Een standbeeld voor een radioverslaggever, dat is uniek.
De primeur is voor Han Hollander (Deventer, 1886 – Sobibor, 1943). Sinds mei 2025 staat hij op ware grootte, in brons gegoten voor de ingang van het perscentrum van de Deventer voetbalclub Go Ahead Eagles.
In zijn ene hand houdt hij een bal vast en in de andere een microfoon, de twee attributen die zijn leven kleur en inhoud gaven en zijn talloze luisteraars vreugde schonken. Het beeld is ontworpen door de Deventer kunstenaar Károly Szekeres.
Han (echte voornaam Hartog) was medeoprichter van Go Ahead Eagles en de bekendste vooroorlogse sportverslaggever van ons land. Niemand in Nederland was populairder dan hij. Nou ja, op minister-president Colijn en KLM-oprichter/directeur Plesman na.
zie ook: Han Hollander, een intens populaire Nederlander
en Standbeeld voor Han Hollander, medeoprichter van bekerwinnaar Go Ahead
Met Wodan naar Westerbork
De oorlog maakte een eind aan zijn glanzende carrière. Met echtgenote Leentje Hollander-Smeer (Amsterdam, 6 oktober 1886 – Sobibor, 9 juli 1943) werd hij in september 1942 gedeporteerd naar Westerbork waar hij een paar maanden later op voorspraak van kampcommandant Gemmeker een bevoorrechte positie kreeg.
In het Heidelager, waar de SS’ers en Nederlandse marechaussees waren gehuisvest die het kamp bewaakten, werd hij hoofd van de binnendienst. Hij regelde de schoonmaak van de barakken en speelde voor kantinebaas.
Het grote voordeel was dat hij met Leentje een privéleven terugkreeg.
Ze hadden een hoekkamertje voor zichzelf, met een opklapbed, een tafel, paar stoelen, een kachel en een keukentje.
Het grootste geluk onder barre omstandigheden was dat ook hun hondje Wodan, de kleine, bruine spaniël wat meer leefruimte kreeg.
Oppas voor Wodan
Ik wist niet dat huisdieren toegestaan waren in Westerbork en dat Hollander zijn hondje mee kon nemen toen hij en zijn vrouw in september 1942 naar Westerbork werden gedeporteerd. Naar aanleiding van mijn boek kreeg in een mailtje van Ziggy Klazes over een familieverhaal waarin Wodan een hoofdrol speelt:
‘Het hondje van Han Hollander werd geadopteerd door het gezin van mijn moeder. Hollander had het hondje bij zich in Westerbork. Toen hij op transport werd gesteld gaf hij het hondje Wodan aan mijn opa Rudolf Venekamp die als stoker werkte in Westerbork. Mijn opa en zijn gezin, waaronder mijn moeder, zouden op Wodan passen tot hij terug zou komen.’
Zo kwam ik in contact met de nu 93-jarige mevrouw Fenny Klazes-Venekamp, het laatste nog in leven zijnde kind van het gezin Venekamp. Ze vertelt mij het verhaal over de komst van Wodan zoals dat lang geleden is opgeschreven door haar broer Ab.
Bezoek in het ketelhuis
‘Op zekere dag kreeg onze pa in het ketelhuis van het kamp Westerbork waar hij werkte, bezoek. Het was de voor de oorlog zeer vermaarde (radio) sportverslaggever Han Hollander. Deze had van de kampleiding te horen gekregen dat hij zijn hondje niet mocht houden en hij vroeg aan pa een goed adres voor het beestje te zoeken. Pa nam het mee naar huis.
Een tehuis zoeken voor het diertje was toen niet meer nodig. Alle Venekampjes waren verkocht toen ze het hondje zagen.’
Wodan was net op tijd aan de beul ontsnapt. In mei 1944 beval Gemmeker dat alle honden in het kamp moesten worden afgemaakt. Meneer was boos dat zijn opdracht om de beesten aan de lijn te laten lopen in de wind werd geslagen. Per direct moesten ze allemaal in barak 36 in quarantaine, waar ze werden afgemaakt. Eigenaren van honden die het bevel van Gemmeker zouden ontduiken, werden bedreigd met straftransport.
Ondertussen schonk Wodan de familie Venekamp zijn liefde en het gezin was gek op hem.
’s Avonds vlijde hij zich in de mand tegen de kat des huizes. Dat ging goed tot aan het moment waarop de poes jongen kreeg en Wodan tijdelijk verbannen werd naar een plekje op de vloer waar hij goedhartig toezicht hield op het poezenkroost.
Hij had trekken van een circushond. Staand op een stepje met zijn voorpoten hangend over het stuur kon hij zich voort laten trekken door een vlieger, waarbij hij in de rug gesteund werd door de meefietsende Ab.
Wodan leefde in Assen nog lang en gelukkig.
Foto’s privéarchief: familie Venekamp, Klazes
cover: het standbeeld van Han Hollander voor het perscentrum van Go Ahead Eagles, foto Vera van Brakel
Goed op je laten doordingen. Hoe is dit mogelijk geweest.Hoe hebben mensen, de bevolking, de intellectuelen, juristen, politici enz dit kunnen accepteren? Het deporteren van burgers. Razzia’s. Politie,Kon.Marechaussee, Overheden?