Tijdens een concert georganiseerd door de Leo Smit Stichting hoorde ik voor het eerst liederen van Ilse Weber.
De zangeres las een brief voor van Ilse aan haar oudste zoon Hanuš:
My dear son, three years have passed today,
alone you left for a world so far away.
I can see you at the station there in Prague,
Tearfully, bidding us goodbye.
Voor hun deportatie begin 1942 naar Theresienstadt lukten het Ilse en haar man om zoontje Hanuš op een kindertransport te zetten. Hij zou via Londen in Zweden terechtkomen en daar opgroeien.
Zijn moeder en jongste broertje Thomas werden in Auschwitz vermoord. Zijn vader overleefde het concentratiekamp en vond Hanuš terug.
Na de oorlog groef hij het door hem begraven pak liederen en gedichten van zijn vrouw op.
Tjechisch
Ilse Weber werd als Ilse Herlingen in 1903 geboren in Vitkovice (Ostrava). Haar familie was Duitstalig-Joods. Zij voelde zich vooral Tsjechisch.
Al jong schreef ze sprookjes en toneelstukjes voor kinderen. Ze trouwde met Willi Weber en het stel ging in Praag wonen. Ilse werkte bij de radio, schreef gedichten, maar componeerde ook. Zij bespeelde gitaar, luit, mandoline en balalaika.
Een van haar bekendste liederen is Wiegela, hier gezongen door Bente Kahan, een vriendin van de familie:
Wiegala, wiegala, weier,
der Wind spielt auf der Leier.
Er spielt so süß im grünen Ried,
die Nachtigall, die singt ihr Lied.
Wiegala, wiegala, weier,
der Wind spielt auf der Leier.
Theresienstadt
In de oorlog werd zij met haar man en zoontje Thomas eerst naar Theresienstadt getransporteerd. Zij werkte daar als kinderverzorgster, componeerde en schreef brieven aan haar oudste zoon in Zweden. Brieven die later werden teruggevonden.
Hanuš kon als kind moeilijk begrijpen waarom hij van zijn gezin werd gescheiden. Pas later drong het tot hem door hoe moeilijk het voor zijn ouders moet zijn geweest om op het perron in Praag afscheid van hem te nemen. Hij begreep dat het was om hem te redden uit handen van de nazi’s.
Hanuš kreeg zelf een zoon die hij Thomas noemde, naar zijn vermoorde jongste broertje.
Thomas Weber
Met deze Thomas ben ik na lang zoeken in contact gekomen. Hij woont in Stockholm en zet zich nu op zijn beurt in om het werk van zijn grootmoeder Ilse – die hij nooit heeft gekend – te verspreiden. En zo werd het mogelijk – met financiële hulp van de Ilse Weber’s Legacy – om het boekje dat zijn vader Hanuš had geschreven, opnieuw uit te geven.
Het Holocaust Museum in Washington was zo vriendelijk om mij een kopie van het gehele boekje te sturen. Maar die kopie was te slecht om uit te geven. Gelukkig kon Thomas de uitgever van de Engelse vertaling opsporen in Stockholm. Toen bleek het opeens eenvoudig om een heruitgave te verzorgen.
In het boekje staat het verhaal van de zoon – inmiddels op leeftijd – die zijn moeder maar acht jaar heeft gekend. Via de brieven die zij hem heeft geschreven, komt Ilse Weber echter tot leven. Het boekje is rijkelijk geïllustreerd met foto’s van de familie en tekeningen uit Auschwitz.
Tussen de tekst staan gedichten van Ilse Weber. Het is zo’n uniek boekje geworden en is nu ook in Nederland verkrijgbaar.
Het boekje kost € 14,95, inclusief portokosten.
U kunt het bestellen op rekening NL29 TRIO 2301 1317 77, t.n.v. M.J. Gunning.
Vergeet niet uw naam en adres te vermelden.
Woont u in Amsterdam-Zuid, dan stop ik het voor € 10 bij u in de bus.
De opbrengst zal worden gebruikt voor een concert met werk van Ilse Weber door de Leo Smit Stichting.
cover: Ilse Weber, bron Ilse’s Legacy
Geef als eerste een reactie