Sla de Bijbel open, en je vindt prachtige teksten en gruwelijke verhalen. Allemaal Gods woord, toch? Voor Joden bestaat er naast de schriftelijke leer een mondelinge, en die interpreteert alle teksten en checkt ze op hun relevantie vandaag. Want het is lang geleden dat Hij of Zij sprak. Begin dit jaar is de Australische film Leviticus uitgebracht, die nu ook in Nederland te zien is. Het blijkt een romantische horrorfilm te zijn over twee homoseksuele … [Lees verder]
Twintig jaar geleden, op 12 augustus 2006, kwam Uri Grossman om bij een operatie van het Israëlische leger in Zuid-Libanon. Dat gaf aanleiding om aandacht te vragen voor zijn vader David Grossman, een van mijn favoriete schrijvers. Grossman is een uitgesproken criticus van het beleid van de Israëlische regering. Hij heeft, na lang geweigerd te hebben het woord genocide in de mond te nemen, vorig jaar zomer dat woord voor het eerst gebruikt. Zoals hij stelde: … [Lees verder]
Rabbinaal protest tegen het geweld van heetgebakerde jonge Joodse kolonisten tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse boeren en bewoners op de Westelijke Jordaanoever in Israël. Als liberaal-orthodoxe rabbijn, 84 jaar oud, en al jarenlang lid van de Rabbinical Council of America (een organisatie van meer dan duizend orthodoxe rabbijnen in Noord-Amerika), protesteer ik met klem tegen en veroordeel ik het geweld dat soms zelfs tot moord leidt, dat door messiaans-gedreven jonge Joodse kolonisten wordt gepleegd tegen onschuldige Arabisch-Palestijnse … [Lees verder]
Mijn hele leven ben ik geïnteresseerd in politiek. Eerst in Nederland. Ik probeerde altijd dicht tegen de politiek aan te schuren, al wist ik goed dat ik nooit de tijd zou hebben om zelf professioneel politicus te worden. Hoewel ik inmiddels al meer dan vijf jaar in Israël woon, heb ik nog steeds contacten in de Nederlandse politiek. Die belangstelling is nooit verdwenen. Als een vlieg op de muur Ik moest daaraan denken toen ik … [Lees verder]
Met de tennisrackets in de achterbak reed ik over de Amstelveenseweg. Vlak voor de oprit naar de A10 rijd ik op de tweede baan rechts zodat ik rechtdoor kan richting Amstelveen. Nog geen vijftig meter voor het viaduct blijken die twee rijbanen afgesloten en wijst een verlichte pijl de oprit op. Ik schrik me rot. Er is geen andere optie. De auto’s voor me maken de bocht al richting oprit. Ik weet dat ik de … [Lees verder]
Wat als de geschiedenis niet vooruitgaat, maar ons achterwaarts de toekomst in blaast? En wat als juist de herinnering aan wat Europa heeft verwoest de enige voorwaarde is om die toekomst te kunnen denken? In het werk van Walter Benjamin komen die twee vragen samen. Zijn ‘Engel van de Geschiedenis’ is niet simpelweg een symbool voor het verleden of voor de catastrofe. Het is een joods-messiaans beeld dat het Europese vooruitgangsgeloof op zijn kop zet: … [Lees verder]
De Hoge Feestdagen staan voor de deur met daarin een speciale plek voor het Kol Nidrei. De versie met de Asjkenazische melodie van Max Bruch staat in de wereld van de klassieke muziek hoog aangeschreven. Bruch gebruikte de melodie daarvan in het eerste deel van zijn Kol Nidrei. Het ís ook prachtige muziek, heerlijk om naar te luisteren en heerlijk om te spelen.* Hoe geliefd de melodie ook is, de joodse componist Arnold Schönberg (Wenen, … [Lees verder]
Sedje, zoals ik mijn oudtante vroeger mocht noemen, was in mijn ogen zo’n beetje alles tegelijk: een zelfstandige en originele vrouw, verzetsstrijdster, overlevende van de Shoah, maar bovenal kunstenaar, met een opmerkelijke ondernemerslust. Sedje Frank werd in 1923 geboren in Rotterdam. Als kind tekende en schilderde ze al veel. Geïnspireerd door de violist Nathan Milstein begon ze bovendien viool te spelen. De beeldende kunst en de muziek zouden uiteindelijk de twee pijlers van haar leven … [Lees verder]
