Parasja Sjofetiem benadrukt het fundamentele belang van een eerlijk en rechtvaardig rechtssysteem voor de oplossing van conflicten.
De parasja begint met het gebod om “rechters en gerechtsbeambten binnen al je poorten aan te stellen, die volgens rechtvaardige rechtsprincipes het volk berechten” (Devariem 16:18).
Rechters moeten onpartijdig en integer zijn, wars van giften en corruptie. Zij mogen het recht niet buigen of de rechtsgang beïnvloeden. Hun enige streven moet zijn: “het recht, het recht en niets anders dan het recht” ( Devariem 16:20). Een andere vertaling van vers 16:20 is “enkel streven naar recht en waarheid”: zo wordt verwezen naar de Torah-regels, die goed en waarachtig zijn.
Gehoorzaamheid aan rechterlijke vonnissen is geboden (Devariem 17:10-12). Wie zich aan vonnissen onttrekt, wordt gestraft. Een kernprincipe van Sjofetiem is dat een rechter, voordat hij vonnist, eerst moet onderzoeken of iets onomstotelijk vaststaat. Een eerlijk proces veronderstelt een zoektocht naar waarheid. Geen veroordelingen zonder geldig bewijs! De regels hierover zijn streng (Devariem 19:15-21).
Moderne rechtsstaat
Ruim drieduizend jaar na de totstandkoming oogt Parasja Sjofetiem verrassend modern. Zijn principes zijn tot op de dag van vandaag geldig en vormen, samen met latere concepten, de basis voor de moderne rechtsstaat. Dat die rechtsstaat onder druk staat, is zichtbaar in binnen- en buitenland, al is het beeld niet homogeen negatief.
Een derde van de Nederlanders wantrouwt de rechtsstaat. Daar staat tegenover dat 75% van de Nederlanders positief is over de onafhankelijkheid van de Nederlandse rechter en vindt dat een belangrijke kwaliteit.
Toch zien we regelmatig voorbeelden van rechters die worden gediskwalificeerd en/of geïntimideerd en wiens gezag wordt ondermijnd. Al jaren klinkt de kritiek van klassenjustitie: het idee dat het recht bepaalde groepen bevoordeelt, en andere benadeelt.
Ook is er het geluid dat de rechter té politiek is geworden. Na twintig jaar PVV gestook is ‘de D66-rechter’ gemeengoed als vijandbeeld. Extremere rechtse partijen als JA 21 en FvD bekritiseren uitspraken die niet passen bij hun politieke opvattingen en spreken van ‘links-activistische rechters’. Zij pleiten voor het inperken van de bevoegdheden van de onafhankelijke rechter, zodat de rechter het mondstuk van de overheid wordt.
Wat dat kan betekenen, zien we in Polen: daar stond acht jaar lang de onafhankelijke rechtspraak in het verdomhoekje. De toenmalige conservatief-rechtse regeringspartij PiS zag rechters als een incompetente elite, intimideerde en vervolgde hen en verving hen door PiS-aanhangers die deden wat de regering wilde. Na het verlies van PiS in 2023 is de rechtsstaat in Polen nog niet hersteld.
Ook in de Verenigde Staten staat de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van het rechtssysteem ter discussie. Steeds vaker zijn er politieke benoemingen in de Supreme Court en andere rechtbanken, die vonnissen
langs hun politieke kleur. We zien ook een Amerikaanse regering die zich, wanneer dat niet uitkomt, weinig aantrekt van de eigen wetten, democratische procedures en/of rechterlijke uitspraken.
Tegelijkertijd investeert de Republikeinse partij miljoenen om de rechterlijke macht te kneden tot een instrument voor eigen doelen. De expliciete boodschap is: niet het recht maar de macht regeert.
Bij wantrouwen tegen het rechtssysteem, zoeken mensen alternatieve bronnen van ‘recht’ en ‘rechtspraak’. De vox populi is, mede door social media, machtiger dan ooit. Oordelen en vooroordelen gaan razendsnel rond, zelfs wanneer cruciale toetsen ontbreken: ‘is het waar’, ‘wat is het bewijs’ en ‘wat zegt de rechter?’
Genocide is een strikt juridisch begrip
Dan kunnen woorden als ‘genocide’ en ‘Israël’ automatisch verworden tot vaststaande, bij elkaar horende categorieën. Dat genocide een strikt juridisch begrip is – alleen vast te stellen door een bevoegde rechter – lijkt weinig uit te maken. Ook niet dat genocide bewijs vereist van vernietiging van een volk én van de intentie daartoe, terwijl dat bewijs er niet is, niet beschikbaar of niet verifieerbaar is.
Voor miljoenen mensen staat vast dat Israël ‘genocidaal’ is omdat media, mensenrechtenorganisaties, activisten en anderen dat zeggen, met verwijzing naar omstandigheden in Gaza die de conclusie waarschijnlijk maken. Dat ook die omstandigheden moeilijk verifieerbaar zijn, is niet belangrijk. “Waarschijnlijk gebeurd” vervangt “waarheidsvinding” als maatstaf en miljoenen eigen rechters achter hun beeldscherm staan met hun oordeel klaar. Wie de macht van het getal heeft, bepaalt.
