Eind december 1944 werden de meeste Häftlinge (gevangenen) op transport gesteld naar verschillende kampen omdat de Russen in aantocht waren om Auschwitz te bevrijden.
In deel 1 vlucht de familie Goldstoff in 1940 van Krakau naar het kleinere Wisnicz. Daar worden de Joden tewerkgesteld om Duitse legervoertuigen te repareren. Daarna worden ze op transport gesteld naar Auschwitz. Jehoshua Heshel Oziyas Goldstoff, de vader van Ephraïm, is de enige van het gezin die niet in Auschwitz werd vergast.
Inmiddels was de vergassing van Joden opgehouden en wilden de nazi’s alles vernietigen om de kwalijke sporen te wissen. Veel gevangenen werden op de beruchte dodenmarsen gestuurd naar andere kampen. Te voet. In het hart van de ijskoude Poolse winter. Verreweg de meeste gevangenen waren niet in staat om te lopen.
Sommigen probeerden het op blote voeten of met lappen aan hun voeten. Anderen hadden het geluk om wat oud versleten schoeisel aan hun voeten te hebben, maar de ontberingen waren enorm. Bij bosjes vielen de meesten dood neer van uitputting of door bevriezing.
Ziekenbarak
Mijn vader had het geluk dat hij de laatste maanden als assistent van de arts in de ziekenbarak goed te eten kreeg en daardoor op krachten kwam.
Papa werd in januari 1945 op een trein gezet naar Mauthausen. Dat gebeurde nadat hij met een groepje Hongaren een ontsnappingspoging had gedaan. Zij werden verraden.
De trein naar Mauthausen en de rails werden door de geallieerden voortdurend gebombardeerd. Met grote vertraging kwam die trein na zeven dagen dan toch aan in Mauthausen, Oostenrijk. Het concentratiekamp Mauthausen ligt bij de mooie stad Linz aan de Donau.
Messerschmitt-vliegtuigen
Mauthausen was voor papa nog veel erger dan Auschwitz. Na twee weken in quarantaine werd papa tewerkgesteld in Gusen, een van de subkampen van Mauthausen. In Gusen werden in een grot Messerschmitt-vliegtuigen gebouwd. Mijn vader werd gek en doof door het lawaai van de drilhamers die kopspijkers in de aluminiumonderdelen hamerden.
Hij sliep in een barak met duizend mensen. Er was plaats voor een paar honderd. De meeste sliepen op de grond of, met velen, op een brits. Als iemand zich wilde omdraaien moest iedereen draaien. Het was vreselijk.
Door het vrieskoude weer bevroren vele gevangenen. Vlak voordat het kamp werd bevrijd, besloot de kampcommandant de overgebleven gevangenen in een grot te drijven, die werd afgesloten met een grote rotssteen en omringd met springstof om de laatste gevangenen op te blazen.
Op het allerlaatste moment besloot de Obersturmführer toch om hen te sparen. Er waren al zo velen vermoord, hij liet zijn menselijkheid zien om de laatste overgeblevenen te sparen. Bij de Neurenberger processen hebben Joodse gevangenen voor hem gepleit en hij werd daardoor niet ter dood veroordeeld, maar kreeg levenslang.
Op 5 mei 1945 werd Mauthausen door de Amerikanen bevrijd.
Halfdood
Mijn vader was een soort geraamte, lag halfdood op een bed, vel over been, hij ademde nauwelijks. De bevrijders dachten dat hij een lijk was. Ze lieten hem liggen.
Twee dagen na de bevrijding werd hij wakker. Het kamp was leeg. Hij had nauwelijks kracht om op te staan. Hij kon door ernstige verzwakking niet meer lopen.
Als een baby kroop hij richting Linz.
Hij stuitte op een verlaten Frans legerkamp. De Franse soldaten hadden alles achtergelaten: eten en drinken. Papa wist dat hij alleen maar muizenhapjes mocht eten, anders zou hij sterven.
Ik neem aan dat hij daar een paar dagen verbleef om wat kracht te verzamelen om zijn kruipreis verder te vervolgen.
Uiteindelijk kwam hij in Linz aan, ongeveer vijftien kilometer van Mauthausen.
DP-kamp
Er was een razzia aan de gang, georganiseerd door Amerikaanse soldaten. Men was bang voor het uitbreken van besmettelijke ziektes. Mijn vader verschool zich in een kelder van een woonhuis. Hij stootte iets om, maakte lawaai en een van de bewoners kwam gewapend met een geweer op het geluid af.
U kunt mij doodschieten zei mijn vader, kijk hoe ik eruit zie. Ik kan nog geen vlieg doden. Ik kom uit Mauthausen. Breng me naar een ziekenhuis. De man had medelijden met mijn vader en bracht hem naar een Rode Kruisziekenhuis. Na drie maanden was papa weer de oude. In een voorstad van Linz was een DP-kamp, het Displaced Persons-kamp Bindermichl.
Mijn vader kreeg een woning samen met zijn achterneef Izak Grossfeld, die door Oscar Schindler was gered.
Uitnodiging
Ook ontdekte mijn vader dat zijn neef Izak Schächter samen met zijn vrouw Auschwitz had overleefd. In Föhrenwald bij München woonden zij ook in een DP-kamp wachtend op een inreisvisum voor Amerika.
Op een van de bezoeken bij Izak Schächter vertelde deze dat er in de gemeenschapsruimte een pamflet hing van de Nederlandse overheid. Het was een uitnodiging voor driehonderd DP’s met verschillende beroepen, waaronder goudsmid of zilversmid.
Wordt vervolgd
cover: ontwerp Françoise Nick
Geef als eerste een reactie