Eva Illouz is een wereldberoemd sociologe die zich vooral bezig heeft gehouden met emoties zoals in het veelbesproken Why love hurts uit 2012.
Ze werkt in Frankrijk en in haar thuisland Israël waar ze zich een beginselvaste tegenstandster van de regering Netanyahu heeft betoond. Vorige week gaf zij de Evelien Ganslezing voor een volle zaal. Dat werd een bedroevende presentatie.
In Israël is voor veruit de meesten de kalender gestopt op 7 oktober 2023. Behalve als het ging om de gijzelaars kwam niet of nauwelijks ter sprake wat er daarna gebeurd is in de Palestijnse gebieden. Dat is nog steeds zo. Alleen de schanddaden van Hamas komen aan de orde. Ook de toespraak van Illouz werd afgekneld door deze nationale geheugenvernauwing.
Ze begon haar rede met een aanklacht tegen academici in Europa en de VS die hadden gejoeld van vreugde over de slachting die Hamas had aangericht. Inderdaad, zo’n bloedvreugde is liederlijk. En dat niet alleen om wat Hamas de Israëli’s heeft aangedaan, maar ook omdat het daarmee de voorspelbare Israëlische wraakacties over de eigen, onbeschermde Gazaanse burgers afriep. De terroristen van Hamas trokken zich discreet terug in hun tunnels.
Het grootste deel van de voordracht van Illouz was gewijd aan een culturele analyse van het vakgebied Cultural Analyses* waarvan zij meende dat het behalve oudbakken prietpraat ook en vooral haat tegen Israël uitvent. Zij muntte daartoe een aantal termen die ik een lang academisch leven toewens: pantextualism, powerism, travelling structures en, meen ik, extreme criticism. Daarna volgde nog een leerrijke vergelijking tussen Zwarten en Joden in de VS.
*(red.) zie de omschrijving van dit vak aan de Universteit van Amsterdam
Allemaal niet ter zake, althans geen hoofdzaak voor iemand die komt spreken over de reacties op het Palestijns-Israëlisch conflict, terwijl Israël doorgaat met het terroriseren van Palestijnen op de Westbank en het bombarderen van Palestijnen in Gaza en ook van Libanese burgers als nevenschade in de strijd tegen Hezbollah. Israël is dan ook nog eens verwikkeld in een ondoordachte en hoogstwaarschijnlijk onwettige oorlog tegen Iran. Inmiddels is datzelfde Israël wegens genocide voor het Internationaal Strafhof gedaagd.
Over niets van dat alles ook maar een woord bij Eva Illouz. Het geknars van moderator Arnon Grunberg was bijna hoorbaar.
Eva Illouz heeft zich blijkbaar niet weten te ontworstelen aan de dodelijke stilte die in Israël bewaard blijft over alles wat het heeft aangericht na de eindtijd, 7 oktober 2023. Dat een zo vooraanstaand en strijdbaar geleerde daar niet tegenin gaat stemt droef.
Of moeten wij de stopzetting van de kalender en het doffe zwijgen van zovele Israëli’s over alles wat sindsdien is gebeurd opvatten als een blijk van schaamte, dus van een restant aan moreel besef?
Laten we het daar maar op houden.
cover: Eva Illouz geeft de Evelien Ganslezing, De Balie, 20 april 2026, foto Bloom
Hartelijk dank voor het inlevingsvermogen alsmede het vernederen van een vooraanstaand wetenschapper. Daarmee heeft de heer de Swaan zicht gekandideerd als waardig opvolger van mevrouw Meulenbelt voor de P.C. Hooft-prijs voor Letterkunde. Chapeau.
en vanuit Israel -en ook bij deze mevrouw- hoor je ook weinig tot niets over de grensbewaking op 7 oktober 2023. Hoe konden die paar honderd Hamasterroristen over de grens komen om aanslagen te plegen? Een grens die bewaakt werd door het sterkste leger van het Midden-Oosten. Wat was de verantwoordelijkheid van de legerleiding en van de regering Netanyahu? Daar is nog steeds geen duidelijkheid over…..
Eliezer Nachman (Peter) Kropveld
Ik was bij de lezing aanwezig en zag een solide wetenschapper, die een heldere duiding gaf van een sociaal proces dat we de afgelopen tweeëneenhalf jaar in de academische wereld (en daarbuiten in de linkse media) hebben zien gebeuren. Zij hield zich goed bij haar onderwerp en liet zich ook door de nogal onbetamelijke trant van vraagstelling door Arnon Grunberg niet van de wijs brengen.
Het lijkt mij duidelijk dat zowel Grunberg als De Swaan iets hebben om zich van los te worstelen. Hoe komt het anders dat zij niet in staat blijken te verdragen dat de lezing niet over hún zorgen ging, maar over iets anders, dat evenveel recht op wetenscahppelijke aandacht heeft?
That many Israelis and Jews around the world were in a traumatic shock after October 7th is a reality that some have not been able to move on from. Gabor Mate stopped all his work and for two weeks isolated himself before speaking up. Almost exactly 50 years before October 7th, I was flown into Israel with other volunteers to help out with the agriculture production on the Kibbutzim during the Yom Kippur War. I too was shocked and realized even after teaching in Jerusalem for 6 years, that 50 years later it seemed nothing had changed, besides Sadat’s and King Hoessein’s peace treaties with Israel.Yes, of course glorification of Hamas’s bloodbath are wrong. Yet, Eva Illouz’s silence concerning the innocent lives of Gazens and the violence of the settler youth in the West Bank against Palestinians is unfortunately the line which Netanyahu’s media supports. Paradoxical if she is known as anti-Netanyahu.
Victor Frankl and his student Edith Eger both spoke of the Choice we have to free ourselves from the “Victim Role” and see other’s suffering as well. We can only hope with time that more Israelis and Jews around the world are able to move beyond trauma and choose for reconciliation and peace.
Een bijzondere, ook vernauwde reactie met dito woordgebruik van deze auteur. Komt hij van een andere planeet? Zie bijvoorbeeld zijn citaat: ‘De terroristen van Hamas trokken zich discreet terug in hun tunnels.’
Was dat ‘discreet’? Of duidelijker ‘lafhartig’ of ‘berekenend’?
600km tunnels onder Gaza gebouwd door de terroristen van Hamas al dan niet met (afgedwongen) hulp van Palestijnse Gazanen bedoeld om exclusief de terroristen te beschermen, maar niet de burgerbevolking. De terroristen zich bewustzijnde dat een forse reactie van Israël op de progrom van 7 oktober 2023 niet zou uitblijven. Bovendien de tunnels waarin in Israël gegijzelden maandenlang of zelfs meer dan een jaar werden gevangen gehouden.
‘Discreet’? Blijkbaar een nieuw sociologisch gemunt eufemisme.