Via een gemeenschappelijke vriend ontmoette ik in Jeruzalem Johannes Gerster, directeur van de Konrad-Adenauer-Stiftung.
Daar had ik nog nooit van gehoord.
Zijn kantoor bevond zich op een van de prachtigste plaatsen van Jeruzalem. Het German Quarter of German Colony, de Moshava, ofwel: Hamoshava HaGermanit. Een chique wijk met Duitse Tempeliersvilla’s. Bij de Emek Refaiem, achter het King David Hotel.
De Tempeliers was een traditionele religieuze orde, Orde van de arme ridders van Christus en de Tempel van Salomon.
Ten tijde van de kruistochten vormden ze een klein leger dat ten strijde trok tegen de moslims. De broederschap bestond eerder uit een kleine groep ridders die het plan hadden opgevat om de pelgrims in Palestina te beschermen. Ze werden zeer vermogend en grote grootgrondbezitters.
In Israël hadden ze grote bezittingen in Jeruzalem, Tel Aviv-Jaffa, Safed en Beit Lechem Hagelilit (Bethlehem van Galilea) tussen Haifa en Nazareth.
In de negentiende eeuw dachten de Duitse tempeliers dat er een wederopstanding van Jezus zou plaatsvinden in het Heilige Land.
Grote groepen tempeliers togen naar Palestina. Het is zeer zeker de moeite waard om deze bovengenoemde plekken te bezoeken.
In de Tweede Wereldoorlog hebben de Britten de Duitse Tempeliers geïnterneerd. Er vond een opzienbarende levensreddende gevangenenruil plaats, bekend als Transport 222, waarbij Joodse kampgevangenen werden uitgewisseld tegen leden van de Duitse Tempeliers uit Palestina. De initiatoren waren Heinrich Himmler en Adolf Eichmann.
Ruiljoden
222 Joden, Austausch Juden (ruiljoden), werden zij genoemd. Zij werden wat beter behandeld omdat ze buitenlandse papieren hadden en dus handelswaar vertegenwoordigden. Het waren gevangenen in Bergen-Belsen. Zij gingen rechtstreeks naar Palestina.
Ik belde Johannis voor een afspraak. Een vriend van Hans Gottfried, de vooraanstaande Duitser die ik eerder had ontmoet, kan ik je natuurlijk niet weigeren. Ik heb het razend druk, maar ik zal vijf minuten voor je vrijmaken.
Ik kom in een prachtige Tempeliersvilla in Jeruzalem. Johannes zit in een statig oud kantoor. Het is een komen en gaan van jonge medewerkers, veelal Duitse studenten. Ik stel me voor aan Johannes. Hij is een beminnelijke man, rond van postuur en met veel humor.
Twee uur later zitten we nog te praten. Voordat wij afscheid namen, zegt hij, weet je Ephraim, ik ga bijna met pensioen en zoek een opvolger, die ik zojuist heb gevonden. Jij, Ephraim, gaat mij opvolgen. Ik kijk hem aan. Ben je dronken? Nee, ik ben serieus.
Ik zie hoe jij met mijn medewerkers omgaat en je spreekt vloeiend Duits. Mijn medewerkers zijn al aan je gewend.
Ik vraag hem: “Wat doet de Konrad-Adenauer-Stiftung eigenlijk?”
Parlementslid CDU
Johannes Gerster was voormalig parlementslid van de Duitse CDU en van 1997 tot 2006 directeur van de Konrad-Adenauer-Stiftung in Jeruzalem.
Tijdens zijn mandaat zette hij zich intensief in voor de Duits-Israëlische betrekkingen, de buffer tussen de Palestijnse Autoriteit en de Israëlische regering. De dialoog- en verzoeningsprojecten kregen zijn volledige aandacht.
Ieder jaar kwam er een jaarboek uit met fantastische studieprogramma’s voor de universiteiten van Israël en in de Palestijnse gebieden, zoals Nablus en Ramallah. In Nablus studeren meer dan 20.000 studenten. De Palestijnse gebieden zijn de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook. Ook Jeruzalem heeft de Al-Quds Universiteit en in Gaza Stad bevindt zich de Islamitische Universiteit van Gaza. Zij herbergen verschillende grote academische instellingen.
Vernoemd naar de eerste bondskanselier van West-Duitsland, Konrad Adenauer
De Konrad-Adenauer-Stiftung is een invloedrijke politieke stichting, nauw verbonden met de CDU, vernoemd naar de eerste bondskanselier van West-Duitsland, Konrad Adenauer. Opgericht in 1955 met haar missie het bevorderen van de vrijheid, vrede en democratie, de sociale markteconomie en Europese eenwording door middel van politieke educatie en dialoog. Zij zijn actief in 120 landen en hebben daar eigen vestigingen.
Mijn vrouw Tamara was not amused om naar Jeruzalem te verhuizen, we hadden beiden onze bedrijven in Amsterdam en wilden die niet opgeven. Met moeite heb ik het aanbod afgeslagen.
Johannes Gerster overleed op tachtigjarige leeftijd in 2021.
cover: Françoise Nick
Eerder iets terzijde: Er bestond in Nederland ooit een “Orde van Goede Tempelieren”, die zich actief tegen alcoholgebruik inzette in het kader van een streven naar “nuchterheid, vrede en broederschap”. Mijn Joodse grootouders (in oktober 1942 in Auschwitz vermoord) waren beiden lid. Ze leerden daar ook “broeder Preger” (binnen deze “Orde” noemde men elkaar broeder en zuster!) kennen, een man met vele contacten. Hij kon voor hun zoon, mijn toen al in Amsterdam wonende vader Simon Manheim, een dringend benodigde winterjas bezorgen. De zoon van “broeder Preger” vertrok na de oorlog naar Israel, waar hij in Eilat Consul voor meerdere landen werd, ook voor Nederland. Ik correspondeerde een tijdje met hem. Hij schonk me een liederenbundel van de Internationale Orde van Goede Tempelieren, die uit het bezit van zijn moeder kwam. Hij overleed een paar jaar geleden…