non-fictie en biografieën

De rechtszaak die de Sefardische elite deed beven

Over parnassiem die zich rechters waanden, een hardnekkige koopman en de grenzen van de macht in het Amsterdam van de zeventiende eeuw. In het Amsterdam van de zeventiende eeuw had de Portugese gemeente haar zaken uitstekend georganiseerd. Er waren rabbijnen, een armenkas, een begraafplaats en een bestuur dat zich met vrijwel alles bemoeide. Dat bestuur heette het Mahamad.  De bestuurders waren de parnassiem. Zij waakten over de religieuze voorschriften, het onderwijs, de liefdadigheid en de … [Lees verder]

Verhalen

Simchat Tora in de Esnoga – waar vier eeuwen geschiedenis nog leeft 

Boven in de Portugese Synagoge van Amsterdam zaten op de vrouwengalerij tijdens Simchat Tora (Vreugde der Wet) twee voor mij heel bijzondere gasten uit Toronto: Joan en Nicky de Casseres. Het zijn twee nichten uit mijn oude Amsterdamse De Casseres-familie. Hun aanwezigheid maakte mij extra bewust van de ongelooflijke historische lijn waarvan je in de Esnoga nog altijd deelgenoot kunt zijn. Want die geschiedenis begint lang voor de bouw van de huidige synagoge. Eén Torarol … [Lees verder]

Verhalen

Simchat Tora 1663 — de Engelsman die dacht dat Joden gek zijn

Samuel Pepys moet gedacht hebben dat hij in een gekkenhuis was beland.  Mannen zongen, liepen met Torarollen door de kleine synagoge en maakten volgens hem een kabaal dat nauwelijks nog iets met godsdienst te maken had. Het was woensdag 14 oktober 1663, Simchat Tora, en Pepys was met zijn vrouw Elizabeth de synagoge aan Creechurch Lane in Londen binnengelopen. Hij kende de Joden nauwelijks. En van Simchat Tora begreep hij helemaal niets. Wat Pepys niet … [Lees verder]

Verhalen

Het Bröltalhaus, een vergeten Joods jeugdhuis in het Rijnland, ter voorbereiding op het leven in Palestina

In Schönenberg, een klein dorp in het Rijnland, staat een huis waarvan de geschiedenis tientallen jaren in vergetelheid was geraakt: het Bröltalhaus. De villa werd in 1910/1911 gebouwd voor Karl Freiherr von Perfall. Na zijn dood wisselde het landgoed van eigenaar. Een krantenbericht van 25 maart 1930 noemt het uitdrukkelijk de ‘voormalige villa van Von Perfall’. Op dat moment was het huis als herstellingsoord ingericht. Het telde 22 bedden en was aanvankelijk bedoeld om moeders … [Lees verder]