Nog ruim een week voordat bekend is wie Israël de komende vier jaar gaat besturen. Zullen er verschuivingen optreden of blijft alles bij hetzelfde?
Alleen als er de komende dagen meer beweging komt in de peilingen dan in de afgelopen drie jaar, kunnen er verrassingen komen. Ik weet het; peilingen zijn palingen, maar het is nou eenmaal de enige graadmeter die wij journalisten hebben.
Welkom bij mijn wekelijkse column over de Israëlische verkiezingen van 27 oktober. Vanuit Israël volg ik de campagne en kijk ik naar wat er achter de headlines gebeurt.
Deze week sprak ik vanuit Tel Aviv telefonisch met Dahlia Scheindlin*, dé deskundige op het gebied van peilingen en de publieke opinie in Israël. Ook zij ziet al jaren geen grote verschuivingen in de peilingen. De enige structurele verandering vond plaats in het vroege voorjaar van 2023 (nog vóór 7 oktober) toen de coalitiepartijen zo’n acht tot tien procentpunten verloren die daarna niet meer zijn teruggekomen.
Sinds de herfst van 2024 is de coalitie stabiel gebleven rond laag in de vijftig zetels, waar ook de oppositie onder leiding van koploper Gadi Eisenkot zich inmiddels bevindt. Hij probeert Israëliërs sinds de oprichting van zijn nieuwe partij Yashar! te overtuigen om het tijdperk Netanyahu achter zich te laten. Maar hoewel hij een vliegende start kende, staat Likud inmiddels gelijk volgens een peiling van Kanaal 13.
*zie ook over Dahlia Scheindlin en de verkiezingen in Israël
Minimale verschuivingen
Scheindlin vindt deze zogeheten ‘opmars’ van de coalitie niet zo veel voorstellen. „De minimale verschuivingen die momenteel in de peilingen te zien zijn, worden voornamelijk veroorzaakt doordat zwevende kiezers pas nu beginnen met beslissen.”
Dat is precies waar wij de aankomende dagen op moeten letten: zwevende kiezers die op het laatste moment hun keuzes maken, stelt Scheindlin. „De laatste twee weken of zelfs op de verkiezingsdag zelf kan nog van alles veranderen.”
We hebben dit eerder gezien: in 2015 wist Netanyahu op het laatste moment een golf van Likud-kiezers te mobiliseren. In 2013 steeg de partij van Yair Lapid onverwacht van de voorspelde 12 naar 19 zetels, dankzij kiezers die pas laat hun keuze maakten.
Of deze laatbloeiers zich iets aantrekken van het nieuws van de afgelopen weken is uiterst onzeker. Volgens Scheindlin lijken de grote gebeurtenissen van afgelopen weken – zoals onthullingen dat Netanyahu vooraf was gewaarschuwd voor een ‘aardbeving’ uit Gaza, de bijna neergestorte Flydubai-vlucht of de internationale sancties – weinig te hebben veranderd in de peilingen. En dat werkt in het voordeel van Netanyahu.
Eisenkot: de anti-Bibi
Waarom Eisenkot het Netanyahu toch lastig kan maken, heeft volgens Scheindlin vooral te maken met een stabiele achterban voor pragmatische, seculiere en centrumrechtse politici die beschikken over een sterke militaire staat van dienst in Israël.
Scheindlin: „Dit zagen we toen kiezers eerst Benny Gantz steunden, vervolgens overstapten op Naftali Bennett en nu hun steun verlenen aan Eisenkot nu de oud-generaal zijn eigen partij heeft opgericht. Sindsdien is hij uitgegroeid tot de nieuwe symbolische leider van de oppositie.”
Qua persoonlijkheid vormt Eisenkot bovendien een tegenpool van Netanyahu, een soort anti-Bibi zoals journalist David Remnick hem omschreef in The New Yorker. En dat slaat aan in een land dat bijna niets anders kent. Ook dat Eisenkot zijn zoon verloor in de Gaza-oorlog levert wrang genoeg stemmen op. Een leider die weet waar zoveel Israëlische ouders mee te maken hebben of voor vrezen, moet wel een goede leider zijn.
Kiesdrempel van 3,25 procent
Tot slot is het van groot belang om te letten op welke partijen de kiesdrempel daadwerkelijk weten te passeren, aangezien dit de uiteindelijke uitslag sterk beïnvloedt. Er bungelt een aantal partijen rond de 3,25 procent die nodig is om een zetel in de Knesset te garanderen.
Zo is het de vraag of de partij van de rechtse oud-generaal Ofer Winter (steunt Netanyahu) boven de drempel uitkomt, en wordt het ook voor de Reservistenpartij van Yoaz Hendel (geen uitgesproken steun) billenknijpen op dinsdagavond 27 oktober.
Dit was de verkorte versie van de wekelijkse nieuwsbrief Israël Stemt. Abonneer je hier op LinkedIn voor de langere versie die elke vrijdag verschijnt.
cover: foto Gilad Perez door Frank Ruiter; ontwerp Talma Joachimsthal
Geef als eerste een reactie