Zo’n tweehonderd meter hiervandaan bevindt zich de Hollandsche Schouwburg, door de nazi’s ook wel de Joodsche Schouwburg genoemd.
Een plek die van 1942 tot 1945 gebruikt werd om opgepakte Joden af te voeren naar kamp Westerbork of kamp Vught, met als uiteindelijke lot een van de concentratiekampen.
Zo ook de moeder van mijn oma, mijn overgrootmoeder Rebecca, naar wie ik ben vernoemd. Mijn overgrootmoeder heeft de Hollandsche Schouwburg en Kamp Vught twee keer moeten meemaken. Nadat ze de eerste keer naar huis mocht omdat ze volgens de nazi’s nodig was voor het maken van bontvesten voor de Wehrmacht, kwam ze in Amsterdam erachter dat vreemden haar huis hadden ingenomen. Haar volledige inboedel was gestolen.
Speech van Rebecca van den Hoeven (24 jaar) bij de Nationale Holocaustherdenking 28 januari 2024.
Mijn oma Beppie heeft haar moeder op haar knieën gesmeekt om mee te gaan onderduiken, maar mijn overgrootmoeder zei: ‘We hebben moeten werken. Dat zullen we altijd wel moeten doen. Dat is niet erg. Ik ga me niet opsluiten’.
Later is mijn overgrootmoeder wederom opgepakt en via de Hollandsche Schouwburg en kamp Vught gedeporteerd naar Auschwitz, waar zij hoogstwaarschijnlijk is vermoord in de gaskamers. Wat er precies is gebeurd, zullen we nooit weten.
Ook mijn overgrootvader Nathan is opgepakt en vermoord in concentratiekamp Sobibor. Na de oorlog heeft mijn oma maanden moeten wachten op lijsten van de vermoorde mensen uit de kampen. Mijn oma had de hele oorlog de hoop dat haar familie het zou overleven. Die hoop was in een klap weggevaagd toen zij haar familieleden op die lijst zag staan. Het was voor haar de grootste nachtmerrie van de oorlog. Mijn oma zelf heeft ondergedoken gezeten in Tilburg en na de bevrijding van het zuiden heeft zij de geallieerden geholpen. Ik bewonder enorm hoe krachtig zij was tijdens en na de oorlog.
Ook hier, een aantal meter verderop, is een herdenkingssteen geplaatst voor onder meer verzetsstrijder Cornelis Roos. Deze familiekennis, die undercover bij de Duitse politie in Amsterdam werkte, heeft het leven van mijn opa en zijn familie gered. Mijn opa is bij een razzia opgepakt en afgevoerd naar Westerbork. Hier zat hij met een vriend die op een plattegrond van Westerbork een gat aanwees in het prikkeldraad. De vriend van mijn opa durfde hier niet doorheen, maar mijn opa wel. Hij is via dat prikkeldraad en een trein vol Duitsers teruggekeerd naar Amsterdam. Zijn vriend heeft de oorlog niet overleefd. De melding dat mijn opa was ontsnapt, kwam terecht bij de politie in Amsterdam. Verzetsstrijder Cornelis Roos zag deze melding binnenkomen en heeft in het geheim mijn opa’s familie gewaarschuwd. Daardoor konden zij op tijd onderduiken. Mijn opa kwam daarna via Cornelis Roos aan een onderduikplek. Opa heeft tijdens zijn onderduik van tweeënhalf jaar geen enkel daglicht gezien. Cornelis Roos is later vermoord door de nazi’s.
Dankzij de enorm dappere mensen die hun leven voor mijn opa en oma riskeerden, hebben zij de oorlog overleefd. Zij vonden het ontzettend belangrijk dat verhalen van de slachtoffers van de Holocaust verteld blijven worden. Om die reden doe ik een oproep aan iedereen, maar vooral aan alle studenten en andere leeftijdsgenoten. Het ligt in onze handen om ervoor te zorgen dat dit soort bijzondere oorlogsverhalen de komende jaren voortleven.
Laten we ervoor zorgen dat, in tijden waarin de wereld zich vult met meer narigheid, oorlogsverhalen ons op een unieke manier met anderen laten meevoelen en verbinden.
Vergeet niet bewust te zijn van die verschrikkelijke oorlog die tachtig jaar geleden nog plaatsvond. Vraag aan je familie hoe zij de oorlog meemaakten. Bezoek musea waar nog talloze verhalen van Joden op een bijzondere wijze zijn tentoongesteld. Sta stil bij de goudkleurige tegeltjes op de stoep, voor de huizen waar mensen hebben gewoond die door de nazi’s zijn verdreven, gedeporteerd of vermoord. Bezoek het namenmonument hierachter en realiseer je dat daar 102.000 namen staan gegraveerd.
Het is aan ons om door te geven hoe oorlogsslachtoffers, ondanks alle trauma’s en tegenslagen, de kracht vonden om hoop, medeleven en herstel te omarmen. Wees je bewust van de impact die wij kunnen hebben en van ons vooruitzicht: nooit meer Auschwitz.
De speech van Rebecca van der Hoeven is te bekijken op NPO Start beginnend bij minuut 58. De Auschwitz-herdenking van 2026 is te bekijken op de site van het Auschwitz-comité.
cover: Auschwitz Monument in het Wertheimpark, Amsterdam, screenshot uit bovengenoemd verslag.
Geef als eerste een reactie