Ernstigste identiteitscrisis sedert de stichting van de staat 

Salomon Bouman, illustratie Françoise Nick

Het nieuws uit Israël is overrompelend en zorgwekkend. 

Door mijn beheersing van Ivriet en toegang tot Israelische media word ik er dagelijks mee geconfronteerd. Bovendien heb ik mijn naaste familiebanden als bron. Ik zie de afbraak van de humanistisch zionistische waarden en daarvan af te leiden de ondermijning van de democratie. 

Ik volg vaak debatten in de Knesset, het parlement. Die debatten ontaarden geregeld in scheldpartijen en ruwe beledigingen. Het doet me pijn en zet me aan het denken wanneer parlementariërs elkaar wegens hun politieke opstelling beschuldigen van verraad en zelfs – ik verzin het niet – van antisemitisme en fascisme. 

Het harde, vaak onbeschaafde, debat is een graadmeter voor de ernstigste identiteitscrisis die Israel doormaakt sedert de stichting van de staat. Grote en kleine protesten die vaak in geweld ontaarden getuigen van de oplopende spanningen in de samenleving. 

Die spanningen liepen ook voor 7 oktober reeds op. Israel was, voordat Hamas een pogrom aanrichtte in het zuiden, al aan het veranderen. 

Oorlogen, terreur, demografische ontwikkelingen, sociale ongelijkheid braken de oude idealististische orde af. Het symbool van die verandering is de val van de kibboets, de hoeksteen van de Joodse staat in 1948. 

Uit de ramp van 7 oktober is een ander, verdeelder, wraakzuchtiger, nationalistischer en in een zichzelf gekeerd Israel tevoorschijn gekomen. Ik zie en hoor iedere dag de verschijnselen van de harde verscherping van de tegenstellingen in links en rechts, tussen seculier en religieus. Ik vraag me af of een versplinterd Israel met zelfs de beste luchtmacht in het Midden-Oosten voldoende veerkracht zal hebben om in het Islamitische Midden-Oosten ter overleven.

Zal vijandschap en haat de kemphanen tot een weerbare eenheid dwingen als het er op aan komt? Israel kennende weet ik dat de Israeli’s dan ook, al is het maar tijdelijk, de handen ineen slaan en met liefde voor hun land zullen vechten, omdat ‘er geen ander Joods land ter wereld is’ zoals Benjamin Netanyahoe zo graag herhaalt.

Een paradox verklaart de situatie waarin Israel zich nu bevindt. De Hamas-leider Yahua Sinwar concludeerde dat de Israelische samenleving door aanhoudend massaprotest tegen juridische veranderingen, dusdanig was verzwakt dat het een unieke kans was om de Palestijnse kwestie op de kaart te zetten. 

Internationaal gezien is die opzet gelukt, maar vanuit Israelisch perpectief is de Palestijnse kwestie echt van de kaart. In het Israelische politieke landschap moet je als een speld in een hooiberg zoeken naar een politicus die voor de stichting van een Palestijnse staat naast Israel is. Met uitzondering natuurlijk van Arabische politici. 

Het in 1993 hoopgevende akkoord van Oslo dat uitzicht bood op een twee-staten-oplossing is op 7 oktober vrijwel eensgezind door Israel begraven. Daar houdt de eensgezindheid ook meteen op. Met een bijna-overwinning in Gaza verweert Netanyahoe zich tegen de beschuldiging van de oppositie dat hij de hoogst verantwoordelijke is voor de ramp van 7 oktober. 

Aan het hoofd van de meest rechtse, ideologisch anti-Palestijnse regering,  klampt hij zich vast aan de macht. In het door 7 oktober verdoofde politieke landschap vindt hij zijn weg naar annexatie van de Judea en Samaria, de westelijke oever van de Jordaan, zijn hoofdprijs van de Gaza-oorlog. Dat proces is in volle gang zonder echte tegenwind van president Trump. 

Parallel aan reeksen juridische en militaire maatregelen om de stichting van een Palestijnse staat naast Israel de kop in te drukken, zet Netanyahoe zijn campagne tegen persvrijheid en andere elementen van een democratisch bestel voort. Onder Netanyahoe is Israel een nationalistisch land aan het worden met een ingebouwde messiaanse turbo. 

Reden voor mij iedere dag opnieuw te schrikken van nieuws uit Israel.


cover: Françoise Nick

Over Salomon Bouman 225 Artikelen
Salomon Bouman studeerde internationale betrekkingen aan Science Po in Parijs en aan de Johns Hopkins University in Baltimore, VS. Hij heeft lang in Israël gewoond en werkte daar 37 jaar als correspondent, onder andere voor NRC-Handelsblad. Zijn zoon en dochter en zijn kleinkinderen wonen nog steeds in Israël. Tegenwoordig schrijft hij columns en boeken. Van zijn hand verschenen Israël tussen hoop en vrees (Amsterdam University Press) en Ontmoeting en misverstand (Amphora Books).

5 Comments

  1. Dearest Salomon,
    Please know that you are not alone and that there are many who share your concern and conclusions. As a former teacher in Jerusalem following daily the continued “pograms” in the West Bank, one can only be ashamed of our people. This is not the Israel we wished for and tried to build. It may sound too simple, yet every voice for the humanistic values we inherited needs more than ever to be heard. Thanks for your analysis and concern.

