Lang voordat Amsterdam het statige Concertgebouw kreeg, vormde de Koningszaal in Natura Artis Magistra een bruisend muzikaal middelpunt.
Die geschiedenis is de afgelopen jaren nieuw leven ingeblazen: na een zorgvuldige restauratie is de zaal weer toegankelijk — en blijkt zij niet alleen visueel indrukwekkend, maar ook akoestisch uitzonderlijk.
Het was buurtbewoner en topcellist Roeland Duijne die dat ontdekte. Samen ontwikkelden wij een kamermuziekserie die zowel ambitieus als toegankelijk is: Kamukoza — Kamermuziek in de Koningszaal.
Het concept is helder: compacte concerten op zondagochtend, voorzien van een toelichting waarin ik een verbinding maak met de directe omgeving — natuur (Artis) en wetenschap (het Groote Museum).
Vooraanstaande musici
Inmiddels vonden vooraanstaande musici hun weg naar de zaal, onder wie Noa Wildschut, Liza Ferschtman, Thomas Oliemans en Nikola Meeuwsen. Wat de serie onderscheidt, is vooral de inhoudelijke gelaagdheid.
Het jaarlijkse meiconcert vormt daarvan een bijzonder voorbeeld: het verbindt herdenken en vieren, oorlog en vrijheid — thema’s die in Artis zelf een tastbare geschiedenis hebben. Tijdens de Tweede Wereldoorlog bood het park onderdak aan onderduikers; zelfs het roofdierenverblijf diende als schuilplaats.
Rond 4 en 5 mei worden in Artis rondleidingen gegeven met veel details over deze geschiedenis.
Muziek die niet mocht bestaan
Dit jaar staat het meiconcert in het teken van Entartete Musik — muziek die door het naziregime werd verboden of gemarginaliseerd. Op het programma staan werken van onder anderen Max Bruch, Henriëtte Bosmans en Felix Mendelssohn.
De term ‘ontaard’ werd in nazi-Duitsland breed en vaak willekeurig toegepast. Niet alleen Joodse componisten werden getroffen, ook muziek die niet in het ideologische keurslijf paste werd verdacht gemaakt. Zo werd Bruch — zelf protestants — geassocieerd met het jodendom vanwege zijn compositie Kol Nidre. Mendelssohn, hoewel als kind gedoopt en componist van talrijke christelijke werken, werd eveneens geweerd uit het repertoire. De arbitraire aard van deze uitsluiting maakt het programma des te schrijnender — en relevanter.
Hans Lachman, een hervonden stem
Het slot van het concert is gereserveerd voor een werk dat symbool staat voor herstel en herontdekking: de Artis Suite van de Joodse componist Hans Lachman. De compositie — geschreven voor blazers en piano — is een speelse, verhalende reeks miniaturen, waarin dieren uit Artis muzikaal tot leven komen. We herkennen verwantschap met het beroemde Carnaval des Animaux van Camille Saint-Saëns.
Lachman werd geboren in Duitsland, vluchtte naar Nederland en overleefde de oorlog onder uitzonderlijke omstandigheden. Toch dreigde zijn oeuvre daarna in de vergetelheid te raken. Pas in 2008 kwam daar verandering in toen Eleonore Pameijer van de Leo Smit Stichting bij de zoon van Lachman een kist met manuscripten ontdekte — een verborgen nalatenschap. Sindsdien wordt Lachmans werk geleidelijk opnieuw uitgevoerd, waaronder zijn Van Limburg Requiem, geschreven als eerbetoon aan pastoor Henri Vullinghs die hem en zijn familie tijdens de oorlog hielp overleven.
Bij het concert zijn zowel Pameijer als Lachmans kleindochter, Shirah Lachman, aanwezig — een betekenisvolle verbinding tussen verleden en heden.
Muziek als herinnering en ontmoeting
Wat Kamukoza in de Koningszaal van Artis bijzonder maakt, is de vanzelfsprekende vermenging van context en klank. Hier is muziek niet alleen esthetisch, maar ook historisch en persoonlijk geladen. In een zaal die zelf getuige was van een ander tijdperk, klinkt repertoire dat ooit werd gesmoord — en nu opnieuw gehoord wil worden.
VRIJ!
Koningszaal Artis
3 mei 2026 aanvang 11:00 uur | zaal open 10:30 uur
Info: website Kamukoza
Tickets
cover: logo Kamukoza, Kamermuziek in de Koningszaal
Geef als eerste een reactie