Wordt de ethische code van het leger onderworpen aan de halacha?

Mijn seculiere zoon is strafrechter in Israël. Dat is op zichzelf geen opzienbarend feit. 

Behalve dat er een strenge selectie aan zijn benoeming vooraf is gegaan. Niemand heeft hem daarbij gevraagd of hij zich aan de halachische sjabbatwetten houdt of voor of tegen een Palestijnse staat is. 

Hij is een onafhankelijke rechter die, zoals hij zijn functie ziet, pal staat voor de democratische waarden van zijn land. Er komt een moment, dat hij tot districtsrechter zal worden benoemd, gepromoveerd wordt dus.

De Knesset zal tegen die tijd onder druk van de sterke religieuze lobby een wet hebben aangenomen die zijn promotie afhankelijk stelt van het slagen voor een examen over rechtspraak in de halacha, de van de Tenach afgeleide religieuze wetten en traditie.

Tenach als grondwet

Het lijkt een onbeduidende ontwikkeling, maar dat is het niet. Het is een van de vele speerpunten om de Israelische democratie om te buigen tot een halachische staat. Een staat – om het scherp te stellen – met de Tenach als grondwet. Zover is het nog niet. Maar de richtingaanwijzer is duidelijk en wijst naar een ander Israël. In de Israelische samenleving, ook in het leger, neemt de invloed van religieus zionisme zienderogen toe. Op het tv-scherm verschijnen regelmatig mannen met keppeltjes en vrouwen met om het hoofd gedrapeerde doeken. Een halve eeuw geleden was dat een taboe.  

Religieuze zionisten, vaak uit nederzettingen op de bezette westelijke oever van de Jordaan, dringen reeds geruime tijd door tot in de hoogste rangen van de politiek, het leger, de politie en veiligheidsdiensten.

Nieuwe ethische code voor de IDF

Ik vind het even belangwekkend als verontrustend dat er sterke nationalistische, religieuze politieke krachten aansturen op een nieuwe ethische code voor de IDF, het Israelische leger.

Een boek met de titel ‘Herstel van de spirit’ werd volgens Haaretz onlangs in aanwezigheid van rabbijnen en nationalistische religieuze politici in Jeruzalem gelanceerd.

Simcha Rothman, een religieuze zionist en voorzitter van de Knesset zei het zo: ‘dit is het begin van een campagne om de ethische code van het leger te onderwerpen aan de halacha, de Joodse religieuze wet.’

“Oorlog is een gebod, het is een goddelijke missie”

Waarom? De huidige code ziet oorlog volgens Rothman als een noodzakelijk kwaad, dat soldaten morele beperkingen oplegt en bang maakt. In het boek ‘Herstel van de spirit’ leggen twee gezaghebbende rabbijnen uit, dat een nieuwe ethische code zich moet baseren op de Tenach. “Oorlog is een gebod, het is een goddelijke missie, het is onze weg naar Tikkun Olam, het repareren van de wereld.”

De nieuwe ethische code, die de oude uit 1994 moet vervangen moet volgens de rabbijnen iedere soldaat ervan doordringen dat hij de weg van koning David en van de Maccabeeën voortzet en dat hij strijdt in de naam van God en in naam van het Volk van Israël.

In de nog geldende ethische code voor de IDF staat niet dat een oorlog moet worden gewonnen. De initiatiefnemers voor een nieuwe code zijn van mening dat het van het allergrootste belang is het begrip ‘overwinning’ als hoogste ideaal in de nieuw te formuleren code op te nemen: Israëls militaire zege is een absolute voorwaarde om het instorten van het land te voorkomen.

Diepe wortels

Deze bijdrage is slechts een summiere afspiegeling van de ontwikkelingen in de Israelische samenleving van een seculiere staat in 1948, zonder grondwet, naar een staat gefundeerd op de wetten van de Tenach. Het is een langzaam proces dat wordt gestuurd vanuit de nederzettingen in Judea en Samaria, de westelijke oever van de Jordaan en het heeft al diepe wortels in de samenleving.

De uitslag van de verkiezingen op 27 oktober 2026 kan een duidelijke vingerwijzing zijn welke weg Israël zal inslaan.

cover: illustratie Françoise Nick