Bondgenootschap tussen Israël en Frankrijk wankelt, maar Dreyfus krijgt zijn gedenkdag

karikatuur met wilt vel met daarop J'Accues en een mand die het doorboort met een pen

De Franse president Charles de Gaulle gaf bij het uitbreken van de zesdaagse oorlog in juni 1967 het bondgenootschap tussen Israël en Frankrijk de genadeslag.

In een opmerkelijk radio-interview waarschuwde hij Israël dat het lossen van het eerste schot het einde zou betekenen aan de tot dan zeer intieme relatie tussen Frankrijk en Israël.

De regering van Levi Eshkol negeerde de presidentiële waarschuwing uit Parijs. Nog voordat de zon op 6 juni 1967 opging was de Egyptische luchtmacht al op de grond vernietigd en werd de basis gelegd voor Israël spectaculaire zege in die dagen.

Israël won die oorlog met de toen superieur geachte Franse Mirages. De relaties tussen beide landen gingen voor 6 juni 1967 echter veel dieper. Het Israëlische atoomwapen is een product van nauwe samenwerking tussen beide landen. Een test met de atoombom vond succesvol plaats in de Sahara. Dit is het begin van de ontwikkeling van Israël als een atoommogendheid.

Afrikaanse landen

Onder president de Gaulle ontmantelde Frankrijk haar koloniale greep op tal van Frans sprekende Afrikaanse landen. Met Franse hulp en aanmoediging nam Israël de plaats in van het formeel ontmantelde Franse imperium in Afrika.

Israël was in die dagen als een land zonder koloniaal verleden bijzonder populair in Afrika. Israëlische militaire instructeurs trainden legers, Israëlische landbouwtechnieken werden geïntroduceerd en Israël profiteerde van handelsrelaties met Afrikaanse landen.

Afrikaans militair kader werd in Israël opgeleid. De Oegandese dictator Idi Amin was bijzonder trots op zijn Israëlische parachutisten insigne.

Israëls weigering een Palestijnse staat te erkennen is de voornaamste reden dat Afrikaans landen waarmee Israël uitstekende relaties had zich politiek en diplomatiek tegen Israël hebben gekeerd. De Israëlisch-Afrikaanse idylle is voorbij.

Palestijnse zaak

Afrikaanse landen steunen nu de Franse president Emmanuel Macron die zich inzet voor de Palestijnse zaak, voor de stichting van een Palestijnse staat in de door Israël in 1967 veroverde gebieden. Tot grote ergernis van Netanyahu wiens zoon Yair zich liet ontvallen: ‘Rot op.’

De kortzichtige Israëlische reactie is dat de Franse president zich zo sterk maakt voor de Palestijnse zaak wegens de grote moslimgemeenschap – tussen vijf en zes miljoen in zijn land. Hij probeert een middenweg te vinden tussen deze realiteit met belangrijke politieke gevolgen en het antisemitisme in de Franse Republiek.

Zondebok

Macron nam het opmerkelijke besluit op 12 juli een officiële gedenkdag in te stellen voor de Joodse kapitein Alfred Dreyfus die wegens hoogverraad in 1894 tijdens de Frans-Duitse Oorlog tot verbanning naar Duivelseiland werd veroordeeld. De Jood als zondebok in de Republiek. In 1906 werd Dreyfus gerehabiliteerd toen het duidelijk was geworden dat hij mede door het ingrijpen van de Franse schrijver Emile Zola onschuldig was. Op de voorpagina van de toen belangrijke Franse krant L’Aurore publiceerde Zola zijn befaamde pamflet: J’accuse.

Macron heeft plechtig verklaard dat ‘we 12 juli ieder jaar zullen vieren dat gerechtigheid en waarheid hebben gezegevierd over haat en antisemitisme.’


cover: litho met spotprent uit 1898

Over Salomon Bouman 204 Artikelen
Salomon Bouman studeerde internationale betrekkingen aan Science Po in Parijs en aan de Johns Hopkins University in Baltimore, VS. Hij heeft lang in Israël gewoond en werkte daar 37 jaar als correspondent, onder andere voor NRC-Handelsblad. Zijn zoon en dochter en zijn kleinkinderen wonen nog steeds in Israël. Tegenwoordig schrijft hij columns en boeken. Van zijn hand verschenen Israël tussen hoop en vrees (Amsterdam University Press) en Ontmoeting en misverstand (Amphora Books).

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*