Zullen de Israëlische kiezers zich bij de komende algemene verkiezingen bevrijden van de Likud-premier Benjamin Netanyahu?
De 62-jarige, in Israël geboren vredesactivist Ilan Shenhav verdenkt Netanyahu er zelfs van dat hij iets zal verzinnen om de verkiezingen uit te stellen of zelfs helemaal niet door te laten gaan.
„Het uitroepen van de noodtoestand of nog even een oorlogje voeren zijn middelen die hij in zijn politieke toverdoos heeft”, zegt Ilan tijdens een gesprek in zijn populaire café in Ramat Hasharon.
Geen datum voor verkiezingen
Het is veelzeggend voor de gespannen politieke verhoudingen dat Netanyahu nog geen datum voor de algemene verkiezingen heeft vastgesteld. Ilan weet het niet zeker, maar hij voelt aan dat er grote veranderingen op til zijn. De gevolgen van 7 oktober, de daaropvolgende oorlog tegen Hamas in Gaza, de oorlog in Libanon en de zware Iraanse raketaanvallen hebben het veiligheidsgevoel van de bevolking ernstig aangetast.
Volgens de laatste opiniepeilingen kan Netanyahu als leider van de Likud geen rechts-zionistische coalitie meer vormen. Daarmee zou een einde kunnen komen aan zijn achttien jaar durende, volgens critici steeds autoritairder geworden, leiderschap.
Juridische staatsgreep
Voor Ilan is het einde van het Netanyahu-tijdperk een politieke en psychologische voorwaarde om de democratie te beschermen en de weg naar een dictatuur af te sluiten. Hij was een van de honderdduizenden mensen die vóór 7 oktober 2023 in Tel Aviv en elders demonstreerden tegen de ‘juridische staatsgreep’.
Ilan is ervan overtuigd dat de aanvallen op het Hooggerechtshof en de juridisch adviseur van de regering vooral de belangen van Netanyahu dienden. Volgens hem probeerde de premier zich daarmee te beschermen tegen een veroordeling wegens fraude en misbruik van vertrouwen. Het klinkt cynisch en lijkt misschien onwaarschijnlijk, maar Ilan denkt ook dat Netanyahu oorlogen zonder politiek perspectief heeft gevoerd om aan een gevangenisstraf te ontsnappen. Die opvatting klinkt volgens hem ook steeds vaker door in de Israëlische media en politiek.
Tijdens het gesprek verbindt Ilan het behoud van de Israëlische democratie onlosmakelijk met vrede.
„Zonder democratie kan Israël niet blijven bestaan”, zegt hij overtuigd. „Maar ook zonder vrede heeft Israël geen kans om in het Midden-Oosten, te midden van de Arabische wereld, stand te houden. Als mensen het vertrouwen in hun land verliezen, niet meer willen dienen in het leger en het land verlaten, verspelen we de historische kans om na de Holocaust het enige Joodse land te behouden.”
Overtuigd zionist
Ilan noemt zichzelf een overtuigd zionist. Hij haalt uit het jodendom de waarden om in vrede te leven met de Palestijnen. Hij verafschuwt de jongeren van de heuvels en de radicale kolonisten die Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever terroriseren.
„Ik ga met een kleine vredesgroep naar Palestijnse dorpen die worden bedreigd om de bewoners te beschermen. Dat is ook voor mij gevaarlijk, want er wordt geschoten. Het Israëlische leger laat deze provocaties toe. De aanvallers krijgen auto’s en wapens van de Israëlische staat.”
Voor Ilan staat vast dat Joodse extremisten eropuit zijn de Palestijnen uit hun woongebied te verdrijven om de stichting van een Palestijnse staat onmogelijk te maken. Een intensief nederzettingenbeleid is volgens hem het kenmerk van de regering-Netanyahu. Of het tij nog kan worden gekeerd, weet hij niet. Wel is hij ervan overtuigd dat er uiteindelijk een Palestijnse staat moet komen in het gebied dat nu bezet is.
Om die weg in te slaan, die door de moord op Yitzhak Rabin in 1995 door de extreem-religieuze zionist Yigal Amir werd geblokkeerd, moeten Israëli’s volgens Ilan hun angst voor Arabieren overwinnen. Ook hij kent die angst.
„Als ik in de trein zit en ik hoor mensen Arabisch spreken, word ik angstig.”
Over de ontruiming van nederzettingen en Israëlische steden in bezet gebied om plaats te maken voor een Palestijnse staat valt volgens hem te praten.
Nederzettingen
„De nederzettingen moeten weg. Maar de grote stedelijke blokken langs de oude Groene Lijn tussen Israël en de Westelijke Jordaanoever, kunnen volgens de Oslo-akkoorden misschien wel bij Israël blijven.”
De Palestijnse staat en de deelname van Arabische partijen aan een regeringscoalitie zijn na 7 oktober en de daaropvolgende oorlogen zullen tijdens de verkiezingen tot felle debatten leiden. De politieke verhoudingen staan onder hoogspanning, vooral door de vraag of de Charediem zich met een beroep op hun Talmoedstudie aan de dienstplicht kunnen blijven onttrekken.
cover: Françoise Nick
Antwoord
Het lijkt mij iets te optimistisch om te denken dat als Rabin niet vermoord zou zijn er nu vrede zou zijn met de Palestijnen. Uiteindelijk hebben einde PM’s Ehud Barak en Ehud Olmert zo’n 98% van het gebied aangeboden met een eigen staat, hoofdstad in Jerusalem en ze zijn beiden afgewezen. Het is helaas nog steeds niet de Israelische kant die het grootste struikelblok is op de weg naar vrede in ons land. Voorts, zonder dat de Staat Israel ook erkend wordt als een Joodse Staat heeft Israel weinig kans stand te houden. Zonder de Joodse opvoeding (dat is niet hetzelfde als religieuze opvoeding !) waarmee ik bedoel de jeugd bewust Joods op te voeden die de historische link met het verleden en de Joodse cultuur en religie waarderen zal de jeugd ook niet hier blijven. Feit is daarbij wel dat het voornamelijk de zionistisch religieuze jeugd is die deze overtuiging wel hebben en ook de leidende functies in het leger op zich nemen.
Betreffende de “jongeren van de heuvels” ben ik het ermee eens. Laten we echter ook niet vergeten dat deze agressie wederzijds is en dat de Palestijnse bevolking ook de Israelische nederzettingen en Israelis voortdurend aanvallen. En als we dan kijken naar het aantal wapens, wapen fabrieken en magazijnen alsmede tunnels die in Judea en Samaria gevonden worden kunnen we begrijpen dat de Palestijnse bevolking ook geen lieverdjes zijn.
Tot slot, de Palestijnse bevolking wordt de haat met de paplepel ingegoten vanaf geboorte terwijl het onder Israelis nog steeds een bijzonder kleine groep is. De verre meerderheid van de Israelische bevolking over de groene lijn wil niets anders dan in vrede met de Palestijnen leven.