She Made the Earth Move
De dichteres Muriel Rukeyser opperde ooit dat de wereld zou openbarsten als ook maar één vrouw de waarheid over haar leven zou vertellen.
Het eerste deel van die gedachte lijkt uit te zijn gekomen toen een tienermoeder uit Brooklyn, studieverlater Carol Klein, haar naam veranderde in Carole King en begon muziek te schrijven.
Aan de andere kant: de teksten schreef Gerry Goffin, haar echtgenoot. Een nieuw boek in de voortreffelijke reeks Yale Jewish Lives vertelt dat verhaal met oprecht enthousiasme. In Carole King: She Made the Earth Move schetst Jane Eisner King als de juiste stem op het juiste moment, met een achtergrond die ons maar al te bekend voorkomt. Ze was een kleindochter van Russisch-Joodse immigranten op de vlucht voor vervolging en armoede. Zij vonden hun Amerikaanse droom op de Lower East Side van Manhattan.
Haar ouders ontmoetten elkaar op Brooklyn College, trouwden en gingen aan de slag: een gezin stichten en uit de arbeidersklasse opklimmen. Tot zover een conventioneel, zelfs voorspelbaar Joods-Amerikaans verhaal, tot en met het wegmoffelen, sublimeren, irrelevant verklaren of zelfs afwijzen van de Joodse identiteit.
Muzikaal kind
King werd in 1942 als Carol Klein geboren in Manhattan en groeide op in Brooklyn. Haar vader werd vrijgesteld van dienst in de Tweede Wereldoorlog omdat zijn werk als brandweerman als essentieel gold. Haar moeder was huisvrouw en een gefrustreerde musicus.
Carol was een muzikaal kind dat zong en danste op radiomuziek. Een levendig, ondeugend meisje dat pianoles kreeg van haar moeder, die vastbesloten was haar dochter te laten slagen. Er waren schoolmusicals en vanaf haar achtste trad ze op als Carol Kane, maar er waren ook schaamtevolle geheimen. Haar gehandicapte jongere broertje werd weggestuurd naar de beruchte Willowbrook School op Staten Island en haar ouders scheidden, kwamen weer bij elkaar en scheidden opnieuw.
Carol werd afgewezen voor de muziekafdeling van de gerenommeerde High School for the Performing Arts in New York, het voorbeeld voor de kunstacademie in Fame, maar zij werd wel toegelaten tot de toneelafdeling.
Na een semester vertrok ze en schreef ze zich in 1956 in op James Madison High School in Brooklyn, een kweekvijver van joods talent, waar ook Ruth Bader Ginsburg en Bernie Sanders op zaten.
Klein werd King om minder joods te klinken.
Daar begon ze liedjes te schrijven en vormde ze een doo-wopgroep met de onmogelijk nerdy naam The Co-Sines. Ook begon ze met de metro naar Manhattan te gaan. Ze zwierf rond in de buurt van het Brill Building, op Broadway en 49th Street waar honderden muziekuitgevers en platenmaatschappijen joodse schrijvers in dienst namen, zoals Jerry Leiber, Mike Stoller, Burt Bacharach en Hal David. Om de Amerikaanse cultuur opnieuw uit te vinden en rhythm-and-blues om te vormen tot rock-‘n-roll.
Geen wonder dat ‘Carol King’ daarbij wilde aansluiten die een deel van de mooiste muziek van de Amerikaanse eeuw voortbracht, of van welke eeuw dan ook. De e voegde ze toe om zich te onderscheiden van de twee andere Carol Kleins op haar school, en Klein werd King om minder joods te klinken.
Ze rondde de middelbare school af op haar zestiende en ging naar Queens College, waar ze Paul Simon bijles gaf in wiskunde en met hem een groep vormde, The Cousins.
Op Queens College ontmoette ze ook Gerry Goffin de tekstschrijver. Ze trouwden in 1959 en kregen het jaar daarop een dochter. Ook hadden ze een afspraak om samen materiaal te schrijven voor een van de tientallen muziekuitgeverijen die de explosief groeiende jongerenmarkt van nummers bedienden. Men zegt dat vrouwen van Kings generatie, en van elke generatie, door het moederschap werden geradicaliseerd, maar Kings ervaring was anders.
