Onder de rook van Rotterdam groeide ik op met een vader die op loopafstand van de Kuip is geboren. De favoriete voetbalclub werd dus Feyenoord.
Het Nederlands Elftal was net Europees kampioen geworden (met twee Feyenoordspelers op de bank) en dat wakkerde mijn voetbalkoorts flink aan.
Met een oom ging ik naar de open dag van Feyenoord. Het stadion was van dichtbij nog machtiger, een colosseum van staal. Eenmaal binnen leek het nog groter, waarschijnlijk omdat er zoveel stoeltjes onbezet bleven.
Wij hadden de pech dat we bij Feyenoord instapten terwijl de club zich op een historisch dieptepunt bevond. De club eindigde het seizoen 1989/90 als elfde. Niet lang daarna werd het voetbal beter. Ajax kwam op bezoek en mijn vader en ik besloten te gaan.
Het resultaat herinner ik me niet meer, maar wel: het benauwende gedrang rond de tourniquets, de scheldpartijen van de huisvaders in ons ‘petten-en-sjaals-vak’, het ontploffende vuurwerk bij elk spannend moment en de spreekkoren over en weer (Ajax mocht toen nog supporters meenemen) over joden en het bombardement. Ik was er even klaar mee, de muziekwereld lonkte.
De club volgde ik op afstand. Ik las dat Feyenoord iets wilde doen aan de spreekkoren. De argumenten waarmee menig Feyenoord-supporter ze wegwuifde (‘Met Joden bedoelen we supporters van Ajax en niet echte Joden’) vond ik al te makkelijk, zeker ook omdat er bij mij thuis een joods leven ontstond. Wie niet springt, is een Jood. Moet ik nu blijven zitten? En dat terwijl ook ik juichend opsprong bij het kampioenschap van ’99 en de winst van de UEFA-cup.
Bij dat monument werd iedereen muisstil.
Toen Chris Buitendijk vertelde dat er meer joods leven in Feyenoord zat dan veel mensen wisten, was ik verrast. Als historicus had ik me verdiept in het Rotterdam van de jaren dertig en wist dus dat Rotterdam een grote Joodse gemeenschap kende, maar die woonde grotendeels op de noordoever. En Feyenoord is van Zuid …
Stukje bij beetje kwamen meerdere verhalen naar boven. Ik wist van de pogingen die Feyenoord deed om spreekkoren in te dammen en hoorde via-via de naam van de man die ooit begon met het geven van Holocaust-voorlichting aan Feyenoord-supporters met een stadionverbod: Micha Gelber, inmiddels 89 jaar. Ik wilde hem graag interviewen.
Micha Gelber, foto Studio Rashkov. Zie het interview in En Wie Niet Springt … Micha Gelber over overleven, voetbal en verhalen vertellen.
Gelber vertelde me hoe hij als kind Westerbork, Bergen-Belsen en het Verloren Transport overleefde maar niet omzag in wrok. Niet naar Duitsers, maar ook niet naar voetbalsupporters die gestoorde liedjes zongen over de oorlog, joden en gas. Hij toonde ze Loods 24, het monument van waar de Rotterdamse Joden in de oorlog werden weggevoerd, op slechts een kwartiertje wandelen van de Kuip: ‘Het waren best boefjes, maar bij mij waren ze lief en tam. Bij dat monument werd iedereen altijd muisstil’.
zie ook in deze serie:
Joden van Rotterdam en Feyenoord krijgen eindelijk aandacht
Stadionverboden en een reis naar Auschwitz met Feyenoordfans
Feyenoord is ook een Jodenclub
En wie niet springt…
Over Feyenoord, Joden en de strijd tegen antisemitisme
ISBN 9789083320489
Uitgave: Studio Rashkov in samenwerking met Loods 24 en Joods Kindermonument
Formaat: 215 x 140 mm
Prijs: € 22,50
18 september 2025:
Boekpresentatie in De Kuip 18 september
info bij Studio Rashkov
coverbeeld met dank aan Studio Rashkov
Verhalen over Feienoord hooded ik van mijn moeder (1916-1988) die voor de oorlog met haar vader graag naar de Kuip ging. Ze woonden toen in Kralingen. Over het bombardement weet ik o.a. dat het enige gebouw dat bleed staan het Rotterdamse filiaal van de familiezaak Gerzon was waarvan mijn oma׳s oudste zuster de directrice was. Ik zou het boek graag willed lezen maar weet niet of ik het kan bestellen vanuit Israël.
Beste Dorit, wat bijzonder! Leuk om dit vanuit Israël te mogen vernemen. Je kunt het boek direct bij onze uitgever bestellen, doen wij het op de post naar Israël:
https://www.studiorashkov.com/products/en-wie-niet-springt