Is er een trend waarin media bewust danwel onbewust ervoor kiezen het woord joods en joodse context weg te laten in artikelen waar dat wel degelijk relevant is? De herdenkingsdagen 4 en 5 mei zijn weer voorbij. Documentaires, lezingen, voorstellingen en artikelen maken elk jaar de herinnering weer bewust en geven ook verdieping, met toch weer nieuwe gezichtspunten en inzichten. Hoewel er over de vorm van de nationale herdenkingen discussie is, lijkt er geen sprake … [Lees verder]
Jessica Roitmans commentaar op 4 mei 2026 Toen ik zesentwintig jaar geleden vanuit de Verenigde Staten hierheen verhuisde, was een van de dingen die me het meest trof de Dodenherdenking. Amerika kent Memorial Day, maar die dag heeft zijn oorspronkelijke functie — het gedenken van de gevallenen — helaas grotendeels verloren aan vrije dagen en barbecues. Op een paar verspreide ceremonies na, staan we niet samen stil. Hier wel. Om acht uur ’s avonds sissen … [Lees verder]
Reactie op Advies verweesde Joodse roofkunst uit de NK-collectie van Commissie Asscher In het eerste deel gaat het over de ontstaansgeschiedenis van het Advies van de Commissie Asscher en de vraag of het grote aantal beperkingen en de gestelde randvoorwaarden een blijk van wantrouwen is. En de sleutelvraag: is de Joodse gemeenschap geholpen met dit advies? Hieronder bespreek ik eerst onduidelijkheden in het Advies, en daarna een aantalspecifieke aspecten. Overdracht van de geroofde kunst Vragen … [Lees verder]
‘Begrijpt u Israël?’ is de uitdagende titel van de lezingenserie van Joden Zeggen Nee. Ik moest daarbij onmiddellijk denken aan Maimonides’ Moreh Nevuchim, ‘De gids voor de verwarden.’ Het is precies deze verwarring en gêne die velen van ons voelen als we denken over het Israël van vandaag. Maimonides probeerde in de twaalde eeuw met zijn beroemde werk een brug te slaan tussen de wereld van de Tora en de rationele Aristotelische logica die in … [Lees verder]
‘Bekend maakt bemind’: Amsterdamse stadsdelen krijgen middelen voor dialoog en verbinding. Deze kop las ik in het Parool van vrijdag 20 februari 2026. De raadsleden Sheher Khan van Denk en Itay Garmy van Volt werken al enkele jaren samen om de dialoog in de stad te bevorderen. Daar gaat nu een schepje bovenop dankzij een ruimhartige subsidie. Dialoog, een nobel streven waar niemand op tegen kan zijn. Alleen, zo vroeg ik me af, is dialoog … [Lees verder]
De geschiedenis van Joden in Noord-Afrika en West-Azië kent diepe culturele verbondenheid met de rijkgeschakeerde Arabische omgeving. Eeuwenlang was er sprake van intensieve relaties, uitwisseling en wederzijdse verrijking. Dit was zichtbaar in gedeelde talen, culturele tradities en economische betrokkenheid. Tegelijkertijd is die geschiedenis getekend door breuken, uitsluiting en geweld. In de loop van de twintigste eeuw raakte dit gelaagde verleden bovendien ideologisch vertekend, geïdealiseerd of juist onderdrukt. Dankzij het groeiende zelfbewustzijn van de Mizrachiem, Joden … [Lees verder]
Zolang als ik mij kan herinneren is jazz mijn favoriete muziek. Ik ben er dan ook heel trots op dat ik een handshake away opgroeide van de iconische tenorsaxofonist Coleman Hawkins. Dat heb ik te danken aan mijn vader zl”. Als jonge Amsterdammer ging hij in de jaren dertig naar een Amsterdams café waar de toen wereldberoemde Amerikaanse saxofonist Coleman Hawkins zou spelen. Mijn vader bleek de enige bezoeker waardoor ‘de Hawk’ en hij met … [Lees verder]
Het toneel van Carré was leeg op deze 4e mei. Stoelen en lessenaars staan klaar voor musici die niet zullen komen. De voorstelling is afgelast – en gaat toch door zonder de uitvoerenden. In Nog niet afgelast staat Thea Kapteijn (Maria Kraakman) als uitvoerend producent nu alleen op het podium en reconstrueert wat er misging, waarom de voorstelling moest worden afgelast. Ze speelt de repetities na, de gesprekken, noemt de momenten waarop de samenwerking begon … [Lees verder]
