Het was nog geen acht uur ‘s ochtends en ik stond met m’n handen voor m’n mond geslagen van de schrik.
Kosher Kingdom, de grootste Koosjere supermarkt van Europa en een centraal punt van de Londense Joodse gemeenschap, stond in vuur en vlam.
Geen klein fikkie, geen amateurswerk, maar een heuse, echte, verwoestende brand.
Vermoedelijk veroorzaakt door elektrische apparaten in het magazijn. Dit betekende het einde van een tijdperk. Als een missende tand in een anders compleet gebit is de winkel nu een zwart gat.
Maar het was niet alleen de hitte van die brand die me bezig hield. De afgelopen weken steeg het kwik hier in Londen. Ventilatoren waren uitverkocht en we moesten creatieve manieren bedenken om af te koelen.
Terwijl ik de parasja van deze week las, parasjat Behaalotecha, voelde ik plots het sterke contrast. De parasja opent met de scène van de Koheen Gadol (Hogepriester) die de Menora dagelijks aanstak.
Het contrast is groot tussen verwoestend en constructief vuur. Vuur dat een gemeenschap in z’n kern treft en vuur dat communiceert als gemeenschap, van ons naar God toe.
Vuur verwoest
Alhoewel vuur al vóór de schepping van de wereld door God werd gemaakt, werd het voor het eerst gebruikt op de eerste Motse Shabbat (uitgaande Sjabbat) na de schepping van de wereld. Adam krijgt een ingeving, neemt twee stenen en het eerste ‘kampvuur’ is een feit.
Maar als we kijken naar de rol van vuur in de eeuwen die volgen, zien we een wilde reis van hoge pieken en diepe dalen. De verwoestende rol van vuur wordt duidelijk als de zonen van Aharon, Nadav en Avihoe ongevraagd de Misjkan (mobiele tempel) ingaan. Een vuur komt uit de hemel en betekent het einde van hun leven. Een onverbiddelijk en verwoestend vuur.
Maar ook op andere plekken zien we de negatieve rol die vuur kan spelen. De vurige jaloezie van Korach op het leiderschap van Mosje is een goed voorbeeld. De drijvende veer is de brandende, misplaatste jaloezie, die ertoe leidt dat 250 van zijn volgers met een hemels vuur worden gedood.
Vuur als communicatiemiddel
Maar vuur is niet alleen vernietigend. Door de Torah heen zien we momenten waarop God vuur als communicatiemiddel gebruikt. Het beroemde brandende bosje, het moment waarop God Mosje als leider verkiest, een ultiem moment van communicatie van God tot mens. Er is veel te zeggen over de reden waarom juist vuur werd gebruikt voor die interactie.
Maar niet alleen de eerste keer dat God zich tot Mosje keerde, sprak hij vanuit vuur. Ook op het moment suprême van verbinding tussen de Joodse mensen en God, het moment dat ze de Torah kregen, staat er “God sprak die woorden […] met een machtige stem vanuit het vuur en de dichte wolken”. (Devarim 5:19).
En er was, minder zeldzaam en alledaagser, het vuur van de Korbanot (offers) waarmee God de giften van de Joden accepteerde ten tijde van de tempel.
Vuur van de Torah
Op een metaforisch niveau, wordt vuur door de Torah heen gezien als een motor, een passie, een drijfveer en een intens verlangen. Met het ‘vuur van de Torah’, wordt inspiratie bedoeld en er wordt geschreven over dat men zichzelf moet verwarmen aan het vuur van de wijzen (Pirkei Avot 2:10). Vuur is dus niet uitsluitend negatief en destructief.
Jonathan Sacks: passie om het juiste te doen
Maar hoe vind je dat evenwicht? Hoe verhouden we ons tot vuur? Beschermen wij ons enkel tegen de verwoestende kracht of kunnen wij ons warmen aan het vuur van Torah?
Het antwoord wordt op zeer eloquente wijze gegeven door Rabbi Lord Jonathan Sacks, voormalige opperrabbijn van het Verenigd Koninkrijk. Hij legt uit dat vuur wordt vergeleken met onze passie om het juiste te doen. En als dat vuur niet getemd is, zoals bij Nadav en Avihoe die we eerder noemden, dan zie je het vernietigende gezicht ervan. Passie zonder grenzen verwoest alles wat op zijn pad komt. Passie in de naam van religie zonder achting naar de regels kan uitmonden in het verlies van mensenlevens.
Toegewijde consistentie
Maar enthousiasme dat op de juiste manier in goede banen wordt geleid, kan leiden tot de meest constructieve openbaringen. Dit is duidelijk te zien in de parasja van deze week. De Kohaniem (priesters), een groep mensen die bekend stond om hun vurige passie, zetten dat om in een dagelijkse toewijding. Geen uitbarstingen van vurige passie, maar toegewijde consistentie. En met die ‘gekanaliseerde passie’, met dat vuur dat ze in goede banen wisten te leiden, staken ze het vuur van de Menora aan. Dag in, dag uit, week in, week uit. Want dát is de kracht van vuur. Ga het niet uit de weg, omarm die passie, maar weet dat vuur zowel opbouwend als destructief kan zijn, als het niet op de juiste manier wordt ingezet. Zet het om in dagelijkse toewijding, loyaliteit aan de juiste normen en waarden.
Zoals Rabbi Sacks schrijft:
“[Fire] warms but it also burns. And we are the guardians of the flame” (Het is vuur – en net als vuur verwarmt het, maar het brandt ook. En wij zijn de hoeders van de vlam.”)
Sjabbat Sjalom!
Geef als eerste een reactie