  2. Bouwman

    Beste Salomon,

    Opnieuw kan ik instemmen met een gedeelte van jouw stuk maar je ziet een paar dingen toch verkeerd. Het voornaamste is jouw stelling dat “Het in 1993 hoopgevende akkoord van Oslo dat uitzicht bood op een twee-staten-oplossing is op 7 oktober vrijwel eensgezind door Israel begraven”. Ten eerste was Oslo reeds lang voor 7 oktober begraven en in grotere mate door de Palestijnen door hun intifada’s, terroristische aanvallen in Israel (bars, restaurants, disco’s, etc) en door Hamas die na Israel’s terugtrekking met ruw geweld de macht in Gaza overnamen en duizenden raketten en mortieren op Israel afschoten. Ben je dat wellicht “vergeten” ? Hier in Israel zijn we dat niet vergeten en het was steentje op steentje op steentje dat uiteindelijk Israel dat “uitzicht” (bestond dat echt ooit ?) begraven heeft.

    Je hebt gelijk dat Israel veranderd is sinds het ontstaan. De kiboetsiem zijn of weg of veel meer economisch gericht terwijl het land politiek naar rechts is geschoven. Maar waar in de wereld is dat niet gebeurd ? Waar is de PvdA vandaag in Nederland, eens zo machtig met leiders als den Uyl of daarvoor vele anderen ? Heel Europa is naar rechts geschoven, Frankrijk kan binnenkort een rechtse President hebben, Italië is rechts, vele andere landen ook. Zelfs in Engeland heeft de uiterst rechtse partij momenteel een ongekende opleving.

    Ja, het doet velen pijn om onze politici tegen elkaar te zien vechten en hoe verdeeld de Israëlische maatschappij is. Dit is onder andere het gevolg van de demografische veranderingen. Als religieuze ouders rondom de 6 kinderen hebben en de “oude links zionistische seculiere” Joden 1.5, dan zal het snel gaan, of we dat nu leuk vinden of niet. En laten we niet vergeten dat diezelfde zionistische religieuze soldaten vandaag de dag een grote groep zijn binnen het leger en het leeuwendeel van het werk doen.

    We leven in een veranderende wereld. Jij en ik hebben ons leven geleid, het is nu aan de huidige jeugd er wat van te maken. Wij hebben daar weinig inspraak meer in. Maar er is voor jou ook nog een plaatsje hier, beste Salomon.

  3. There is a famous saying, “Two wrongs do not make one right”. Of course there have been parties on both sides that are not interested in co-existence. This still does not excuse the “pograms” being held in the West Bank by the settler youth. As descendants of Europeaan Jews who fled pograms, it is inherent that we speak up and condemn the actions of the settler youth and an Israeli government that closes its eyes to these actions with IDF soldiers who stand by doing nothing. Remember IDF stands for defense force. Unfortunately, it loses its credibility while watching Bedouin and Palestinian houses and property being assaulted by the settler youth. Is there any humanity left in our inheritance or will some choose to hide behind others doing wrong as well as you suggest to Salomon? I’m not looking for more division and endless discussions. I only hope no matter how many traumas our people have that we can somehow break out of this vicious circle and restore our people’s humanistic universal values.

    • Hi Sid,
      I am against the actions of the settler youth just as much as you and Salomon are. But living here in Israel I see and hear about both sides wrongs and believe me, the Palestinians are just as guilty of destroying Jewish property. It is not true that the IDF is doing nothing, Jewish terrorism is being fought against by both the army and the shin-bet. However that same Europe keeps quiet about all the wrongs of the other side and only attacks Israel. Did you ever hear European leaders telling the Palestinians to stop their terrorism ?
      Furthermore, you talk about the European heritage but don’t forget that the Europeans are a minority in Israel which is a mixture of immigrants from many different parts of the world. This is the Middle East, not Europe. If you want to survive in the Middle East you have to act like the Middle Eastern people around us.
      Lastly did you notice there is no Palestinians “Shalom Achshaf” ? Most Israelis would vote in favour of a peace deal that will bring a real and true peace to Israel, but the current Palestinians are not capable of bringing peace, you can see that clearly in the draft constitution they just published in which they talk about Islam and Christianity but leave Judaism out, demand the right of return for all Palestinians, demand all of the territory between the river and the sea, etc. And seeing the antisemitism that is developing in the world yet again we can very well understand what would happen if Israel would God forbid disappear !

  4. Dear Itamar,
    It is always fine to find agreement, since we are both against settler or Palestinian violence. Yes, there are Palestinians working for peace. Here is a link of joint Israeli-Palestinian initiatives: https://www.positive.news/world/groups-working-for-israel-palestine-peace/ Concerning anti-semitism, some of our tribe’s members’ actions as those of Jeffrey Epstein, Bernie Madoff, Ben-Gvir and Smotrich do not make it easier for any of us. Mentioning their names is no justification for attacks against synagogues or on any of our people anywhere in the world. It only raises the eternal question which came first the chicken or the egg? I taught Palestinians in the Old City of Jerusalem and work here with Syrian refugees, who I may say are my true friends. Co-existence is possible. Noa and Mira Awad sang together already in 2009 for the Eurovision, There Must be Another Way. So, let’s keep praying and working for peace and co-existence. That is our joint task more important than entering into endless discussions of criticizing intellectueel statements. Working for peace may honor the innocent victims on both sides and grant the children and grandchildren a peaceful future that they deserve.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*