Is er een trend waarin media bewust danwel onbewust ervoor kiezen het woord joods en joodse context weg te laten in artikelen waar dat wel degelijk relevant is? De herdenkingsdagen 4 en 5 mei zijn weer voorbij. Documentaires, lezingen, voorstellingen en artikelen maken elk jaar de herinnering weer bewust en geven ook verdieping, met toch weer nieuwe gezichtspunten en inzichten. Hoewel er over de vorm van de nationale herdenkingen discussie is, lijkt er geen sprake … [Lees verder]
Jessica Roitmans commentaar op 4 mei 2026 Toen ik zesentwintig jaar geleden vanuit de Verenigde Staten hierheen verhuisde, was een van de dingen die me het meest trof de Dodenherdenking. Amerika kent Memorial Day, maar die dag heeft zijn oorspronkelijke functie — het gedenken van de gevallenen — helaas grotendeels verloren aan vrije dagen en barbecues. Op een paar verspreide ceremonies na, staan we niet samen stil. Hier wel. Om acht uur ’s avonds sissen … [Lees verder]
Reactie op Advies verweesde Joodse roofkunst uit de NK-collectie van Commissie Asscher In het eerste deel gaat het over de ontstaansgeschiedenis van het Advies van de Commissie Asscher en de vraag of het grote aantal beperkingen en de gestelde randvoorwaarden een blijk van wantrouwen is. En de sleutelvraag: is de Joodse gemeenschap geholpen met dit advies? Hieronder bespreek ik eerst onduidelijkheden in het Advies, en daarna een aantalspecifieke aspecten. Overdracht van de geroofde kunst Vragen … [Lees verder]
‘Begrijpt u Israël?’ is de uitdagende titel van de lezingenserie van Joden Zeggen Nee. Ik moest daarbij onmiddellijk denken aan Maimonides’ Moreh Nevuchim, ‘De gids voor de verwarden.’ Het is precies deze verwarring en gêne die velen van ons voelen als we denken over het Israël van vandaag. Maimonides probeerde in de twaalde eeuw met zijn beroemde werk een brug te slaan tussen de wereld van de Tora en de rationele Aristotelische logica die in … [Lees verder]
‘Bekend maakt bemind’: Amsterdamse stadsdelen krijgen middelen voor dialoog en verbinding. Deze kop las ik in het Parool van vrijdag 20 februari 2026. De raadsleden Sheher Khan van Denk en Itay Garmy van Volt werken al enkele jaren samen om de dialoog in de stad te bevorderen. Daar gaat nu een schepje bovenop dankzij een ruimhartige subsidie. Dialoog, een nobel streven waar niemand op tegen kan zijn. Alleen, zo vroeg ik me af, is dialoog … [Lees verder]
De geschiedenis van Joden in Noord-Afrika en West-Azië kent diepe culturele verbondenheid met de rijkgeschakeerde Arabische omgeving. Eeuwenlang was er sprake van intensieve relaties, uitwisseling en wederzijdse verrijking. Dit was zichtbaar in gedeelde talen, culturele tradities en economische betrokkenheid. Tegelijkertijd is die geschiedenis getekend door breuken, uitsluiting en geweld. In de loop van de twintigste eeuw raakte dit gelaagde verleden bovendien ideologisch vertekend, geïdealiseerd of juist onderdrukt. Dankzij het groeiende zelfbewustzijn van de Mizrachiem, Joden … [Lees verder]
Zolang als ik mij kan herinneren is jazz mijn favoriete muziek. Ik ben er dan ook heel trots op dat ik een handshake away opgroeide van de iconische tenorsaxofonist Coleman Hawkins. Dat heb ik te danken aan mijn vader zl”. Als jonge Amsterdammer ging hij in de jaren dertig naar een Amsterdams café waar de toen wereldberoemde Amerikaanse saxofonist Coleman Hawkins zou spelen. Mijn vader bleek de enige bezoeker waardoor ‘de Hawk’ en hij met … [Lees verder]
Het toneel van Carré was leeg op deze 4e mei. Stoelen en lessenaars staan klaar voor musici die niet zullen komen. De voorstelling is afgelast – en gaat toch door zonder de uitvoerenden. In Nog niet afgelast staat Thea Kapteijn (Maria Kraakman) als uitvoerend producent nu alleen op het podium en reconstrueert wat er misging, waarom de voorstelling moest worden afgelast. Ze speelt de repetities na, de gesprekken, noemt de momenten waarop de samenwerking begon … [Lees verder]