Als niet het recht, maar de macht geldt, als waarheidsvinding en bewijsvoering qualités négligeables zijn, blijft van recht en waarheid weinig over.
Wie dat verontrustend vindt, rest de vraag, die de Torah altijd stelt: wat doe ik eraan?
Shabbat Shalom
Hartelijk dank! Dit is een duidelijke stellingname tegen het volstrekt inflationaire gebruik van de term, vooral sinds 7-10-2023. Het corrigeert ook de uitleg door de redactie n.a.v. mijn protest tegen het gebruik van ‘genocide’ door Grossman in DeVrijdagavond van 4-08-2026.
Dear Maria Cuartas,
Parasjat Sjoftiem leidt en instrueert ons om Gerechtigheid in haar hoogste vorm na te streven. “Gerechtigheid zult gij najagen,” benadrukt dat zowel de middelen als het doel rechtvaardig moeten zijn. En zoals je aanhaalde: rechters moeten boven politieke gezindheden staan. Ja, in een ideale wereld, die helaas niet bestaat gebeurt dat. Maar wanneer nieuwe rechters worden benoemd, zal elke zittende regering ernaar neigen rechters te kiezen die haar welgevallig zijn. Ja, er zijn D66-rechters, evenals door Obama en door Trump gekozen rechters.
Interessant dat je ervoor kiest de PVV te bekritiseren, die je opvatting steunt om het woord Genocide niet toe te passen op Netanyahu’s destructieve wraakoorlog tegen Gaza. Diezelfde Wilders die onlangs nog kolonisten op de Westelijke Jordaanoever bezocht en geen kritiek uit op het geweld van kolonistenjongeren tegen Palestijnen. Ook hoor ik je niet spreken over het onrecht van deze kolonisten, noch over de steun van minister Ben-Gvirs aan hen. In plaats daarvan wens je het meest urgente onderwerp van nu te verleggen naar het gebruik van het woord Genocide.
David Grossman, een beroemde Israëlische auteur die zijn zoon verloor in de strijd in Libanon in 2006, noemt de massale verwoesting van Gaza eveneens Genocide. Maar moeten wij elkaar bevechten over semantiek? Ja, er zijn ook andere mensen die evenzeer geleden hebben als ons volk leed tijdens de Holocaust. De naam Genocide zal niemand van hen terugbrengen.
Dus ja, we kunnen kijken naar Parasjat Sjoftiem om ons te leiden naar de hoogste toepassing van Gerechtigheid, maar helaas wordt in Israël, de Verenigde Staten en Nederland gerechtigheid niet altijd bereikt. Zoals men hier zegt: er is “werk aan de winkel!”
Geachte heer Bachrach, dank voor uw reactie.
Het behoeft geen betoog, dat we in onze imperfecte wereld op alle door Sjofetiem genoemde punten (grove) steken laten vallen. Dat ontslaat ons niet van de verantwoordelijkheid te streven naar het Sjofetiem ideaal. Dat iedereen iets doet wat niet mag, e.g. de door u genoemde praktijk dat iedereen rechters benoemt in de kleur van de eigen politieke voorkeur, maakt de praktijk nog niet goed of navolgenswaardig. Integendeel. Het tast het gezag van de rechter aan, net als andere bewuste pogingen om rechters te destabiliseren, waarvan ik in mijn droosje enige voorbeelden gaf, en die ik zeer kwalijk acht.
Bewuste aanvallen van de rechter en het rechtssysteem hebben altijd maar één doel: ongehinderd de eigen gang kunnen gaan en, desgewenst met geweld, de eigen zin doordrijven. Of het nu gaat om Hamas terrorisme, USA bombardementen op vermeende drugsboten in de Caribische of het door u genoemde settlersgeweld op de Westbank – het zijn allemaal voorbeelden van buiten de wet, het recht en de rechter om, met toepassing van geweld, je zin willen krijgen. Macht boven recht – wat ik ten principale afwijs, wanneer een rechtvaardige en vreedzame samenleving het doel is.
Dan over het woord genocide. U verwijt me een semantische discussie te voeren, en u plaatst mij in het kamp van Wilders die de moorddadige en wraakzuchtige campagne van Netanyahu in Gaza niet als genocide wil bestempelen, en bovendien het settlersgeweld op de Westbank steunt.
