Op 4 september vond een bijzonder concert plaats omdat muziek werd uitgevoerd die vrijwel nooit elders is te beluisteren.
Het concert vond plaats in de Portugese Synagoge ter gelegenheid van het 350-jarig bestaan van deze Esnoge of Snoge zoals het imposante gebouw op het Amsterdamse Waterlooplein wordt genoemd.
De namen van de meeste componisten zullen u waarschijnlijk weinig zeggen; vandaar dat ik een verwijzing maak naar tijdgenoten die iedereen kent.
Santo Serviço
Hoofdrol in de uitvoeringen speelde de Portugees-Israëlitische zangvereniging Santo Serviço* opgericht in 1886. Na de Sjoa werd het koor heropgericht en is nog steeds actief. Een koor met een verrassend mooi timbre en vele klanknuances in eigenlijk al het repertoire dat ten gehore werd gebracht.
*ook wel gespeld als Servicio, zie over de geschiedenis van Santo Serviço Het Geheugen van Oost en de site van de Snoge inclusief muziekfragment.
Absolute hoogtepunten waren de composities van de in Wenen geboren Cristiano Giuseppe Lidarti (1730-1795) van wie eerder dit jaar het prachtige oratorium Esther werd uitgevoerd. Zie de voorbeschouwing in deze krant van muziekjournalist Paul Janssen.
Jaartallen zijn abstract, maar Lidarti was een tijdgenoot van zowel Bach, Händel en Mozart. Die invloeden zijn in zijn muziek te herkennen, maar hij heeft een ontegenzeggelijk eigen muzikaal idioom.
Dat deze en andere (barok- en vroeg klassieke) muziek heden ten dage nog en/of weer kan klinken, is zeker te danken aan de musicologen Israel Sadler en Edwin Seroussi. Namen die hier niet mogen ontbreken.
Solisten
Uitgevoerd door solisten uit het koor die ik toch wil noemen, zonder de anderen te kort te doen: Ian Pomerantz is een prachtige en subtiele bas-bariton en Felipe Carlos een heerlijke tenor. Lidor Mesika is een zeer verdienstelijke countertenor, al zou hij iets meer aandacht mogen besteden aan specifieke pianissimo en forte gedeeltes.
Het programma zelf was zeer gevarieerd en deed recht aan de 350-jarige muzikale geschiedenis van de Esnoge. Heel bijzonder vond ik de Openingshymne uit de nagelaten manuscripten van Joseph Isaac Sarfati (geb.1751) die werd gezongen bij de inwijding in 1675 van de Synagoge, nu 350 jaar geleden.
Deze hymne is in 2019 gereconstrueerd door Dr. Alon Schab in samenwerking met het Jerusalem Baroque Orchestra. Een voltreffer bij een jubileumconcert.
De partituren van deze muziek bevinden zich grotendeels in de ‘eigen’ bibliotheek Ets Haim, de oudste Joodse bibliotheek ter wereld. Daar worden regelmatig rondleidingen gegeven (een aanrader).
Asjkenazische componisten
Ook was tijdens dit jubileumconcert aandacht voor Asjkenazische componisten zoals Victor Schlesinger (1885-1939) en Israel Olman (1883-1968). Dan zitten we dus al in de vorige eeuw. Maar er was geen cesuur want ook in de tussentijd tussen barok/klassiek en vorige eeuw werd muziek geschreven. Zo klonk het geliefde Adon Ngolam (Sefardische notatie; de Asjkenazische is Olam) van David Abraham de Sola (1796-1860), zeg maar (ruwweg) tijdgenoot van Beethoven en later Brahms.
Bijzonder was dat een compositieopdracht is gegeven aan Leo Samama (geboren in 1951) om een mooie en invoelbare hedendaags Adon (Ng) Olam aan het repertoire toe te voegen. Met deze hedendaagse versie had het koor iets meer moeite. Desondanks pleit ik ervoor om ieder paar jaar het repertoire uit te bereiden met een compositieopdracht aan een hedendaagse componist. Bij het 400-jarig bestaan, zal daar zeker met plezier op worden teruggekeken.
Live-opnames
Al met al een bijzonder concert bij een bijzondere gelegenheid. Jammer dat er van deze uitvoering geen live (radio)opnamen zijn gemaakt. Natuurlijk kan het concert later in een studio worden opgenomen, maar live-opnames, zeker bij speciale gelegenheden, blijven altijd uniek.
cover: Santo Serviço, foto: Nooi van Maarsen @bynoesha
Geef als eerste een reactie