Dag Amsterdam. Hallo Paphos. Geen twee weken meer zon per jaar, maar zeker zo’n driehonderd dagen per jaar.
Oftewel, een normaal klimaat voor mijn fysiologie. Geen platgespoten producten meer in de supermarkt, maar smaakvolle groente en fruit en verse vis uit de zee. Geen nutteloze ratrace met misplaatste loyaliteit meer, maar passie, vitaliteit en slow living.
Dina-Perla Portnaar emigreert van Amsterdam naar Paphos, Cyprus. In de mythologie ter plaatse vindt ze een link naar haar wortels en de kabbala.
Geen oerlelijke en zielloze wijken meer in de stad, maar een overvloed aan pracht, waaronder de beeldschone stranden, levende archeologie en artistieke verrijking. Inspirerend voor een auteur.
Geen schreeuwers meer in mijn ‘gegoede buurt naast het Museumplein’ die om mijn dood roepen. Geen massapsychose die leidt tot ontmenselijking, uitsluiting en ondermijning van alles wat Joods is. Geen breuken en verdeeldheid meer in de samenleving waar geen weg van terug is. Al helemaal niet met de huidige politici.
Maar rust, een overheid die seculariteit nog serieus neemt – zonder de politiek in Cyprus te romantiseren – en standaarden van gematigdheid, cohesie en het leven vieren zonder dagelijkse strijd.
Een samenleving waarin veiligheid en respect nog de norm is en nadenken nog leidt tot gezond verstand. Ik koop er een huis (onder uiterst moeilijke omstandigheden overigens, maar dat terzijde) en vestig me er hoogstwaarschijnlijk definitief. Je weet het nooit in het leven, maar ik ga er zeker van uit.
Geboorte zonder oorsprong
De keuze voor Paphos gaat veel dieper dan dat alles. Het brengt me terug naar mijn wortels. Het licht in Paphos is onthullend. Het legt lagen bloot die onder de waarneming bestaan. Je komt niet simpelweg aan in Paphos. Je betreedt het alsof je een veld binnenloopt waar mythe nog steeds functioneert als levende grammatica.
Aphrodite komt al snel bij je op als je door Paphos slentert. Aphrodite is geboren uit schuim en ontstaan uit de spanning tussen zee en lucht. Wie lang genoeg naar dat beeld blijft kijken, ziet hoe Aphrodite oplost in iets abstracters. Namelijk als geboorte zonder oorsprong. Vorm die ontstaat uit ontbinding. Een aanwezigheid die voorafgaat aan structuur. Juist dat legt de link naar mijn wortels en de kabbala. De kabbalistische Levensboom, als resonantie van bepaalde principes.
In de kabbala begint schepping niet met materie, maar met samentrekking en een terugtrekking die ruimte maakt voor het bestaan. Het oneindige wijkt. In die leegte kan iets verschijnen. Aan de kust van Paphos, kijkend naar de Middellandse Zee die in trage ritmes beweegt, voel je een zee die zich terugtrekt en terugkeert. Eindeloos. Alsof die de eerste daad van schepping telkens opnieuw beoefent.
Aphrodite die uit de zee opkomt, kan je als een omgekeerde Keter (een van de tien sefirot) interpreteren. Voor de kenners: niet de kroon die neerdaalt, maar de schoonheid die opstijgt. Niet de bron die zich oplegt, maar de oppervlakte die onthult wat altijd al latent aanwezig was.
Schemering wordt tastbaar
Zo wordt Paphos een omgekeerde spiegel. In plaats van het goddelijke van boven naar beneden te volgen, ervaar je het opstijgen van beneden naar boven. Van water naar vorm en van zintuig naar idee.
Het landschap werkt mee aan die inversie. De rotsen langs de kust zijn niet statisch. Ze dragen spanning, alsof ze midden in een transformatie zijn vastgelegd. Het licht verschuift voortdurend en weigert zich te stabiliseren. Je ziet nooit tweemaal dezelfde plek, zelfs als je stil blijft staan. Die instabiliteit weerspiegelt de stroom tussen de sefirot, waar niets vastligt en elk punt alleen bestaat in relatie tot beweging.
Er hangt een gestructureerde stilte in Paphos. Vooral bij schemering, wanneer de horizon verzacht en grenzen vervagen, wordt die bijna tastbaar. In het Kabbalistische denken bestaat het idee van verborgen kennis. Iets dat niet direct toegankelijk is en alleen via lagen van interpretatie benaderd kan worden. Die stilte voelt net zo. Het is geen leegte, maar een dichtheid die zich niet meteen laat begrijpen.
