De parasjiot van deze week spelen zich af vlak voor het moment dat het Joodse volk Erets Jisraeel binnentrekt.
Maar er dreigt onrust: een deel van het Joodse volk, de stammen Re’oewen, Gad en een deel van de stam Menashe, wil geen deel aan de intocht nemen. In plaats daarvan vragen ze Moshe of ze hun erfdeel kunnen krijgen op de plek waar ze dan zijn, aan de overzijde van de Jordaan.
Dit verzoek valt niet goed bij Moshe. Hij zegt, in woorden die ook in deze dagen nog maar al te bekend klinken:
“Is het denkbaar dat jullie broeders ten strijde trekken en jullie hier blijven?” (Bemidbar 32:6)
Dit is, zo gaat Moshe verder, precies hetzelfde wat er 38 jaar geleden gebeurde, toen óók een deel van het Joodse volk niet naar Erets Jisraeel wilde gaan. Dit leidde tot een opstand en een dusdanig grote woede van Gd, dat Hij zwoer dat de hele generatie die hierbij betrokken was Erets Jisraeel niet zou betreden.
Moshe zegt:
“Kijk nu eens, geslacht van zondaars, jullie nemen de plek van je voorouders in en wakkeren de woede van Gd weer verder aan. Als je je van Hem afwendt, dan zal Hij het [volk] nog langer in de woestijn achterlaten, en jullie zullen dan dit hele volk vernietigd hebben.” (Bemidbar 32:14)
Het klinkt als de opmaat van een bekend patroon. Het volk krijgt een instructie en rebelleert, met meestal catastrofale gevolgen. Maar het volk lijkt geleerd te hebben van zijn verblijf in de woestijn. In onze parasha ontstaat geen confrontatie tussen Moshe en het Joodse volk, maar een conversatie, die uiteindelijk leidt tot een compromis.
Waarde van compromis
De waarde van compromis wordt beschreven in de Gemara in massechet Sanhedrien:
“[De dubbele uitdrukking uit de Tora (Dewariem 16:7)] ‘je moet rechtvaardigheid, rechtvaardigheid nastreven’ [moet als volgt begrepen worden: Je moet rechtvaardigheid nastreven] zowel bij rechtszaken als bij het vinden van een compromis … [bijvoorbeeld] wat moet er gebeuren als twee kamelen elkaar tegenkomen op [een smalle doorgang] en ze [dreigen op elkaar te] botsen [zodat], als ze beide naar boven lopen ze beide vallen, maar als de een na de ander gaat, ze beide naar boven kunnen gaan? Dan moet, in het geval dat de ene kameel beladen is de andere kameel niet, de niet-beladen kameel de beladen kameel voor laten gaan.” (Sanhedrien 32b).
Iedereen levert iets in – maar uiteindelijk wint iedereen.
In het voorbeeld kunnen beide kamelen niet verder – en als ze allebei bij hun eigen gelijk blijven, blijft dat zo. Maar als ze een compromis sluiten, kunnen ze allebei hun doel bereiken. Wat de Gemara wil vertellen, is dat je soms niet moet streven naar absolute rechtvaardigheid – dan verliest iedereen. Soms moet je zoeken naar procedurele rechtvaardigheid door iemand voor te laten gaan.
Het idee dat je compromissen moet bereiken door een modus te vinden om problemen te overwinnen is precies wat er ook gebeurt in de parasha. Moshe en de stammen blijven niet allebei bij hun eigen gelijk. In het gesprek dat op gang komt, ontstaat een compromis. De stammen stellen voor om als stoottroepen deel te nemen aan de verovering van het land, op voorwaarde dat ze zich vast mogen vestigen in de gebieden die ze nu claimen en Moshe kan daar mee leven. Iedereen levert iets in – maar uiteindelijk wint iedereen.
We leven in een tijd van extremen en tussen het geschreeuw is het vaak moeilijk om te luisteren. De parasja wijst ons hier de weg. Als we samen onze doelen willen bereiken, moeten we met elkaar blijven praten, niet blijven hangen in ons eigen gelijk. En soms bereid zijn voor de ander opzij te gaan.
cover: collage Bloom, 2021
Geef als eerste een reactie