Zoals een muziekstuk gecombineerd wordt met noten, doet de architect dat met bakstenen.
Tussen muziek en de architectuur van de Amsterdamse School zijn grote overeenkomsten. Musicoloog en beeldend kunstenaar Kees Arntzen legde deze relatie vast in De Amsterdamse School in Litho en Klank. Veertien architecten en componisten uit het Interbellum zijn in dit kleine, maar bijzondere boek vastgelegd in beeld en geluid.
Kees Arntzen maakte litho’s van de belangrijkste bouwwerken van de Amsterdamse School die in de hoofdstad te vinden zijn. De gekozen gebouwen zijn de visuele dragers van het boek.
QR-code
De afgebeelde litho gaat vergezeld van een heldere toelichting over de architect waarbij steeds een verbinding met de muziek wordt gelegd. Heel bijzonder is dat bij ieder bouwwerk een QR-code is afgedrukt die men kan scannen waarna men een muziekstuk hoort.
Het verband tussen de architectuur van de Amsterdamse School en de muziek lijkt vreemd, maar is het niet. Aan het begin van de vorige eeuw en met name het interbellum was sprake van grote veranderingen binnen de architectuur en kunst.
Architecten en kunstenaars van de Amsterdamse School waren voorstanders van Gesamtkunst, een term ooit geïntroduceerd door de Duitse componist Richard Wagner (1813-1883) als een synthese van dichtkunst, muziek, architectuur en dans.
Bouw- en sierkunst
De Architecten en kunstenaars van de Amsterdamse School gingen echter een stap verder. Zij verbreedden het begrip tot alle kunsten. De gebouwen van de Amsterdamse School werden dan ook wel symfonieën genoemd. Architectuur en kunst versmolten in de Amsterdamse School en werden een eenheid. Men sprak ook wel van bouw- en sierkunst.
Bij de bouw van huizen en openbare gebouwen werden daarom niet alleen architecten, maar ook beeldhouwers en beeldend kunstenaars betrokken. Zij zorgden voor sculpturen aan de gevels die opgenomen werden in de architectuur. Allerlei materialen werden gebruikt: glas-in-lood, maar ook hout, natuursteen en zelfs beton.
Het ontwerp bleef niet alleen tot het exterieur beperkt, ook het interieur werd vormgegeven. Of het nu meubels, tapijten of straatmeubilair was, alles moest er mooi en verzorgd uitzien.
In De Amsterdamse School in Litho en Klank is de ritmiek van de muziek en de gebouwen in steen gegroefd en afgedrukt.
Organisch geheel
Architectuur en muziek zijn een organisch geheel geworden. Het boek geeft daarmee een eigen interpretatie aan de gebouwen van de Amsterdamse School. Het gaat om prachtige gebouwen die we overal in Amsterdam aantreffen zoals Museum Het Schip van de Joodse architect Michel de Klerk* aan het Spaarndammerplantsoen of het Scheepvaarthuis, het huidige hotel Amrâth aan de Prins Hendrikkade.
*zie Alice Roegholt over Michel de Klerk, ontwerper van Joods erfgoed.
Kees Arntzen
De Amsterdamse School in Litho en Klank. 14 architecten en componisten uit het Interbellum.
Verboden Muziek
Het boek wordt gepresenteerd op 30 november tijdens het festival Forbidden Music Regained, georganiseerd door de Leo Smit stichting.
Tijdens dit festival brengen vierentwintig jonge musici de muziek van vervolgde componisten opnieuw tot leven in de Bernard Haitinkzaal van het conservatorium.
Hierbij zijn werken te horen van onder meer Leo Smit, Henriëtte Bosmans, Dick Kattenburg, Paul Hermann, Hans Henkemans, Lex van Delden en Julius Hijman. De muziekstukken wordt ingeleid met een filmpje, gemaakt door Joost Honselaar met ingesproken tekst door Hans Haffmans.
Ter gelegenheid van dit festival worden tevens 25 nieuwe muziekuitgaven gepresenteerd in samenwerking met de Leo Smit Stichting, het Nederlands Muziek Instituut en uitgeverij Donemus.
Forbidden Music Regained / Ongehoorde Muziek weer tot leven gewekt
Programma festival
Plaats: Bernard Haitinkzaal, Conservatorium, Oosterdokskade 151, Amsterdam.
Datum 30 november 2024
Inloop vanaf 13.30 uur
14.00 uur Concert: Julius Hijman-Duo voor viool en cello; Leo Smit-Trio voor fluit, altviool en harp
Paul Hermann-Pianotrio
Henriëtte Bosmans-liederen
Davo van Peursen, directeur van Donemus reikt het eerste exemplaar van ‘De Amsterdamse School in Litho en Klank’ aan dirigent Ed Spanjaard.
Pauze
15.30 uur Concert: Lex van Delden-Concertino voor twee harpen
Julius Hijman-Saxofoon Sonate
Dick Kattenburg-Roemeense Melodie voor viool, cello en piano
Hans Henkemans-Strijkkwartet door het Otilka Kwartet
Leo Smit-Trio voor klarinet, altviool en piano
Dankwoord door Roger van Boxtel, voorzitter bestuur van de Leo Smit Stichting. De Leo Smit Stichting werd bijna dertig jaar geleden opgericht. De Stichting spant zich in om muziek van in de Tweede Wereldoorlog vervolgde componisten weer onder de aandacht van het publiek te brengen.
Het festival is gratis toegankelijk, graag reserveren via de Leo Smit Stichting, secretariaat@leosmit.nl
cover: illustratie Theo Kroeze, de middelste speler (altviool). Kroeze was later stadstekenaar in Amsterdam en Rotterdam, met dank aan de Leo Smit Stichting
Geef als eerste een reactie