Voor het eerst sinds twaalf jaar zijn er geen gijzelaars meer in Gaza, levend noch dood.
Als dat echt tot je doordringt, begrijp je niet hoe Israël zich al die jaren, vooral voor 7 oktober, zo terughoudend heeft kunnen opstellen.
Volgens de Joodse traditie is een gesneuvelde of vermoorde gijzelaar net zo belangrijk als een levende. Dat bleek ook de afgelopen weken. Om fase twee van het vredesakkoord in te gaan, moest de Rafah-grens open. De druk van de VS was immens, maar Israël bleef standvastig: eerst moest het stoffelijk overschot van de laatste nog overgebleven gijzelaar worden teruggebracht.
Toen eindelijk de plek werd aangewezen waar hij zou zijn, vroeg ik me af: kon dat echt niet eerder? Met man en macht werd gezocht. Honderdvijftig lichamen werden onderzocht, tot de tandarts Ran Gvili kon identificeren.
Opluchting
Je zou denken dat het land in diepe rouw was, maar eigenlijk overheerste opluchting. Israël ging al die tijd gebukt onder het besef dat een van zijn kinderen ergens lag zonder dat hij een normale begrafenis kon krijgen. Hemel en aarde werden bewogen om Ran te kunnen begraven. Gisteren was het zover: hij kwam thuis.
Overal liepen mensen met gele speldjes en andere symbolen die aan de gijzelaars herinnerden. Over de hele wereld werden ze gedragen, zelfs in Nederland door politici zoals Caroline van der Plas. Nu hoeft dat niet meer. Nu kan het helen pas echt beginnen.
En dat helen zal jaren duren. Duizenden families die dierbaren hebben verloren, moeten hun leven opnieuw oppakken. Gewonde soldaten zijn bezig met revalidatie, soms jarenlang, en dan heb ik het alleen nog maar over de fysieke wonden.
Enorme uitdaging
Het aantal soldaten dat kampt met PTSS is ongelofelijk. Het aantal zelfmoord(pogingen) is schrikbarend. Velen kunnen nauwelijks terugkeren in de ‘normale’ maatschappij.
Kleine zelfstandigen die hun bedrijf moesten stilleggen vanwege gedwongen indiensttreding kunnen in feite opnieuw beginnen. Ook dat wordt al een enorme uitdaging voor het land. Ik zie Israël er best toe in staat om iedereen mee te nemen, als het werkelijk een gemeenschappelijke onderneming zou zijn.
Desertie
Maar daar zit precies het probleem. Een groot deel van het land sluit zich af van deze realiteit. Sommigen weigeren het leger in te gaan. De regering faciliteert die desertie – sterker nog, ze subsidieert instituten* die niets met de rest van de maatschappij te maken willen hebben.
Als je dan familieleden hebt verloren, of zelf aan het revalideren bent, fysiek of geestelijk, is dat nauwelijks te verkroppen.
*(red.) bedoeld worden instituten zoals de jesjivot (Tora-studiescholen) van de ultra-orthodoxen. Momenteel behoort zo’n 13 à 14 procent van de Israëli’s tot deze bevolkingsgroep.
cover: Talma Joachimsthal
Het helen zal pas echt mogelijk zijn als een staatscommissie de gebeurtenissen rond 7 oktober 2023 kan onderzoeken. Er bestaat een Israel een traditie om een staatscommissie in te stellen zoals de Agranat-commissie na de Jom Kipoer oorlog. De huidige regering is evenwel helaas gepreoccupeerd met machtspolitiek en staat heling in de weg.