Dat ik genocide als een strict juridisch begrip bestempel heeft niks met semantiek te maken en ook niks met wat ik vind van wat er in Gaza en de Westbank gebeurt, maar alles met mijn afwijzing van het “macht boven recht” principe dat ik hierboven schetste. Bij grote maatschappelijke conflicten is het aan de rechter om een oordeel te vellen en niet aan de elkaar bevechtende maatschappelijke/politieke groeperingen die alleen het eigen gelijk nastreven. Door genocide een strict juridisch concept te noemen, zeg ik in principe niets over de exacte inhoud van dat begrip. De definitie in artikel 2 van het “VN Verdrag inzake de voorkoming en bestraffing van genocide” geniet mijn voorkeur, maar uit de discussie, ook in de pagina’s van “De Vrijdagavond”, begrijp ik dat er ook andere definities van het begrip ‘genocide’ in omgang zijn. Voor de kwalificatie van het gedrag van Israël/Netanyahu als genocidaal, maakt dat niets uit. Immers, welke definitie ook wordt gebruikt, de strict juridische van artikel 2 van het VN genocide verdrag of de meer sociologisch/historische die in de academische wereld en de journalistiek wordt gehanteerd, een genocide-claim zal : 1. waar moeten worden gemaakt e.g. worden bewezen en 2. dat moeten doen voor een daartoe bevoegde instantie, waar beide partijen hun zaak kunnen bepleiten – de rechter dus.
Zolang de feiten niet zijn vastgesteld, het bewijs niet is gewogen, beide partijen hun zienswijzen nog niet naar voren hebben gebracht, en de rechter nog niet heeft gesproken, zou ik heel voorzichtig zijn met conclusies over genocide.
Tot slot: u kent me niet, heer Bachrach, daarom ga ik het u niet kwalijk nemen, maar wilt u mij alstublieft nooit meer op een hoop gooien met de heer Wilders? Dank u.
Ik begrijp volledig je redenering, die intellectueel en legalistisch blijft.
Natuurlijk ben je geen fan van Wilders; alleen hij zou je steunen door de term genocide niet te gebruiken voor de gruweldaden in Gaza. Op dat punt zijn we het dus in ieder geval eens. Lijden is lijden, moord is moord en de dood is, voor zover wij weten aan deze kant van het leven, definitief.
In 1967 werkte ik voor de kinderen van Biafra en ik weet niet of deze oorlog de naam genocide heeft gekregen. Al vroeg leerde ik uit onze Torah: Tzedek, Tzedek Tirdof: ‘Gerechtigheid, gerechtigheid zult gij najagen’. Ik ben niet geïnteresseerd in het label genocide. Onrecht is onrecht, welke naam je er ook aan wilt geven.
De Verenigde Naties hebben zeer twijfelachtige leden gehad in de VN-Mensenrechtencommissie, mensen die de mensenrechten in hun eigen landen niet respecteren, vaak die van vrouwen of dissidenten. Dus ook de VN is in mijn ogen geen heilige autoriteit.
Ik ben het ermee eens dat het geweldig zou zijn als alle rechters onpartijdig zouden handelen, zoals de Torah ons voorschrijft. Daarover zijn we het eens. Maar juist omdat sommige rechters niet onpartijdig zijn, hebben burgers de plicht hun beslissingen en hun gezag ter discussie te stellen. Ook rechtbanken staan niet boven kritiek wanneer uitspraken zijn gebaseerd op politieke voorkeuren.
Je kent mij evenmin, maar sinds 1992 werk ik samen met de Sociale Dienst van het Nederlandse ministerie van Justitie, binnen het project voor taakstraffen. Ik ontvang hun cliënten en werk met hen samen. En ja, de meesten zijn terecht veroordeeld, maar niet iedereen.
Het beste voorbeeld van mazen in rechterlijke beslissingen betreft op dit moment het ministerie van Defensie. Voor hen worden uitspraken over aangewezen beschermde natuurgebieden niet gehandhaafd. Zelfs branden die tijdens een hittegolf door het leger worden veroorzaakt en waarbij hectares land verloren gaan, blijven zonder enige straf.
En de stikstofnormen gelden alleen voor de boeren en niet voor het leger. Daarom heb je in Nederland een publiek dat de integriteit van de Nederlandse justitie en haar rechtbanken ter discussie stelt. Niet alleen, zoals jij beschrijft, omdat politici macht over het rechtssysteem proberen te krijgen.
Dank voor je reactie. Misschien biedt dit nog wat extra stof tot nadenken. (vertaald door de redactie)
Dank opnieuw voor de reactie, heer Bachrach.
Food for thought en kan niet anders dan het met je eens zijn.
Ben weliswaar zoals je stelt intellectueel en legalistisch ingesteld maar, na jarenlang bij de overheid gewerkt te hebben, daarom niet blind of doof voor de vele misstappen, onrechtvaardigheden, en soms ronduit misdadige handelingen van gerenomeerde instituties als de VN, rechters, parlamentariers en andere magistraten in binnen-en buitenland. Dat dit door een kritisch publiek aan de kaak wordt gesteld juich ik alleen maar toe. Dat houdt iedereen scherp, in de niet aflatende strijd om de waarheid en “tsedek, tsedek, tirdof!
Thanks Maria. Good to see that we can agree and wish to pursue Justice as we have been inspired by Parasha Shoftiem