In de weken voorafgaand aan de moord op premier Yitschak Rabin op 4 november 1996 sprak ik met jonge Israëliërs die me onomwonden vertelden dat Rabin moest worden vermoord. Ik heb dat in een artikel in NRC vermeld. Rabin was in hun ogen een verrader die PLO-leider Yasser Arafat in Washington de hand had gereikt. Met dit historische gebaar gaf hij aan in te stemmen met de stichting van een Palestijnse staat, weliswaar onder duidelijke Israëlische veiligheidsvoorwaarden.
Hing er echt een moord in de lucht? Victor Cygelman, de correspondent van het Franse weekblad Nouvel Observateur, vertaalde de hoogspanning in de Israëlische politiek in een dramatische voorspelling. Enkele dagen voor de moord op Rabin stuurde hij een artikel naar het Franse weekblad waarin hij het profiel van de moordenaar omschreef: een religieuze zionist. Jigal Amir, de moordenaar van Rabin, stemde volledig overeen met het beeld dat Cygelman van hem schetste. Op 4 november, de dag van de moord, kwam Nouvel Observateur uit met het profiel van de moordenaar!
Ik was getuige van de moord op Rabin. ‘Een koningspaar van bijbelse proporties’, schreef ik in een bericht aan NRC. Waarom haal ik deze episode voor De Vrijdagavond uit de mottenballen? Met de verkiezingen op 27 oktober in het verschiet is de Israëlische politiek al oververhit. Luidt de uitslag het einde van het Netanyahu-tijdperk in?
Evenals in 1995 gaat het om de Palestijnse kwestie, maar nu vanuit een ander perspectief. Toen ging het om mogelijke territoriale vrede met de Palestijnen. Nu gaat het om het definitief blokkeren van vrede en om annexatie van de Westelijke Jordaanoever, Judea en Samaria, waar een Palestijnse staat zou moeten verrijzen met Oost-Jeruzalem als hoofdstad.
Voor Netanyahu, Smotrich en Ben Gvir staat veel op het spel. Een nederlaag van Netanyahu’s Likoed zou de nationaal-religieuze annexatiedrang ten aanzien van bezet gebied blokkeren. Dat betekent niet dat een andere regering in de voetsporen van Rabin treedt en een vredesgebaar naar de Palestijnen maakt. De oplopende spanning in het politieke debat gaat over annexatie tegenover democratie. De ‘juridische coup’, het ontkrachten van het Hooggerechtshof, is in handen van Netanyahu, Smotrich en Ben Gvir een juridisch instrument om annexatie te legaliseren. De spanning in dit interne debat over de overgang van democratie naar semi-dictatuur loopt hoog op.
Zelfs de leidende oppositieleiders Gabriel Eisenkot van de Yashar-partij (Rechtvaardig) en Yair Golan van de Democraten voelen zich bedreigd. Beiden hebben de Shin Bet, de binnenlandse veiligheidsdienst, om beveiliging gevraagd. De moord op Rabin staat hun nog voor ogen. In eerste instantie heeft ex-generaal David Zini, hoofd van de Shin Bet, geweigerd zijn dienst in te zetten om beide leiders (een voormalig chef-staf en een kolonel) de gevraagde beveiliging te bieden. ‘Daar gaat mijn organisatie niet over’, beweert deze religieuze zionist op een sleutelpositie in het Israëlische veiligheidssysteem. Het debat over de veiligheid van beide oppositieleiders is nog niet afgesloten, maar werpt wel een schrijnend licht op de opgeroepen emoties in de Israëlische politiek.
Prima analyse Moni !