoor van theatermaker Ruud de Graaf, wiens moeder de brief aan haar hartsvriendin Jettie schreef. Ruuds moeder bleef haar hele leven over Jettie spreken, maar er is niets tastbaars van haar vriendin overgebleven, zelfs geen foto. Wie was … [Lees verder]
Pianist en dirigent Gerrit van Weezel kwam in 1906 op Gerard Doustraat 162 wonen, rechtstreeks uit Bath en Münster, met zijn vrouw Liesje Schrijver en hun kinderen Rosalie en Jacob. Gerrit van Weezel (Amsterdam 1882-1942 Auschwitz) ontving zijn eerste muziekonderwijs van zijn oom Andries de Rosa. Gerrit was de oudste zoon van Rachel de Rosa en diamantslijper Jacob van Weezel uit de ‘Jodenkerkstraat’ (Nieuwe Kerkstraat). In 1889 trad hij voor het eerst met een orkest … [Lees verder]
Schilder en beeldhouwer Karl Carvalho huurde vanaf 1952 de derde verdieping van Gerard Doustraat 56b In 1957 verhuisde Karl (1916-1972) met zijn tweede vrouw naar Altea bij Alicante, om in 1961 voorgoed terug te keren naar ‘de zolder’. Twee jaar later scheidde hij om voor een derde keer te huwen. Na de veelgeprezen Cultuuratlas van Amsterdam: Oud-Zuid schreef cultuurhistoricus Michel Didier Cultuuratlas van Amsterdam: De Pijp over een bij uitstek joodse wijk en een broedplaats … [Lees verder]
“Een klarinet die zingt als een menselijke stem, de trompet die een melodie laat glanzen, terwijl accordeon en saxofoon warme klanklagen weven waar bas en percussie een stevig fundament onder leggen”. Zo omschreef muziekjournalist Jonah Falke liefdevol de sound van Klezmer. Of zoals Janfie van Strien, een van de leden van de Amsterdam Klezmerband, tegen mij zei: “Het is pure muziek zonder fratsen, een ode aan de Jiddische cultuur”. Donderdag 19 maart is de presentatie van de … [Lees verder]
Vrijheid van kunst blijkt fragiel waar macht regeert. Alsof taal en kunst alleen onder toezicht mogen bestaan. In tijden waarin leiders als Trump, Netanyahu en de onlangs omgebrachte ayatollah Khamenei de toon zetten, is het steevast de kunst die als eerste de nek wordt omgedraaid. Benjamin Netanyahu De verhouding tussen Israëls premier Netanyahu* en de kunstwereld is al jaren gespannen. Kritische instellingen ondervinden overheidscontrole en pogingen tot censuur. Meermaals probeerde Netanyahu wetgeving door te voeren … [Lees verder]
In Israël wordt er al weken gedemonstreerd tegen plannen van de regering Netanyahu om ingrijpende veranderingen aan te brengen aan de constitutionele structuur van het land. Het gaat om dramatische beperkingen van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, wat de scheiding der machten danig zal aantasten. Als dit doorgaat, betekent dit een zorgwekkende aantasting van de democratie. In het bijzonder een verzwakking van de bescherming van mensenrechten en rechten van minderheidsgroepen. Recht en plicht Het is … [Lees verder]
In onderstaand artikel pleit historicus Gert Oostindie voor het onder ogen zien van onontkoombare waarheden en vertelt hij hoe historici worstelen met de herinnering aan het Nederlandse koloniale verleden. Oostindie pleit ervoor om wat ‘de oorlog’ is in het nationale besef van Nederland dat tevens te zien in de betekenis van het slavernijverleden.* In de debatten over de koloniale en slavernijgeschiedenis wordt dikwijls een beroep gedaan op historici om mee te denken, kennis en argumenten … [Lees verder]
Een jaar geleden vertelde ik in De Vrijdagavond over het boek dat ik schrijf over de 51 Nederlandse vrouwen die eind oktober 1944 terechtkwamen in het kleine werkkamp Liebau. Daar wisten zij met elkaars steun, door sabotage, maar ook door liederen van verzet te schrijven, te overleven. Voor het eerdere verhaal, zie Dagboeken en kampsouvenirs, de vrouwen van Liebau herleven en de reactie van Ephraim Goldstoff: De Sjoa is nog steeds actueel. In een groep … [Lees verder]
Geboren en getogen in Nederland, was Poerim vooral een vrolijke drukke dag met bijbehorende feest. Kort maar krachtig. Soms kon ik de dag erna nog nagenieten van wat overgebleven Hamansoren, maar dat was het dan wel. Groter kan het contrast met het vieren van Poerim in Israël haast niet zijn. Als inwoner van Jeruzalem vieren we Poerim een dag later dan de rest van Israël, het zogeheten Poerim Sjoesjan ingevolge de oorlog die in de … [Lees verder]
Afgelopen maandagavond vond in de LJG Amsterdam een bijeenkomst plaats om 7 oktober te herdenken. Een van de sprekers daar was schrijver en theatermaker Tamar van der Ven. Zij vertelde hoe zij het het afgelopen jaar heeft ervaren. Overzichtelijk en eenzaam Een jaar geleden was ik net afgestudeerd aan de schrijfopleiding op de toneelschool. Zin om als beginnend schrijver mijn weg binnen de kunsten te vinden. Toen kwam 7 oktober. En eigenlijk weet ik al … [Lees verder]
Frans Lavell:
Ik heb een paar familieleden die concentratiekamp Neuengamme niet overleefd hebben. In Neuengamme zijn al direct na de machtsovername door…
Paul Cohen:
Hoi Miriam, wat leuk - ik geef het door aan mijn zus!
Miriam Eliel:
Wat een ontroerend verhaal nu weer. Toen ik de foto van de familie zag herkende ik " pa en ma"…
Peres Yehuda Tieleman Winter:
BDE
Peres Yehuda Tieleman Winter:
Wat heerlijk leerzaam. Dank daarvoor.
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
