Eindelijk was het zover, mijn vriend Willy Lindwer werd tachtig jaar. Het werd vrijdag 20 maart gevierd met een uitgebreide receptie en een boek voor hem van zijn vrienden, een waar Liber Amicorum.
Willy ken ik al vanaf mijn kindertijd. Hij is weliswaar drie jaar ouder, maar als je in sjoel met een paar jongens bent dan speel je met elkaar.
We groeiden op in dezelfde buurt. De oude Jodenbuurt. Hij op de Nieuwe Keizersgracht en ik in de Henri Polaklaan, aan de Artiskant. Er woonden toen relatief veel Joden in onze buurt.
De plaats van bijeenkomst was op sjabbat in de sjoel Nidche Jisroeil Jechanes (Hij verzamelt de vestotenen Israels) in de Nieuwe Kerkstraat op nummer 149. Mijn grootvader Reb Aron Kleinberger was daar de baas.
Om de hoek aan de Plantage Parklaan 9 was het kantoor van de NIHS, de Joodse Gemeente. De Hollandse Schouwburg stond daartussen. De toegangsdeur was nog met prikkeldraad afgezet. Door de spinnenraggen kon je een beetje naar binnenkijken. Daar stonden nog oude koffers, lag kleding over de grond, het was een grote smeerboel. Alsof de Joden daar gisteren waren weggevoerd. Dat wist ik toen natuurlijk niet als klein jongetje.
Tikwatenoe
Artis was een ander verzamelpunt, waar de kinderen elkaar ontmoetten. We begonnen allemaal bij Tikwatenoe. Op sjabbatmiddag kwamen we bij die jeugdvereniging bij elkaar in groepen van verschillende leeftijden. Er was altijd eerst een Minchadienst waar Jaap Roos vaak de dienst deed.
Onze vrienden waren Benno Ehrlich, Sroeli Weinstock, Ruben en Jacques en Peter Barth, Mottel Aronson, Ronny Kalkstein, Aron Hollander, Sino Sonnenberg, Rebecca Krzywanowski, de meisjes Steiner en anderen.
Er waren natuurlijk nog veel meer jongeren in de buurt, maar die kwamen niet naar sjoel bij ons. De concurrentie was de Swammerdamstraat sjoel, de Kehilas Yaakov. Die had veel meer jeugd.
Willy ging naar Haboniem, maar toen was hij al wat ouder. Hij groeide op met zijn ouders en zijn oudere broer in een omgeving waar de Sjoa nooit was verdwenen. Dat was in vele gezinnen zo direct na de oorlog.
Bij ons thuis was dat anders. Daar werd bijna nooit over de oorlog gesproken. Die was wel aanwezig omdat we iedere week bezoek kregen van de onderduikouders van mijn moeder en grootvader.
Sjoa drukte stempel
De Sjoa drukte een belangrijke stempel op het leven van Willy.
Dat bracht hem op latere leeftijd tot denken en hij zette zijn gedachten om in daden. De rest is geschiedenis. Vele documentaires over de Sjoa ontsproten uit zijn artistieke brein. Films over Anne Frank, de beruchte trams, familiegeschiedenis, de Joodse Raad, de Provo’s en vele andere films. Hij kreeg internationale bekendheid en ontving belangrijke prijzen. Willy schreef ook bijzondere boeken waarvoor altijd heel veel onderzoek aan vooraf ging. De Oost-Joodse geschiedenis van zijn ouders, de onderduik, al deze facetten drukten een stempel op het leven en werken van de Judaicaverzamelaar Willy Lindwer.
Hij had al van jongs af aan belangstelling voor de fotografie en fotografeerde op jonge leeftijd professioneel met een goede camera. Het werd zijn passie.
Filmacademie
Na de middelbare school ging Willy naar de filmacademie. Zijn afstudeerproject was een film over de foute politie tijdens de oorlog in Nederland. Dat werd een spraakmakende film. Het begin van een groot oeuvre dat uiteindelijk werd bekroond met het in ontvangst nemen van de belangrijke prijzen, zoals een internationale Emmy Award.
De burgemeester van Amsterdam Femke Halsema kende Willy de Andreaspenning toe, de belangrijkste onderscheiding die Amsterdam kent.
Andreaspenning
Afgelopen week ontving Willy deze Andreaspenning uit handen van Locoburgemeester Van Buren. Zij sprak een prachtige rede uit waarin zij alle facetten belichtte uit het leven van Willy en bedankte hem voor alles wat hij voor de stad Amsterdam heeft betekent. Ondanks dat hij met zijn vrouw Hannah Alya heeft gemaakt, blijft hij in hart en nieren een ras Mokummer.
Willy schonk de stad Amsterdam een waanzinnig mooie foto van Johan Cruijff, die hij maakte op 12 mei 1968 in De Meer, bij een wedstrijd tegen ADO Den Haag.
Zijn naaste vrienden schonken hem een Liber Amicorum met 45 verhalen geschreven door zijn vrienden, uitgegeven door Amphora. Het boek is niet alleen een ode aan Lindwer, het schetst ook een tijdsbeeld en een stuk Joodse geschiedenis.
De bijzondere figuur Willy Lindwer wordt hier in al zijn facetten belicht. Zo maakte hij kennis met vele beroemdheden zoals
Jitschak en Leah Rabin, Jasser Arafat en vele anderen. Ook vergeten wij niet dat hij de pater familias is en een grootvader, gek op zijn kleinkinderen.
Voormalige Beth Hamidrasj
De bijeenkomst vond plaats in de mooie locatie van het voormalige Beth Hamidrasj, in de Rapenburgerstraat 109, waar Harry Mock, verzamelaar, uitgever en vriend van Willy, kantoor houdt.
Een van zijn vrienden Chanan Hertzberger sprak Willy toe met een schitterende speech over vriendschap, Judaica-verzamelen en de bijzondere mens die Lindwer is.
De bijeenkomst werd opgeluisterd door fluitiste Eleonore Pameijer die een aantal stukken speelde van vermoorde Joodse musici. Zij doet dat op topniveau, erg emotioneel.
Opperrabbijn Binyomin Jacobs van het IPOR had de eer om Willy het nul-exemplaar te overhandigen van het Liber Amicorum. Jacobs hield een korte, maar bewogen voordracht.
Lindwer stelde het beleid van B&W van Amsterdam tijdens de Sjoa aan de kaak. Dat beleid kon niet voorkomen dat meer dan negentig procent van de Joodse Amsterdammers werden vermoord. Iedereen werkte daaraan mee en er was nauwelijks weerstand vanuit de overheid.
Dankwoord voor Hanna
Willy sloot de bijeenkomst af door zijn hart te laten spreken. Het was een dankwoord voor zijn grote steun en toeverlaat, zijn grote liefde, de moeder van zijn kinderen en grootmoeder van zijn kleinkinderen Hanna. Willy bedankte zijn vrienden voor de organisatie en het Liber Amicorum en schonk ook aan hen een foto van Johan Cruijff.
Met een lechajim en een hapje werd de mooie bijeenkomst afgesloten.
Willy Lindwer, Filmer en schrijver. Liber Amicorum is te koop bij uitgeverij Amphora Books voor €46,95
cover: Willy Lidwer danst temidden van Chasidiem. Uit D’vekut, Chassidisme & Joodse Mystiek, 2017; documentaire van Willy Lindwer over het geboortedorp van zijn vader.
Beste heer Lindwer, Hartelijk gefeliciteerd met de welverdiende Andreaspenning.
Dank ik zal het doorgeven