Parasja Vajeira (Beresjiet 18:1–22:24) begint met de verschijning van de Eeuwige aan Abraham en eindigt met de namen van de nakomelingen van Abraham’s broer Nahor en zijn vrouw Milka.
Daartussen lezen we een aantal verhalen die tot de aangrijpendste van de Torah behoren.
In Vogelvlucht:
- Vajeira betekent “en hij verscheen”, en beschrijft de verschijning van de Eeuwige aan Abraham terwijl hij herstellende is van zijn besnijdenis. Drie onbekende bezoekers, engelen die zich als mannen voordoen, melden zich en Abraham ontvangt ze met grote gastvrijheid. Een van hen voorspelt dat Sarah, dan al 89 jaar, binnen een jaar een zoon krijgt. Sarah hoort dit en lacht.
- Twee van de bezoekers vertrekken naar Sodom. De Eeuwige vertelt Abraham dat die stad wordt vernietigd, vanwege het kwaad dat er plaatsvindt. Abraham pleit voor de inwoners: hij vraagt of rechtvaardigen samen met boosdoeners moeten omkomen. De Eeuwige belooft de stad te sparen als er tien rechtvaardigen zijn. Dat is niet het geval. Sodom en Gomorra worden verwoest.
- Abraham’s neef Lot vlucht met zijn vrouw en twee dochters uit Sodom. De engelen waarschuwen om niet om te kijken, maar Lot’s vrouw doet dat toch en verandert in een zoutpilaar. In de veronderstelling dat er geen mannen meer zijn, liggen Lot’s dochters bij hun vader en worden zwanger van hem. Hun zonen, Moab en Ben Ammi, zijn de stamvaders van de Moabieten en Ammonieten.
- Abraham verhuist naar Gerar. Uit angst voor zijn veiligheid pretendeert hij dat Sarah zijn zus is. Koning Abimelech ontvoert Sarah, maar God waarschuwt hem in een droom voordat hij haar aanraakt. Abimelech geeft Sarah terug en compenseert Abraham met land, vee en slaven. Nadat Abraham voor hem bidt, kunnen de vrouwen van Abimelech weer kinderen krijgen.
- De voorspelling over Sarah’s zwangerschap komt uit: zij baart Jitschak wanneer Abraham honderd jaar oud is.
- Sarah wil dat Abraham zijn concubine Hagar met zoon Ishmael wegstuurt. Abraham vindt dit moeilijk, maar God zegt dat hij naar Sarah moet luisteren. HIJ belooft Abraham ook Ishmael tot een groot volk te maken.
- Hagar en Ishmael raken in de woestijn zonder water. God hoort de jongen huilen, wijst Hagar op water en herhaalt de belofte over de toekomst van Ishmael.
- Tenslotte: het verhaal van de Akeida, waarin Abraham van de Eeuwige de opdracht krijgt Jitschak te offeren. Abraham gehoorzaamt, maar op het laatste moment wordt Jitschak gespaard.
Via deze verhalen leren we de God van Abraham kennen. Vajeira schetst een God die ingrijpt in zwangerschap en voortplanting, Abraham leiding geeft maar zich ook door hem laat tegenspreken. HIJ belooft dat uit Abrahams zonen Jitschak en Ishmael grote volkeren zullen voortkomen en luistert naar het leed van mensen.
Het is een God die geeft, maar ook Abraham (en ons!) bevraagt en uitdaagt om gastvrijheid, rechtvaardigheid, geloof, gehoorzaamheid en zorg voor toekomstige generaties te tonen.
Vajeira toont ons ook de God die het kwaad te lijf gaat met vuur en zwavel en Sodom en Gomorra vernietigt.
Vaak wordt aangenomen dat homoseksualiteit de aanleiding voor Sodom en Gomorra’s vernietiging was. Men wijst dan op Vajeira (Beresjiet 19:4-19:10) waarin een woedende Sodomitische menigte twee vreemdelingen bedreigt aan wie Lot onderdak heeft geboden, en eist dat Lot hen naar buiten brengt om sex met hen te hebben.
Volgens de Joodse geleerden ligt de kern van Sodoms ondergang elders: gierigheid, egoïsme en wreedheid.
Sodom was rijk en vruchtbaar, maar weigerde zijn welvaart te delen. De inwoners leefden volgens het adagium: “wat van mij is, is van mij en wat van jou is, is van jou” en wilden alleen verantwoordelijk zijn voor zichzelf.
In Sodom waren gastvrijheid en vrijgevigheid strafbaar.
Armen helpen of eten geven was verboden, vreemdelingen werden geweerd, uitgebuit en mishandeld. Gastvrijheid en vrijgevigheid waren strafbaar. De stad onderscheidde zich door onverschilligheid voor het lijden van anderen en door wreedheid, waarop men trots was.
Sodom was kortom een samenleving geënt op de systematische afwijzing van hulp, gastvrijheid, vriendelijkheid en medemenselijkheid. De Sodomieten lieten anderen bewust lijden. God’s antwoord op Sodom was de algehele vernietiging.
Sodomitische gedragingen zijn in onze tijd en in onszelf, helaas, springlevend.
Onze Parasja is een spiegel en tegelijkertijd een waarschuwing. Het spoort ons aan onze verantwoordelijkheid te nemen tegenover armen, vreemdelingen en iedereen die hulp nodig heeft.
Shabbat Shalom
cover collage Bloom, 2021
Geef als eerste een reactie