Onlangs verscheen Judaism-in-a-book, Joodse traditie binnen handbereik.
Een doe-het-zelfboek voor wie iets wil doen met zijn Joodse erfenis. Voor wie zich thuis voelt in een Joodse omgeving, maar aarzelt om zelf mee te doen. Of wel naar de synagoge gaat, maar ook daarbuiten meer met de Joodse traditie wil doen.
Dat kan met dit boek. Het biedt een overzicht van de belangrijkste rituelen tijdens sjabbat en de Joodse feestdagen, aangevuld met teksten voor bijzondere momenten. En die zijn er in het jodendom genoeg. Van de eerste keer dat je iets eet of meemaakt tot het gezond wakker worden na een nacht slaap. Van het begin van sjabbat tot het begin van een nieuwe week. Van de goede wensen voor je kinderen tot de wens dat iemand veilig reist. Niemand vraagt waar je in gelooft. Ook rabbijnen niet. Jodendom is een doe-godsdienst. Wat je doet telt. En je kunt er je eigen vorm en betekenis aan geven.
Zilveren kandelaars van oma
Dat is niet voorbehouden aan de vijftien procent van de Joden in Nederland die is aangesloten bij een orthodoxe gemeente. Of aan de acht procent die lid is van een liberaal-Joodse gemeente. Het boek is er vooral voor de overige 77 procent, die volgens het recente onderzoek van Joods Maatschappelijk Werk geen van beide keuzes maakte.
Zoals Rivka Majoor-Leget. Zij was aanwezig bij de presentatie van het boek, zondag 25 oktober, in het Joods Museum. ‘Als dochter van alleen een Joodse moeder werd er maar weinig aan de Joodse rituelen gedaan.’ Na het overlijden van haar moeder stierf onlangs ook haar vader.
Bij het leegruimen van het huis vond ze in een kist de twee zilveren sjabbatkandelaars van haar oma. ‘Het was alsof ik mijn moeder voor een tweede keer begroef. Ik besloot die kandelaars te gaan gebruiken.’
Ook haar dochter, begin twintig, wil meer weten over haar Joodse achtergrond. Rivka vierde Pesach alleen als ze samen met haar oma naar een seideravond in Amersfoort ging. Ze zou graag weer eens zo’n seideravond meemaken. In het boek vindt ze daarvoor bruikbaar materiaal: de volgorde van die avond, de bijbehorende teksten en de bekendste gebeden.
Sjalom Aleichem
Zo krijgt de ontdekkingsreis van Rivka en haar familie een vervolg. De zilveren kandelaars komen weer op tafel. De zegenspreuk bij het aansteken van de sjabbatkaarsen staat in Judaism-in-a-book: in het Hebreeuws, fonetisch uitgeschreven en als gezongen versie via een vernuftig bijgesloten geluidsbestand. Wie sjabbat vrolijk wil beginnen, kan ook meezingen met Sjalom Aleichem, het lied waarmee Joden wereldwijd sjabbat verwelkomen.
Arne’s dochter wil meer
Sjabbat als rustpunt in de week, als moment van mindfulness: dat spreekt Arne Altmann aan. Ook hij was bij de presentatie. Misschien kan hij zo een Joods ritueel een plek geven in zijn dagelijks leven. Niet dat hij zich buiten de Joodse gemeenschap voelt staan. Zijn vriendenkring is grotendeels Joods en dat leek voldoende. Maar nu wil zijn dochter meer.
Samen uitproberen
Judaism-in-a-book lijkt een schot in de roos voor Rivka Majoor-Leget, Arne Altmann en al die anderen die het jodendom op hun eigen manier een plek willen geven in hun dagelijks leven. Maar een eeuwenoude traditie naar eigen inzicht invullen klinkt eenvoudiger dan het is. Die drempel kennen ze bij de Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam.
Een paar jaar geleden ontstond daar het idee om de Joodse traditie dichterbij te brengen, ook voor wie niet met alle gebruiken en rituelen vertrouwd is. Dat werd Judaism-in-a-box, mogelijk gemaakt met Amsterdamse Erfpachtgelden.* De enthousiaste reacties vroegen om een vervolg. Dit keer in boekvorm, in een oplage van 2.000 exemplaren.
*zie de bespreking van Ilan Roos in De Vrijdagavond: Judaism-in-a-Box, beter dan IKEA en Jodendom in een doos door Ralph Levie.
Stap voor Stap
Joods Maatschappelijk Werk doet ook mee, met drie bijeenkomsten onder de noemer Stap-voor-stap-jodendom. Daar kunnen deelnemers Joodse gebruiken samen uitproberen, zoals het vieren van de sjabbat. Want lezen hoe het gaat is één ding. Het samen doen is weer iets anders.
Rabbijn Joram Rookmaaker van de Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam stelde het boek samen. Irith Koster maakte de illustraties en Zoe Bar-Pereg tekende voor de vormgeving.
Je zou het in de huidige tijd bijna vergeten. Jodendom is leuk.
Meer info
Judaism-in-a-book
Hier te bestellen
cover: kaft van Judaism-in-a-Book, foto auteur
Geef als eerste een reactie