Samen met mijn kleindochters Sophie en Isa (tien en twaalf jaar) ben ik gevraagd of we mee willen werken aan NPO Zapp, direct na het Jeugdjournaal van 4 mei. De special zal gaan over vlucht, verzet en verraad. Wij zijn gevraagd voor het onderdeel vlucht. Mijn vader, hun overgrootvader, vluchtte van Oostenrijk naar Nederland na de Anschluss in 1938. Hij was in het voorlaatste jaar van zijn gymnasium. Er worden thuis, samen met de meisjes, … [Lees verder]
Als voetballiefhebber zijn transferperiodes zonder twijfel spannende tijden. Welke speler gaat waarheen? Krijgt mijn club eindelijk die langverwachte nummer 6? Ook bij ons om de hoek speelt zich zo’n transferperiode af, maar dan in de wereld van de sjoels. Op een paar honderd meter van elkaar staan twee centrale sjoels. De Yeshurun Synagogue is van oudsher de officiële centrale sjoel. Hier komt traditioneel ook de opperrabbijn op de Hoge Feestdagen. Het gebouw stamt nog uit … [Lees verder]
Leo Mock z”l heeft ons een fraaie bundel nagelaten over magie, een niet alledaags onderwerp. Of juist wel alledaags, maar beseffen we het niet? We zijn meer door magie omringd dan we denken. Afkloppen op ongeverfd hout, wanneer zeggen we dat? Gaat u eens bij uzelf te rade wanneer dat wordt gezegd. Een voorbeeld, stel dat ik zeg: ‘ik heb het hele jaar nog geen ziekte gekregen’. Op zo’n moment zeggen we afkloppen. Antropologen, kenners … [Lees verder]
Is er een Palestijn die Netanyahu meer vreest dan alle levende en dode Palestijnse leiders bij elkaar? Ja, die is er. Zijn naam is Marwan Barghouti. Hij zit wegens het aanzetten tot moord op Palestijnse collaborateurs een lange gevangenisstraf uit. Zijn mogelijke vrijlating in ruil voor Israëlische gijzelaars is een hoofdpijndossier voor de regering Netanyahu. Want deze Palestijn heeft de status van een Palestijnse Mandela die zijn volk naar onafhankelijkheid kan leiden, naar een Palestijnse … [Lees verder]
Geïnitieerd door Vered Raz en gesteund door de stichting GazEl4Peace en Stichting Rainbow, brengt een bijzondere tentoonstelling met kindertekeningen uit Gaza en Israël hoop en inspiratie. Dit is wat Yossi Tzabari, die je misschien herinnert van zijn spoken-word en stand-up optreden voor de families van de gijzelaars, schreef over deze tekening: Temidden van een moeilijke tijd, waarin sirenes de nachten onderbreken en raketten in de buurt van huizen vallen, wanneer het hart sneller klopt dan … [Lees verder]
Wat gebeurt er als een synagoge in een museum terecht komt? Verscheept dan wel nagebouwd, het wordt een object waar we anders naar kijken dan als we een sjoel binnengaan om er een dienst bij te wonen. Tenzij die synagoge uitnodigt om wel degelijk te worden gebruikt als een beit knesset en beit tefilla, een plaats van samenkomst en gebed. Dat gebeurt in Amsterdam en Groningen (waar de Snoge en de Grote Synagoge zelf musea … [Lees verder]
Met de verkiezingen op 1 november in zicht vertoont premier Yair Lapid tekenen van paniek. Niet ten onrechte, want de politieke thermometer wijst naar rechts, naar een mogelijke verkiezingszege voor Likoedleider oud-premier Benjamin Netanyahu. Niets is natuurlijk zeker. Opiniepeilingen zijn ook maar vingerwijzingen. Maar toch… als ik de Israëlische media moet geloven staat Israël aan de vooravond van de vorming van een ultra-nationalistische regering met weinig respect voor democratische waarden. Gesprek met Arabische leiders Lapid … [Lees verder]
M.J. Prins:
Kan het kloppen dat er een dependance van de A.J.P.-puddingfabriek in Amsterdam heeft gestaan, die zonder de initialen A.J.P ook…
Itamar Engelsman:
Je mag het ook demografie noemen maar die demografie beïnvloed uiteindelijk de democratie ook.
Ploni Almoni:
David, nergens in de tekst wordt gesteld—of zelfs maar gesuggereerd—dat het Mendel aan intentionaliteit ontbrak in zijn aanwezigheid bij de…
Sid Bachrach:
Dear Itmar, Are you suggesting that so called secular Israelis should have more children? Have you heard that life in…
Tilly Kouw:
Het boek is helaas niet te bestellen bij Amazon. T Kouw
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