Op 29 september opent in OBA De Hallen in Amsterdam de fototentoonstelling BESA – A Code of Honor. De tentoonstelling werd door de museumafdeling van Yad Vashem in Jeruzalem samengesteld op basis van het werk van de Amerikaanse fotograaf Norman Gershman. Zij vertelt de bijzondere, nog altijd relatief onbekende geschiedenis van Albanese moslims die tijdens de Tweede Wereldoorlog Joden verborgen en beschermden. Niet alleen overleefden bijna alle Joodse inwoners van Albanië de oorlog; ook Joodse … [Lees verder]
Op 1 mei 1894 stond voor het huis van Jozef Israëls in Den Haag een reiskoets klaar. De schilder was zeventig. Zijn vrouw Aleida was enkele maanden eerder overleden en zijn huis voelde stiller dan ooit. Aan de muren hingen een Rembrandt, Rafaël en Holbein, maar zelfs het mooiste gezelschap in een lijst zegt ’s avonds niet dat de thee klaarstaat. Zijn zoon Isaac vond dat zijn vader eruit moest. Niet naar Scheveningen — dat … [Lees verder]
De wispelturige en van antisemitisme beschuldigde Amerikaanse superondernemer Elon Musk gaf Benjamin Netanyahoe de dag van zijn leven. Geplaagd en gehinderd door aanhoudend protest zowel in Israël als tijdens zijn bezoek aan de VS kon Netanyahu zich zichtbaar (zoals te zien op tv-beelden) ontspannen. Hij genoot van de tocht in een elektrisch karretje door de enorme industriehallen waar de Tesla en masse wordt geproduceerd. Netanyahu liet zich imponeren door de miljarden dollars die Musk investeert … [Lees verder]
De redactie van De Vrijdagavond vroeg me naar mijn visie op de zesdelige documentaire Het Beloofde Land van Coen Verbraak. Een knap gemonteerde serie waarin Nederlandse Joden, al dan niet in Israel wonend, met open vizier hun oordeel geven over Israel, zichzelf, wat het betekent Jood te zijn en de onvermijdelijke Palestijnse problematiek. Ik twijfelde of ik er goed aan zou doen een oordeel over deze serie te vellen aangezien ikzelf nogal vaak in de … [Lees verder]
De 61e Biënnale van Venetië staat dit jaar niet alleen in het teken van kunst, maar evenzeer van politieke frictie. Al maanden vóór de opening laaiden discussies op over de deelname van Israël, vergezeld van boycotoproepen en acties van de Art Not Genocide Alliance (ANGA). Ook de aanwezigheid van Russische kunstenaars bleef niet zonder gevolgen: in mei 2026 trad de centrale jury af na onenigheid over zowel de prijsuitreiking als de betrokkenheid van Israël en … [Lees verder]
In zijn eerste reisverslag vertelt Eric Ottenheijm, specialist in Joods-christelijke interacties in de Oudheid, hoe hij bij toeval twee weken lang terechtkwam in de charedische wijk Ge’ula. In dit tweede deel gaat het over de betekenis van de ‘Klaagmuur’ en de relatie tussen orthodoxe religiebeleving en de seculiere staat die de auteur waarneemt op Tisha B’av In Jeruzalem zijn is niet denkbaar zonder een bezoekje aan de Kotel HaMa’ariv, de Westelijke Muur. Dat was een deel … [Lees verder]
Op deze vierde avond van chanoeka wil ik u in mijn hoedanigheid van Central Diversity Officer van de Universiteit van Amsterdam van harte welkom heten. Een bijzondere avond, om verschillende redenen. Laat ik beginnen met een persoonlijk perspectief. Als kind van een joodse moeder die de onderduik overleefde maar tijdens de oorlog haar ouders verloor, heb ik mijn joodse grootouders nooit gekend. Toch heb ik wel allerlei brieven en aantekeningen uit die tijd gevonden. Daaruit … [Lees verder]
Jehuda Herschel:
Todah Rabah! Shabbat shalom Oemevorach. L'shana tova Umetuka.
Edith:
Hartelijk bedankt voor deze aandacht voor Paul Klee's Angelus Novus en Benjamin's tekst. En een mooie conclusie van de schrijver.
Miriam Eliel:
Bloom, geweldig! In de hoop dat veel Joden hetzelfde( gaan) denken.
Binjamin Heyl:
Wie wil er een rechtvaardige vrede voor alle betrokkenen? Zover mij bekend zijn er nogal wat tegenstrijdige vredesdioelen die men…
Barend Elburg:
In het vervolg svp even duidelijk uitleggen :) שבת שלום
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
