Israël schuift op naar rechts, klinkt het vaak. Zeker het ultrarechtse kamp kan na 7 oktober rekenen op meer stemmen, stelt het Jewish People Policy Institute. Maar wat blijft er dan over van zionistisch links?
In aantal partijen stelt het niet veel voor. Alleen de zogeheten Democraten van oud-legerman Yair Golan behoort tot het vredesgezinde linkse kamp, terwijl zionistische rechtse kiezers hun stem op zeker zeven partijen kunnen uitbrengen. Het aanbod zegt hier dus alles over de vraag.
Welkom bij mijn wekelijkse column over de Israëlische verkiezingen van 27 oktober. Vanuit Israël volg ik de campagne en kijk ik naar wat er achter de headlines gebeurt.
Maar toch scoort de partij van Golan, die voortkomt uit een fusie van de Arbeiderspartij en het nog linksere Meretz, verrassend goed in de peilingen. De Democraten peilen al maanden rond de negen à tien zetels, en hoeven ditmaal niet te vrezen voor de hoge kiesdrempel. In 2022 eindigde Meretz daar net onder, waardoor links met slechts vier zetels was vertegenwoordigd in de Knesset.
Na 7 oktober verwachtte ik dat links zou instorten omdat de hele samenleving historisch gezien bij elke escalatie naar rechts opschuift. Maar links bleef opvallend stabiel na 7 oktober.
Jonge duiven
Afgelopen week wandelde ik op de ‘tayelet’ (boulevard) van Tel Aviv, waar jonge Democraten druk campagne voerden. Ze droegen allemaal een shirt met daarop een blauwe duif, als verwijzing naar de vrede die zij ook na 7 oktober willen nastreven.
Het was dezelfde week waarin Israëlische jongeren op een festival in de woestijn vol trots zongen over vrede, waarna video’s van dit vredeslied (Shir haShalom) viraal gingen. Een teken dat links nog bestaat.
Volgens de Democraten kan militaire kracht alleen Israël niet veilig maken. De aanslagen van 7 oktober hebben die overtuiging volgens Hilla Shinitzky, de woordvoerder van de partij, bevestigd: “Het is een tragedie dat daarvoor een catastrofe van deze omvang nodig was.”
Golan gebruikt liever de term afscheiding dan het woord tweestatenoplossing.
Dat betekent niet dat de Democraten de militaire verdediging willen verzwakken. Militaire kracht blijft essentieel voor de partij, maar is onvoldoende voor duurzame veiligheid. Israël moet ook diplomatieke akkoorden nastreven, gematigde krachten in de regio versterken en extremistische groepen als Hamas verzwakken.
Dat klinkt dan weer niet heel anders dan centrumrechtse partijen, die ook voor een goede balans pleiten. Je ziet ook duidelijk dat partijleider Golan niet te duifachtige taal uitslaat. Bij een internationale bijeenkomst wees een bezoeker erop dat hij het woord vrede geen enkele keer in de mond nam.
Golan gebruikt liever de technische term afscheiding dan het woord tweestatenoplossing, waarvoor bijzonder weinig steun bestaat in Israël. Hij spreekt over een proces waarin vrede uiteindelijk het doel is, maar volgens Golan kun je daar niet morgen mee beginnen.
Maar Golan schuwt scherpe taal zeker niet, zo bleek in mei 2025. “Een verstandig land voert geen oorlog tegen burgers, doodt geen baby’s als hobby en stelt zich niet tot doel een bevolking te verdrijven”, zei hij op de Israëlische radio. Hij had het overigens over het beleid van de regering, en niet over het leger, benadrukte hij later.
De verontwaardiging was enorm. Netanyahu sprak van een antisemitisch bloedsprookje en gebruikt deze uitspraak nog altijd in zijn campagne. Ook persoonlijk ligt Golan met de familie Netanyahu overhoop. Tegen Sara Netanyahu heeft hij een smaadzaak van 2,55 miljoen shekel aangespannen nadat zij zonder bewijs suggereerde dat hij vooraf van de aanval van 7 oktober zou hebben geweten.
Arabische steun
Voor de verkiezingen van 27 oktober neemt Golan een unieke positie in. Hij is de enige prominente leider van de zionistische oppositie die openlijk bereid is met een Arabische partij te regeren.
Met de huidige regeringspartijen wil Golan juist niets te maken hebben. Hij noemt ze corrupt, verantwoordelijk voor het falen van 7 oktober en een bedreiging voor de democratische rechtsstaat. De juridische hervormingen hebben volgens hem laten zien dat Israël zonder sterke institutionele bescherming kan afglijden.
Dit is de verkorte versie van de wekelijkse nieuwsbrief Israël Stemt. Abonneer je hier op LinkedIn voor de langere versie die elke vrijdag verschijnt.
cover: foto Gilad Perez door Frank Ruiter; ontwerp Talma Joachimsthal
Geef als eerste een reactie