Ooit droomde ik ervan om poppenspeelster te worden. Toen ik 19 was, heb ik min of meer toevallig, tweeëneenhalve maand gewerkt bij het Tasmanian Puppet Theatre in Hobart, Australië.
Ik hielp mee met het maken van handpoppen voor een nieuwe voorstelling. Tijdens de wekelijkse open dagen ontvingen we bezoekers met een marionet of handpop. Ik wist al dat ik goed was in het vertellen van verhalen aan kinderen, maar daar ervoer ik hoe bijzonder het is om dat met behulp van een pop te doen. Je laat de pop spreken en gelooft er zelf gewoon in. Het is iets magisch! Ik heb er een fantastische tijd gehad.
Terug in Amsterdam, heb ik rondgekeken of ik me bij een bestaand poppentheater kon aansluiten, maar dat lukte niet. Ik kon wel aan de slag als assistente van een goochelaar, maar dan had ik in een sexy pakje moeten optreden. Dan ben je dan eerder zelf de pop dan de speler. Die aanbieding heb ik dus afgeslagen.
Joods poppentheater
Al snel maakten nieuwe dromen zich van mij meester, maar mijn zwak voor het poppentheater is altijd gebleven. Toen ik tijdens Limmoed Nederland zag dat Judith Marseille een lezing gaf over Joods poppentheater, was dat voor mij een reden om naar Limmoed te gaan.
Er ging een wereld voor me open. Ik had nooit geweten dat er zoiets bestond als Joods poppentheater. Dat poppenspelers door Europa trokken om hun kunst te vertonen. Dat er avant-gardistisch poppentheater bestaat én hedendaags Joods poppentheater. Poppentheater kan dienen als vorm van verzet of als middel om mensen met elkaar te verbinden. Ook kan het helpen om je eigen identiteit te ontdekken of uit te dragen.
Zo wist ik bijvoorbeeld niet dat Willy Brill, die zich jarenlang in Nederland inzette voor het behoud van het Jiddisch en de Jiddische cultuur, samen met de beroemde poppenspeler Feike Boschma Jiddische theatervoorstellingen opvoerde. Ook hoorde ik voor het eerst dat er tijdens de Shoah Joodse poppentheaters bestonden, onder meer in het getto van Warshaw en in Theresienstadt.
Een andere verrassing was dat Frank Oz, bekend van The Muppet Show, de zoon is van Isidore Oznowicz, een Joodse Nederlander die in Antwerpen woonde en daar samen met zijn vrouw een eigen poppentheater runde. Ik was gefascineerd door al deze verhalen en wilde hier meer over weten. Daarom heb ik met Judith besproken of we samen iets konden organiseren met de Culturele Commissie van de LJG waar ik aan deelneem.
Zomergasten
Judith Marseille is theaterwetenschapster en geeft in binnen- en buitenland lezingen en gastcolleges over de geschiedenis en theorie van het poppentheater. Zij is vaste medewerkster van De Wereld van het Poppenspel. Al pratend met Judith ontstond het idee om de formule van het VPRO-programma Zomergasten te gebruiken en hebben we een programma samengesteld met door haar gekozen beelden en filmfragmenten.
Zondagmiddag 15 november praat ze over deze bijzondere kunstvorm met Jaïr Stranders. Ik heb de geselecteerde fragmenten inmiddels mogen bekijken en ben superenthousiast. U bent van harte uitgenodigd om te komen luisteren en kijken.
Let op: dit is geen programma voor kinderen, ook al denken sommige mensen dat gelijk bij het woord poppentheater.
Aanmelden kan via deze link
cover: Yisro Puppet Show, screenshot uit Chabad video
Geweldig Simone. Dacht ik dat ik je heel goed kende, maar dit wist ik niet. En inderdaad, poppentheater is iets heel bijzonders.