Een interessant fenomeen doet zich voor: Israël is opvallend eensgezind. Van rechts tot links is men het erover eens dat de huidige deal met Iran slecht uitpakt voor het land.
Volgens velen is er maar één schuldige: premier Netanyahu. Hij heeft gegokt en verloren. Met grote risico’s heeft hij president Trump ervan overtuigd dat een soort blitzkrieg mogelijk was.
Aanvankelijk zag het er veelbelovend uit. Binnen 24 uur werd een groot deel van de Iraanse militaire top uitgeschakeld, inclusief verschillende plaatsvervangers. Waarschijnlijk hadden Trump en Netanyahu bovendien gehoopt dat het Iraanse volk in opstand zou komen tegen het regime.
Dat gebeurde niet. Iran bleek een taai land.
Voor een Amerikaan die gewend is snel zaken te doen en weinig geduld heeft, moet de nasleep als een nachtmerrie hebben aangevoeld.
Uit frustratie ondertekende Trump uiteindelijk een memorandum dat op verschillende manieren kan worden geïnterpreteerd. Voor veel Israëli’s voelt het alsof Amerika zich terugtrekt zonder dat de doelstellingen werkelijk zijn bereikt.
Trumps frustratie zal ook zijn dat hij voorlopig niet van het Iraanse dossier af is. Het echte akkoord moet immers nog worden uitgewerkt, en juist dat baart velen zorgen.
Intussen lijkt binnen delen van de Amerikaanse regering de irritatie over Netanyahu en zijn coalitie toe te nemen. Die spanningen maken dat er in Washington weinig enthousiasme bestaat om Israël verder tegemoet te komen, terwijl veel Israëli’s vinden dat de oorlog uiteindelijk weinig tastbare resultaten heeft opgeleverd.
Voor Amerika is een onbevredigend einde vervelend. Voor Israël kan het existentieel zijn.
Netanyahu heeft weinig manoeuvreerruimte
Volgens critici heeft Amerika de Israëlische regering inmiddels duidelijke grenzen opgelegd over wat zij wel en niet mag doen. Netanyahu zit daardoor klem en heeft weinig manoeuvreerruimte.
De oppositie, en vooral de voormalige generaals Benny Gantz, Gadi Eisenkot en Yair Golan, leggen voortdurend uit hoe gevaarlijk zij de huidige situatie vinden. Zij wijzen op de risico’s die volgens hen zijn ontstaan door het gevoerde beleid.
Gelukkig is Israël een democratie en komen er binnenkort verkiezingen. Het zou dan ook verrassend zijn als de huidige regering niet politiek wordt afgerekend op de gebeurtenissen van de afgelopen jaren.
Na de verkiezingen: een enorme hoeveelheid werk
Ik ben niet jaloers op welke regering dan ook die straks aan de macht komt. Er ligt een enorme hoeveelheid werk te wachten: de verstoorde verhouding met Amerika, de spanningen rond de ultraorthodoxe gemeenschap, de gevolgen van 7 oktober en de vele maatschappelijke breuklijnen die sindsdien zichtbaar zijn geworden.
Soms vraag ik me af wat iemand bezielt om deze problemen vrijwillig op zich te nemen en de politiek in te gaan.
Aan de andere kant zijn er gelukkig overal ijdele mannetjes en vrouwtjes die ervan overtuigd zijn dat zij het beter kunnen.
cover: Talma Joachimsthal
Je beschouwing kan ik goed volgen, doch niet dat politiek behoefte zou hebben aan ‘ijdele mannetjes en vrouwtjes.’ Integendeel er zijn genoeg structurele en wezenlijke zaken aan de orde, die aandacht behoeven en tevens het bestaansrecht en de toekomst van Israel raken en eveneens betekenis hebben voor de joodse diaspora. Het kan vast beter en dat vereist een nieuwe Israëlische regering met een constructieve opstelling, visie en zonder dogma’s of stokpaarden, alsmede bereidheid tot samenwerking met democratische krachten die daaraan mee willen werken en ook vertegenwoordigers van de diaspora. Het is van belang dat Israel haar ernstig beschadigd imago herstelt.
De VS is in een staat van volslagen verwarring en irritatie, zoals ondermeer blijkt uit Trump’s recente uitlatingen over Israel, Hezbollah en Syrie. Het zal waarschijnlijk het beste zijn voor Israel om de President nu niet voor de voeten te lopen met militaire acties maar een voorzichtige benadering te kiezen en vooral goed waar te nemen wat er in de Administratie gebeurt. Een land in zo’n staat van verwarring draait zich op de duur vast. Want het huidige memorandum en de daaruit voortvloeiende onderhandelingen gaan waarschijnlijk mislukken. Wanneer dit alles op niets uitloopt zijn er weer nieuwe kansen voor Israel om de VS suggesties te doen. Spaarzaam zijn met woorden en daden is een sleutel tot diplomatiek succes. Laat Trump ondertussen maar praten en ieder kwartier een ander standpunt innemen.