Tussen de ruïnes merk je dat tijd hier anders werkt. Zuilen staan er niet alleen als overblijfselen, maar als onderbrekingen. Ze breken continuïteit en dwingen je om gaten te zien. In de Levensboom bestaan soortgelijke breuken. Ruimtes waar stroming onderbroken wordt, waar energie niet vloeiend doorgaat maar scheurt en ruimte maakt voor iets nieuws. De ruïnes belichamen niet alleen wat overblijft, maar wat onderbreekt.
Paphos biedt suggesties en fragmenten
Dan is er schoonheid. In Paphos is pracht niet decoratief, maar structureel. Aphrodite is niet alleen godin van de aantrekkingskracht. Ze vertegenwoordigt een kracht die waarneming verbindt met betekenis. Schoonheid wordt een brug tussen zichtbaar en onzichtbaar. In de kabbala verschijnt een soortgelijke functie in Tiferet (een van de tien sefirot), vaak verbonden met harmonie en samenhang. Toch voelt die harmonie in Paphos instabiel. Het staat altijd op het punt om terug te vloeien naar de zee.
Wat Paphos zo intrigerend maakt, is dat de symboliek overeind blijft. Paphos biedt geen sluitend systeem en geen afgeronde gids. De stad werkt met suggesties en fragmenten die niet perfect samenvallen. Die onvolledigheid nodigt je uit tot interpreteren en weerspiegelt de kabbalistische benadering, waarin betekenis niet gegeven wordt maar ontstaat in interactie.
Soms wordt de verbinding bijna tastbaar. In de manier waarop de wind langs je huid gaat. Hoe geluid anders over het water klinkt. Of hoe afstand gelijktijdig samentrekt en uitzet. Die verschuivingen in waarneming openen een ruimte voor abstractie. Daarin worden de parallellen met de Levensboom minder conceptueel en meer ervaringsgericht.
Je voelt dat beide systemen, de mythe van Aphrodite en de structuur van de kabbala, dezelfde vragen stellen:
Hoe ontstaat vorm uit vormloosheid?
Hoe ontstaat betekenis uit wat als chaos opkomt?
Hoe wordt het onzichtbare zichtbaar zonder diepte te verliezen?
Paphos beantwoordt die vragen niet. De stad houdt ze in stand. Voortzetten voelt hier belangrijker dan oplossen. De zee blijft bewegen. Het licht blijft verschuiven. De ruïnes blijven onaf. En ergens in dat doorlopende proces wordt duidelijk dat de verbinding niet ligt in directe overeenstemming, maar in gedeelde spanning.
Een veld waar betekenis niet vastligt
Aphrodite die uit de zee oprijst is een metafoor voor schepping. De Levensboom is een gids van relaties die nooit volledig tot rust komen. In Paphos kruisen die twee manieren van denken elkaar, niet door samen te vallen, maar door te resoneren. Ze klinken door verschillende talen en tradities door en creëren een ruimte waarin betekenis vloeibaar wordt.
Misschien ligt juist daarin de werkelijke betekenis van Paphos. Niet als plek waar systemen samenvallen, maar waar ze open blijven. Waar interpretatie de kloof niet sluit, maar verdiept. Waar de zoektocht naar structuur terugleidt naar ervaring en ervaring die zich niet laat vastzetten.
Paphos geeft geen antwoorden, maar verandert de vragen.
Je verlaat Paphos met minder zekerheid dan waarmee je aankwam. Als je Paphos al verlaat. Ik blijf. Die onzekerheid voelt nauwkeurig, bijna intentioneel. Alsof de plek iets verschoven heeft in hoe je verbanden waarneemt. Paphos geeft geen antwoorden, maar verandert de vragen.
In die zin is Paphos niet alleen verbonden met de Levensboom. Het voert een gelijkaardig proces uit. Het nodigt je uit in een veld waar betekenis niet vastligt. Waar symbolen niet bezinken en waar de zichtbare wereld verwijst naar structuren die net buiten bereik blijven. In die ruimte, dus de kleine kloof tussen wat je ziet en wat je voelt, begint iets vorm te krijgen. Nog niet volledig helder, maar onmiskenbaar aanwezig.
cover: fragment uit onderstaand boekomslag van De Kabbalistische Levensboom van Z’ev ben Shimon Halevi
Geef als eerste een reactie