Eva Illouz is een wereldberoemd sociologe die zich vooral bezig heeft gehouden met emoties zoals in het veelbesproken Why love hurts uit 2012.
Ze werkt in Frankrijk en in haar thuisland Israël waar ze zich een beginselvaste tegenstandster van de regering Netanyahu heeft betoond. Vorige week gaf zij de Evelien Ganslezing voor een volle zaal. Dat werd een bedroevende presentatie.
In Israël is voor veruit de meesten de kalender gestopt op 7 oktober 2023. Behalve als het ging om de gijzelaars kwam niet of nauwelijks ter sprake wat er daarna gebeurd is in de Palestijnse gebieden. Dat is nog steeds zo. Alleen de schanddaden van Hamas komen aan de orde. Ook de toespraak van Illouz werd afgekneld door deze nationale geheugenvernauwing.
Ze begon haar rede met een aanklacht tegen academici in Europa en de VS die hadden gejoeld van vreugde over de slachting die Hamas had aangericht. Inderdaad, zo’n bloedvreugde is liederlijk. En dat niet alleen om wat Hamas de Israëli’s heeft aangedaan, maar ook omdat het daarmee de voorspelbare Israëlische wraakacties over de eigen, onbeschermde Gazaanse burgers afriep. De terroristen van Hamas trokken zich discreet terug in hun tunnels.
Het grootste deel van de voordracht van Illouz was gewijd aan een culturele analyse van het vakgebied Cultural Analyses* waarvan zij meende dat het behalve oudbakken prietpraat ook en vooral haat tegen Israël uitvent. Zij muntte daartoe een aantal termen die ik een lang academisch leven toewens: pantextualism, powerism, travelling structures en, meen ik, extreme criticism. Daarna volgde nog een leerrijke vergelijking tussen Zwarten en Joden in de VS.
*(red.) zie de omschrijving van dit vak aan de Universteit van Amsterdam
Allemaal niet ter zake, althans geen hoofdzaak voor iemand die komt spreken over de reacties op het Palestijns-Israëlisch conflict, terwijl Israël doorgaat met het terroriseren van Palestijnen op de Westbank en het bombarderen van Palestijnen in Gaza en ook van Libanese burgers als nevenschade in de strijd tegen Hezbollah. Israël is dan ook nog eens verwikkeld in een ondoordachte en hoogstwaarschijnlijk onwettige oorlog tegen Iran. Inmiddels is datzelfde Israël wegens genocide voor het Internationaal Strafhof gedaagd.
Over niets van dat alles ook maar een woord bij Eva Illouz. Het geknars van moderator Arnon Grunberg was bijna hoorbaar.
Eva Illouz heeft zich blijkbaar niet weten te ontworstelen aan de dodelijke stilte die in Israël bewaard blijft over alles wat het heeft aangericht na de eindtijd, 7 oktober 2023. Dat een zo vooraanstaand en strijdbaar geleerde daar niet tegenin gaat stemt droef.
Of moeten wij de stopzetting van de kalender en het doffe zwijgen van zovele Israëli’s over alles wat sindsdien is gebeurd opvatten als een blijk van schaamte, dus van een restant aan moreel besef?
Laten we het daar maar op houden.
cover: Eva Illouz geeft de Evelien Ganslezing, De Balie, 20 april 2026, foto Bloom
Hartelijk dank voor het inlevingsvermogen alsmede het vernederen van een vooraanstaand wetenschapper. Daarmee heeft de heer de Swaan zicht gekandideerd als waardig opvolger van mevrouw Meulenbelt voor de P.C. Hooft-prijs voor Letterkunde. Chapeau.