Het toneel van Carré was leeg op deze 4e mei. Stoelen en lessenaars staan klaar voor musici die niet zullen komen. De voorstelling is afgelast – en gaat toch door zonder de uitvoerenden.
In Nog niet afgelast staat Thea Kapteijn (Maria Kraakman) als uitvoerend producent nu alleen op het podium en reconstrueert wat er misging, waarom de voorstelling moest worden afgelast.
Ze speelt de repetities na, de gesprekken, noemt de momenten waarop de samenwerking begon te schuren op meningsverschillen, op spanning, op de vraag wat er eigenlijk herdacht moest worden. De hele ploeg haakte uiteindelijk af. Alleen hobospeler Kees bleef: hij koestert het instrument van zijn gedeporteerde grootvader, zijn keuze was duidelijk.
Geen eenduidig antwoord
Het conflict draaide om de actuele vraag die elk jaar terugkeert: wat en wie herdenken we eigenlijk op 4 mei? Alleen de Tweede Wereldoorlog, of ook wat daarna kwam en wat zich nu aandient? Over die vraag raken de betrokkenen verdeeld. Spelers haken af, muzikanten trekken zich terug. Ook Thea Kapteijn heeft daar geen eenduidig antwoord op. Haar antwoord is laten zien wat er gebeurde op een leeg podium maar met een stem die alle geluiden uit het repetitieproces laat horen. Zegt u het maar!
Zoals vaker bij Theater na de Dam gaat het hier niet alleen om herdenken maar ook om het bevragen van de vrijheid, actuele ontwikkelingen, stemmen uit het verleden die ons kunnen helpen de situatie van vandaag te begrijpen.
In 2024 zorgde een voorstelling met Jacob Derwig in een tekst van Bo Tarenskeen tot ongemak in de zaal, wat zelfs leidde tot vertrekkende toeschouwers. Nog niet afgelast zoekt het minder in confrontatie met het publiek en meer in het tonen van een proces dat vastloopt in onze gepolariseerde, geïndividualiseerde samenleving.
Hoe kun je als individu iets bijdragen?
De voorstelling grijpt terug op het denken van Hannah Arendt, die in mei 1940 geïnterneerd in kamp Gurs in Frankrijk, overwoog een einde aan haar leven te maken. Wat haar daarvan weerhield was de overtuiging dat een wereldlijk probleem niet is te bestrijden met een individuele oplossing. In je eentje de wereld redden behoort ook niet tot de mogelijkheden. Maar wat dan wel? Hoe kun je als individu iets bijdragen?
Die gedachte hangt nadrukkelijk boven de voorstelling en wringt tegelijk met wat er op het podium gebeurt. Want Kapteijn besluit door te gaan. Alleen. Vol verve speelt ze alle rollen zelf en beweegt zich voortdurend tussen personages, acteurs en zichzelf.
“Ik speel nu de acteur die zich verplaatst in…,” zegt ze, halverwege een zin die ze niet afmaakt. Het is even geestig als pijnlijk.
Die keuze om het allemaal dan maar alleen te doen, geeft de voorstelling een dubbel gezicht. Enerzijds is er de volharding: niet zwijgen, niet opgeven. Anderzijds laat juist dat solistische optreden zien hoe afhankelijk die houding is van anderen. Zonder tegenspraak, zonder samenspel, blijft handelen iets dat in de lucht hangt. Of toch niet helemaal?
Vasthouden
Als aan het einde John Lennons Imagine regel voor regel op het achterdoek wordt geprojecteerd, zingt de zaal aanvankelijk schuchter en uiteindelijk uit volle borst mee. Het is heerlijk om iets samen te kunnen doen. Laten we dat gevoel vasthouden.
Een aantal korte muzikale intermezzi en tekstprojecties geven de hoofdrolspeelster soms even rust.
Figure humaine, FP 120: III Aussi bas que le silence
Muziek van Francis Poulenc, de tekst is een gedicht van Paul Éluard
Tweede deel van het hoboconcert van Ralph Vaughan Williams. gespeeld door Kees (Bram Kreeftmeijer).
War Requiem, Op 66: 1. Requiem aeternam
Muziek van Benjamin Britten, de tekst is een gedicht van Wilfred Owen
Tweede deel van de derde symfonie, ‘Symphony of Sorrowful Songs’ Bernadeta Astari (zang),
Muziek van Henryk Górecki. De tekst is op de muur van een cel gekrast door Helena Wanda Blazusiakówna.
Nog niet afgelast, Theater Na de Dam, Theater Carré, 2026
Gemaakt door: Maria Kraakman (spel), Vincent van der Valk (tekst) en Ludwig Bindervoet (regie).
Dramaturgie: Jaïr Stranders
Muziek: Bernadeta Astari (zang), Bram Kreeftmeijer (hobo), Ragazze Quartet (strijkkwartet)
Productie: Patricia Anthea Oldenhave
Lichtontwerp: Julian Maiwald
Geluidsontwerp: Rinse de Jong
Technisch producent: Luc Huisman
Video: Danne Hekman
Lightoperator: Quirijn van der Baan
Geluidstechniek: Carlo Micali
Concept: Theater Na de Dam
In samenwerking met: Internationaal Theater Amsterdam, Koninklijk Theater Carré. Met dank aan: Paul Knieriem, Jetse Batelaan, Micha Wertheim, Nathan Vecht, Bo Tarenskeen, Eric de Vroedt, Mariana Aparicio, Het Balletorkest.
cover: Maria Kraakman als Thea Kapteijn in Nog niet afgelast; Theater Na de Dam 2026; foto ©Jorn Heijdenrijk
Geef als eerste een reactie