Samen met mijn kleindochters Sophie en Isa (tien en twaalf jaar) ben ik gevraagd of we mee willen werken aan NPO Zapp, direct na het Jeugdjournaal van 4 mei. De special zal gaan over vlucht, verzet en verraad. Wij zijn gevraagd voor het onderdeel vlucht. Mijn vader, hun overgrootvader, vluchtte van Oostenrijk naar Nederland na de Anschluss in 1938. Hij was in het voorlaatste jaar van zijn gymnasium. Er worden thuis, samen met de meisjes, … [Lees verder]
Als voetballiefhebber zijn transferperiodes zonder twijfel spannende tijden. Welke speler gaat waarheen? Krijgt mijn club eindelijk die langverwachte nummer 6? Ook bij ons om de hoek speelt zich zo’n transferperiode af, maar dan in de wereld van de sjoels. Op een paar honderd meter van elkaar staan twee centrale sjoels. De Yeshurun Synagogue is van oudsher de officiële centrale sjoel. Hier komt traditioneel ook de opperrabbijn op de Hoge Feestdagen. Het gebouw stamt nog uit … [Lees verder]
Het is een indrukwekkend gezicht als circa veertig in toga gestoken hoogleraren de volle, maar eerbiedwaardig stille, aula van de Universiteit van Amsterdam binnenschrijden. Bart Wallet loopt vooraan in deze cortège en staat al gereed achter het katheder als de laatste hoogleraar gaat zitten. Zodra de pedel daar het teken toe geeft, steekt hij van wal met zijn oratie als hoogleraar ‘Vroegmoderne en Moderne Joodse Geschiedenis.’ Het is een nieuwe leerstoel, die voortbouwt op de … [Lees verder]
Jan Wie? Ja, dat klopt. Jan Waas, die we allemaal zouden moeten kennen, wás bescheiden. Een ‘folksmentsj’, qua uitspraak en qua humor. Maar ook een instituut: wie wist zóveel van Jiddische muziek, van Joodse muziek, Israëlische muziek, van volksmuziek waar dan ook? Platenwinkeliers van Schotland tot Rhodos leefden helemaal op als die Hollander hún plaatselijke muziektraditie bleek te kennen. Dat resulteerde in een wandvullende platenkast (ja, vinyl) plus een wand met CD’s, cassettes, minidiscs en … [Lees verder]
Toen Leo en ondergetekende besloten om een nieuwe vertaling van Pirké Avot uit te brengen wisten we natuurlijk wel dat dit wijsheidtractaat al ontelbare keren was vertaald. We wilden echter een weergave maken die universeel zou werken zodat eenieder, gelovig of niet, de wijsheid zou kunnen proeven die er verscholen in ligt. De titel werd: Spreuken over de Fundamenten (avot kan dat ook betekenen) en zo sloten we de aartsmoeders in. Torah door Wijsheid vertalen … [Lees verder]
Donderdag 6 juli was het Sjiwa Asar beTammoez, het begin van de drie weken durende rouwperiode voor de verwoesting van de Tempel. Een gepast moment om je te verdiepen in de betekenis van de Tempel en de Tempelbouw. Met een sterk verlangen om de verwoesting niet meer te moeten herdenken, doch het herstel te vieren. Een bericht, onlangs in de Times of Israel, over verwaarloosde houten balken biedt een fascinerend historisch beeld van het oude … [Lees verder]
Een jaar geleden vertelde ik in De Vrijdagavond over het boek dat ik schrijf over de 51 Nederlandse vrouwen die eind oktober 1944 terechtkwamen in het kleine werkkamp Liebau. Daar wisten zij met elkaars steun, door sabotage, maar ook door liederen van verzet te schrijven, te overleven. Voor het eerdere verhaal, zie Dagboeken en kampsouvenirs, de vrouwen van Liebau herleven en de reactie van Ephraim Goldstoff: De Sjoa is nog steeds actueel. In een groep … [Lees verder]
Marcel Mock:
Momenteel is in Musée Dauphinois te Grenoble (dept. Isѐre) een fraaie tentoonstelling te zien: Une histoire Juive, 2000 ans de…
JOSEPH SASSOON SEMAH:
I feel that this event holds a singular moment - emerging from silence, from that long unspoken space surrounding the…
Jeroen Sprenger:
Beste Diedeicke, Het verhaal van het verzet van Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog is nog lang niet af. Ben Braber…
Sid Bachrach:
Thanks Linda for sharing and speaking about this sometimes embarrassing topic. In the 1970's Israel arose in Mussrara,a poor Sephardic…
Mendel Katzman:
Beste heer Perenboom, Dank voor uw reactie op dit artikel. Het betreft inderdaad een hele gevoelige kwestie: hoe herdenken wij…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
