Wetenschappers waren opgetogen toen onlangs in Nederland een stukje perkament werd geïdentificeerd met een tekstfragment uit Homerus’ Odyssee.
Het ongeveer 1700 jaar oude fragment bevindt zich in de Universiteitsbibliotheek Utrecht. Over de historische figuren Homerus en Odysseus bestaat geen enkele zekerheid. Maar de literatuur is overgeleverd en bewaard gebleven.
De reis is het doel
Beroemd is de observatie van de Griekse dichter Konstantínos Kavafis die de thuiskomst van Odysseus als metafoor gebruikt voor het menselijk leven in zijn beroemde gedicht Ithaka.
Kavafis schrijft dat niet Ithaka zelf, maar de reis erheen het doel is. Kavafis adviseert om de reis naar Ithaka vooral niet te overhaasten. Het gaat om alle ervaringen, wijsheid en rijkdom die je onderweg opdoet. Pas bij ouderdom kom je aan op je eiland, wijs geworden door alles wat je onderweg hebt geleerd.
Het allerlaatste deel van de Torah, Ha’azinoe, is poëzie: een lied dat Mosjé voor het Joodse volk zingt voordat hij sterft. Een lied, een melodie blijft ook zonder geschreven tekst lang in het collectieve geheugen.
En wat is in dit lied belangrijker: het einddoel of de reis?
Actief luisteren
Ha’azinoe wil zeggen: luister actief, zodat het niet bij aanhoren blijft.
In dit lied vol metaforen zijn verleden, heden en toekomst van het jodendom als in een extract samengebald. De schepping van de wereld, de oorsprong van de traditie, de ene God, de uitverkiezing en de consequenties daarvan: alles wordt nogmaals herhaald.
Tesjoeva, particulier en universeel
De scheppende en beschermende God beperkt zich in Ha’azinoe niet uitsluitend tot het Joodse volk. Het lied geeft een spiritueel ‘hoe’ en ‘waarom’ van het menselijk bestaan op aarde. Die universele gedachte past bij deze Sjabbat, Sjabbat Sjoewa.
Tussen Rosj Hasjana en Jom Kipoer zijn er tien dagen van inkeer (Tesjoeva), waarin ieder mens zijn leven kan herdefiniëren en zijn innerlijke moraal opnieuw kan instellen.
Tsja, ik hoor het u denken… deden de wereldleiders dat nu maar.
De enige invloed die we daarop kunnen uitoefenen, is door middel van tefilla (gebed).
Het concept dat leven en dood in de hand van God liggen, zien we herhaald in de Amida, met een citaat uit deze parasja:
Melech memit oemechje, Koning die de dood veroorzaakt en het leven schept.
Voor de mens lijken dood en leven een tegenstelling. In de Torah vallen beide onder het gezag van de Eeuwige.
Onderweg van de gola (diaspora) naar Jeruzalem, of andersom
We zijn altijd onderweg: van onze jeugd naar onze ouderdom, van geboorte tot dood. Van huis naar huis. Van de gola (diaspora) naar Jeruzalem, of juist andersom.
Mensen die een bucketlist maken, activiteiten die ze beslist vóór hun dood willen ondernemen, zijn wellicht goed georganiseerd, maar denken niet aan de bucketlist voor het komende uur. De komende middag. Of gewoon morgen.
Daarvoor biedt Ha’azinoe, het lied van de Torah, een Survival Guide.
Uit de Satenvertaling:
Neig de oren, gij hemel, en ik zal spreken; en de aarde hore de redenen mijns monds.
Mijn leer druipe als een regen, mijn rede vloeie als een dauw; als een stofregen op de grasscheutjes, en als druppelen op het kruid.
Want ik zal den Naam des HEEREN uitroepen; geeft onzen God grootheid!
Zie ook: Ha’azinu: Tegelijkertijd terug- en vooruitkijken van Robbert Baruch
Als je het geluid uitschakelt, kun je de muziek van het universum horen. Hier een musicaal voorbeeld: Shamayim, een dans voor twee harpen.
cover: collage Bloom, 2021
Geef als eerste een reactie