Kleurrijke wereldmarkt Machanee Jehoeda

De Machane Yehuda markt is een spiegel van Jeruzalem. Druk. Luid. Tegenstrijdig. En onweerstaanbaar levendig.

Wie over de markt loopt, ontmoet er alle werelden die te vinden zijn in de stad. Ultraorthodoxe mannen uit Mea Shearim naast schaars geklede jongeren in zomerkleding. Arabieren, studenten van de Hebreeuwse Universiteit, religieuze Joden en uitgesproken seculieren. Jonge gezinnen met kinderwagens. Oude buurtbewoners met boodschappentassen.

Op veel plaatsen in Jeruzalem staan deze groepen lijnrecht tegenover elkaar. Op de markt verdwijnen de spanningen naar de achtergrond. Hier draait alles om handel, eten en ontmoeten.

Aparte sfeer

Veel inwoners doen hun boodschappen tegenwoordig in de supermarkt. Toch blijft de markt bezoekers trekken. Er is nog steeds een groep (waartoe ikzelf behoor, ik woon op een kwartier loopafstand van de markt) die gefascineerd is door de aparte sfeer van de markt en trouw blijft aan deze kleurrijke marktbezoeken.

Voor sjabbat verandert de markt in een feest van geuren en smaken. Verkopers wensen hun klanten sjabbat sjalom en in de weken voor een feestdag klinkt overal chag sameach.

Op vrijdag verkopen kraampjes kant-en-klare gerechten. Vooral oosterse specialiteiten zijn populair: kube, sabich en knafeh die de kopers vaak al lopende over de markt consumeren of mee naar huis nemen. Ook kugels, zoet gebak en verse challes vinden gretig aftrek.

De geur van versgemalen koffie hangt tussen de specerijen, geroosterde noten, olijven en augurken. Vlees- en viskramen doen goede zaken.

Rond de Joodse feestdagen krijgt de markt telkens een ander gezicht. Voor Pesach liggen de winkels vol matzes en koosjere lekkernijen. Voor Rosj Hasjana domineren granaatappels en honing. Tijdens Soekot verschijnen loelawiem en etrogiem. Met Chanoeka zijn er soefganiot en chanoekiot. Voor Poeriem vullen maskers en Hamansoren de etalages.

Moderne cafés en bars

De laatste jaren veranderde de markt opnieuw. Tussen de traditionele kraampjes openden moderne cafés en bars. Overdag drinken bezoekers koffie met uitzicht op de mensenmassa. ’s Avonds verandert de buurt in een uitgaanscentrum.

Vooral op donderdagavond nemen jongeren de markt over. De stalletjes sluiten dan vroeg. Cafés en eethuisjes zitten vol. Omwonenden klagen al jaren over dronkenschap en harde muziek.

Na overwinningen van voetbalclub Beitar Jerusalem F.C. loopt de spanning soms hoog op. Supporters veranderen de markt dan in een luidruchtige chaos. Ook tijdens Poerim raken de straten verstopt met feestvierende jongeren in kostuum. De politie grijpt nauwelijks in. Pas tegen de ochtend keert de rust terug.

De markt groeide ondertussen uit tot een van de grootste toeristische attracties van Jeruzalem. Vooral in de zomer is het er overvol. Groepen toeristen volgen rondleidingen langs de geschiedenis van de wijk en de bekendste eetkraampjes.

Wereldstad in het klein

Wie goed luistert, hoort een onafgebroken stroom talen. Ivriet, Jiddisch en Arabisch. Maar ook Engels, Frans, Spaans, Russisch, Amharisch (een Semitische taal uit Ethiopië), Pools, Chinees en Japans. De markt klinkt als een wereldstad in het klein.

Onder de marktverkopers overheerst traditioneel de steun voor de rechtse Benjamin Netanyahu en zijn Likoed-partij. Kritiek op de politiek is er wel. Maar veel verkopers blijven hem trouw. “Bibi is onze koning,” klinkt het vaak. “Wij stoten hem niet van zijn troon.”

Oud-premier Menachem Begin

Politieke voorkeuren worden op de markt openlijk besproken. Toch stellen verkopers zelden vragen terug. Alsof ze al weten dat niet iedereen hun mening deelt.

In sommige groentezaken hangt nog altijd een grote foto van oud-premier Menachem Begin. Hij blijft onder veel marktkooplui een gerespecteerde figuur. Zijn naam klinkt minder vaak dan vroeger, maar zijn portret verdwijnt niet van de muur.

Tijdens verkiezingscampagnes bezoeken vooral rechtse politici de markt. Zij worden enthousiast ontvangen. Linkse leiders krijgen er een veel koelere ontvangst. Oud-premier Shimon Peres werd er ooit zelfs met tomaten bekogeld.

Alles komt samen

Machanee Jehoeda blijft meer dan een markt. Het is een plek waar de spanningen, smaken, geluiden en tegenstellingen van Jeruzalem samenkomen. Een grote, kleurrijke chaos.

cover: Machane Yehuda markt, courtesy TouristIsrael