Gaza is overal 

Of toch niet? 

In de multireligieuze havenstad Kochi in Zuid-India moet ik er met een loep naar zoeken. 

De stad is vervuld met kunst, dankzij de vermaarde Kochi Muziris Biennale (de reden waarom ik hier ben) en met streetart. Muren zijn vrolijk beschilderd, zeker bij scholen, maar ook op vervallen gebouwen staan ware kunstwerken. 

Kochi is een toeristenplek, zeker in dit seizoen als het weer nog net te behappen is en met de Biennale als trekpleister. Overal hangen posters, ik zie stickers en andere vormen van straatcommunicatie, maar nergens met een verwijzing naar de oorlog in het Midden-Oosten. 

Een regio die hemelsbreed een 1000 kilometer verder weg is dan bezien vanuit Amsterdam maar het voelt als een wereld van verschil. Ik kan duizenden redenen bedenken waarom het Midden-Oosten en met name Gaza de afgelopen jaren zo dichtbij lijkt te zijn in Nederland. Maar geen enkele reden is sterk genoeg om het verschil te verklaren tussen de dagelijkse stormvloed aan beeld, geluid en gebabbel en de paar piepkleine verwijzingen die ik hier in zes weken tijd vond. 

Laat onze huizen groeien

Zoals de muurschildering op een middelbare school met als thema: Let our homes grow with our true selves. Ik keek met bewondering naar deze mural, vooral naar de sterke vrouwen op de toegangspoort. Pas in tweede instantie zag ik de kleine letters met From the river to the sea, Palestine will be free. Ik bevries altijd even als ik dat lees. Voel de betekenis die het heeft voor de meeste Israëli’s: weg met ons land, weg met ons. 

Er is ook een andere betekenis die ik rationeel kan bedenken. Palestina is symbool geworden voor een universele vrijheidsstrijd, zoals eens ‘Vietnam’ dat was en recenter Black Lives Matter of Extinction Rebellion. Palestina is het sleutelwoord geworden waarin acvtivisten elkaar herkennen en met een leuze die rijmt en invoelbaar is.

Ik bekeek de Instagrampagina van de medemaakster van deze muurschildering Saha Yatrika en kom niets tegen over het Midden-Oosten. Er staan alleen berichten op over de lhbtiq+community en vooral over transpersonen. Ik kan een glimlach niet onderdrukken als er een variatie bij me opkomt: ‘Van de Ganges tot de Indische Oceaan zullen transvrouwen vrijuit gaan’.

Blauwe gebouwtjes

De tweede verwijzing naar Gaza staat op de binnenplaats van het hoofdgebouw van de Biennale, het Aspinwall House. Echter, zou er ook maar één persoon zijn die vrolijke kleine blauwe huisjes op palen associeert met Palestina? Ik moest de kleine lettertjes lezen bij de beschrijving van dit kunstwerk van Dima Srouji en Piero Tomassoni: ‘Verwond landschap met een getuigend potentieel, waarbij de instrumentalisering van architectuur en archeologie door Israël als middel voor settler-koloniale expansie in context wordt geplaatst’.

Kunst-taal in optima forma maar Israëlische toeristen die hier in grote groepen rondlopen, hoeven niet bang te zijn dat deze vrolijke blokken met het geweld in Palestina wordt geassocieerd. 

Spelen in de wolken

Dat zag ik ook in een installatie in een voormalig joods gebouw, het Ishara House, voorheen het Kashi Halleguahuis in het hartje van Jew Town, vlak bij de Paradesi-synagoge. Dat iconische geel-zwarte huis met de twee vogels op de gevel staat vol met krachtige kunstinstallaties.

Op de binnenplaats zijn kindergraven te zien. Het project heet: White Balance, We were playing in the clouds. Ook hier weer moest ik de toelichting lezen om wat context te krijgen. De maker van het werk kon ik niet vinden, wel de tekst waarop het werk is geinspireerd. Regels van de Palestijnse schrijver Ghassan Kanafani: “I wish children didn’t die, I wish they would be temporarily elevated to the skies until the war ends. Then they would return home safe, and when their parents would ask them: Where were you? They would say: We were playing in the clouds.”

Aangrijpende tekst, bij een ieder met een hart komen deze woorden binnen. Het is poetisch, heeft universele waarde en is niet ‘in your face’ zoals al die harde kreten in Amsterdam.

Diepe sporen

Nu pas realiseer ik me wat het met m’n ziel heeft gedaan: tweeënhalf jaar en voortgaand, een bombardement van gruwelijke beelden, angstaanjagende verhalen, geschreeuw door megafoons als ik de stad via het Centraal Station binnenkwam, en de eindeloze commentaren over daderschap en slachtoffers in de Nederlandse media. 

Ik kan niet anders dan meevoelen met de slachtoffers, zo ben ik nu eenmaal geprogrammeerd. Oorlogsgeweld raakt me diep, altijd, overal. Maar deze laatste jaren ervoer ik een constante vorm van misselijkheid. Want ik voorvoel dat het jodendom wordt beschadigd met al dat nieuws waarbij de enige joodse staat in staat van beschuldiging wordt gesteld. Het is een beschadiging die los van de waarheid over daders en slachtoffers diepe sporen zal nalaten. 

Trots

Die misselijkheid ben ik hier in Jew Town Kochi helemaal kwijt. Ik zeg trots dat ik naar de Paradesi synagoge ga. Dat wordt hier, in een stad waarin iedereen een religieuze identiteit heeft, zeer gewaardeerd.

cover: muurschildering Fort Kochi, foto Bloom, 2026