In Oy Vey’s HIER.LAND wil je verblijven 

De tweede editie van het Joods filmfestival van Oy Vey in het Amsterdamse filmtheater Kriterion heeft als thematische titel HIER.LAND.

Het is een moderne interpretatie van het Jiddische begrip doykheit: hier-zijn. Wat je zou kunnen vertalen met ‘overal thuis zijn’. Doykheit was een begrip dat werd gebruikt door de Bund, de Joodse socialistische beweging tussen de wereldoorlogen in de Jiddische sprekende gemeenschappen in Polen, het Balticum en verder oostelijk. 

Zij gebruikten Doykheit om hun idealen focus te geven: worteling in waar je bent, en daar waar je bent strijden voor een betere toekomst voor Joden – zij aan zij met kameraden van andere etniciteiten. Tussen de ambities van Hitler en Stalin werden de Bundisten vermorzeld. Hun cultuur, idealen en hun taal het Jiddisch verdween. 

Of niet? Het zou goed kunnen dat de films op het festival een optimistisch antwoord geven dat juist het voortbestaan van de Jiddische cultuur aantoont. Deze komt in de twaalf documentaires en speelfilms in al zijn rijk geschakeerdheid naar voren: van een oude filmversie van de Jiddische theatertekst De Dybbuk tot een surrealistische Poolse verfilming van een verhaal van Bruno Schulz uit 1973. 

Er is een documentaire geprogrammeerd over hoe Claude Lanzmann Shoah maakte. Dat klinkt heel zwaar, maar dat doet het programma geen recht, want er is bijvoorbeeld ook de documentaire Sabbath Queen te zien over Amichai Lau-Lavie* en een Australische film over een zoektocht naar klezmer in Melbourne. En komedies uit Frankrijk en Hongarije, die anders nooit hier te zien zouden zijn.  

*zie ook in deze krant: Amichai Lau-Levi, Leni Riefenstahl en het drama van Masafer Yatta en: ‘Kick the tuchis’, aldus rebbetzin Hadassah Gross op de Queer Shabbaton.

Vrolijke chaos

In 2024 werd de eerste editie van dit festival gehouden, in het weekend van vier en vijf mei. Verhalen uit de diaspora was toen het thema. Ik was daar en herinner me vrolijke chaos, jonge bezoekers en bijvoorbeeld een mooie speelfilm over een Argentijns-Joodse cameraman, die op een bar mitswafeest een klarinettiste ontmoet die op het punt staat naar Europa te vertrekken op zoek naar musici die de oude klezmermelodieën nog kennen. 

Deze beetje vreemde, maar ook komische roadmovie was nooit op een andere manier in Kriterion terechtgekomen. Hier bestaan festivals voor, om allerlei onbekende films een kans op een publiek te geven. 

Het huidige festival is vlak voor Poerim, beginnend op donderdag 26 februari. Dit jaar begint Poerim op maandagavond 2 maart en dinsdag 3 maart. Behalve dit filmfestival is er komend weekend een Poeriem party in het Joods Museum, ook op donderdag 26 februari rond het thema Icons & Rebels in de nabijheid van de feministische kunst van Judy Chicago. 

Dit is nu een beetje jammer. Is er een keer iets leuks te doen in Jiddisch, feministisch en Bundistisch Amsterdam, moet je je in tweeën splitsen.  

HIER.LAND Filmfestival, Filmtheater Kriterion Amsterdam 

Donderdag 26 februari
The Safe House (2025) 18.45
Bruxelles-Transit (1980) 21.15 

Vrijdag 27 februari 
Sabbath Queen (2024) met aansluitend Sjabbatviering, 18.45
The Dybbuk (1937) 21.00

Zaterdag 28 februari
All About The Levkoviches (2024) 14.30
Children Must Laugh (1935) 17.00 
All I Had Was Nothingness (2025), 18.45
The Hourglass Sanatorium (1973) 21.20 

Zondag 1 maart 
Girlfriends (1978) 12.15
Oy Vey Film Shorts Program 14.20 
Everything You Have Is Yours (2024) 16.15
Welcome to Yiddishland 18.45 met aansluitend Jiddische muziek van Isabel Frey.

cover: poster filmfestival Oy Veh 2026