Terwijl Goffin elke dag hun appartement verliet voor zijn kantoorbaan van negen tot vijf als chemicus, bleef zij thuis, zoekend naar evenwicht tussen een baby en een notitieboekje. Als Goffin ’s avonds thuiskwam, had King vaak alweer een melodie bedacht, zoals Take Good Care of My Baby, in 1961 een hit voor Bobby Vee.
The Shirelles – Will You Love Me Tomorrow (1960)
Muziek werd draagbaar
In de jaren zestig sloeg de bliksem opnieuw in bij King en Goffin. Deels had dat met techniek te maken, in het bijzonder met de uitvinding van de transistorradio, waardoor opgenomen muziek draagbaar werd en los kwam van de concertzaal of de huiskamer.
Deels had het met kleur te maken. Midden jaren vijftig werd de muziek die in zwarte gemeenschappen rhythm-and-blues heette, opnieuw op de markt gebracht als rock-‘n-roll voor witte tieners, die erin een vorm van bevrijding van lichaam en geest hoorden. Dat boden klassieke muziek of Amerikaanse showtunes niet.
Biografe Eisner verdient lof omdat ze pianoles nam om de werking van Kings vak te begrijpen. Dat vak kende een complex samenspel van melodie en tekst. Dan was er nog wat bekend werd als het ‘Carole King-akkoord’ (eigenlijk gewoon het slimme gebruik van gealtereerde akkoorden), dat al voorkomt in haar allereerste hit, Will You Love Me Tomorrow?, geschreven toen ze zeventien was.
Carole King – I Feel the Earth Move (Official Audio)
Het nummer, waar de Shirelles aanvankelijk niet van onder de indruk waren, misschien vanwege de opvallende gender-bender, hier als een mannelijke tekstschrijver die de angsten en verlangens van een tienermeisje verwoordt, werd de eerste nummer-één-hit van een Afro-Amerikaanse meidengroep.
Opmerkelijk genoeg arrangeerde King het nummer, inclusief orkestbegeleiding, in één nacht, met behulp van een boek over het arrangeren van muziek dat ze uit de plaatselijke bibliotheek had geleend. Ze was net achttien geworden.
Het nummer dat ze schreef voor de babysitter van haar dochter, Eva Boyd, die al snel werd herdoopt tot Little Eva, werd in 1962 de hit The Loco-Motion. Little Eva, wier vriendje allesbehalve de tedere minnaar uit de meeste popliedjes was, vormde ook de inspiratie voor He Hit Me (And It Felt Like a Kiss) voor The Crystals.
Die tekst is een sleutelstuk geworden in het geheugen van de tweede feministische golf vanwege de verkenning van geïnternaliseerde vrouwenhaat. Of, aangezien Goffin de woorden schreef, was het gewoon de ouderwetse variant, immers: He Hit Me.
Ontluikende tegencultuur
The Beatles waren grote bewonderaars van King en Goffin en namen Chains op hun eerste album in 1963. Nog voor het jaar om was, werd Up on the Roof een hit voor The Drifters en bracht One Fine Day The Chiffons in de hitlijsten.
Toen veranderde er iets. Hun uitgever werd verkocht, King en Goffin verhuisden naar New Jersey en de British Invasion enerzijds en de folkrevivals anderzijds zorgden ervoor dat de smaak in popmuziek werd getransformeerd door een ontluikende tegencultuur. Ook het huwelijk veranderde. Goffin werd verliefd op een van de zangeressen van The Cookies en kreeg een kind met haar. Hij begon ook te experimenteren met drugs, iets waar King, die immers voor hun huis en hun dochters zorgde (inmiddels waren het er twee), nooit zin in had. Toch bleef King bij Goffin en bleven ze samenwerken. Ze schreef zelfs in 1964 I’m Into Something Good voor Goffins andere vrouw, al werd het pas een hit toen Herman’s Hermits het opnamen.
Uiteindelijk werd King verliefd op de jonge bassist van een lokale band uit New Jersey, The Myddle Class. Intussen werd bij Goffin schizofrenie, depressie en een bipolaire stoornis vastgesteld. Er volgde elektroshocktherapie, maar King en Goffin bleven samenwerken. De legendarische producer Jerry Wexler, op zoek naar iemand die een nummer kon schrijven voor Aretha Franklin met de titel Natural Woman, sprak King en Goffin aan op straat in New York en stelde voor het te proberen.
2015 Carole King – Kennedy Center Honors
Eerbetoon aan Carole King met Aretha Franklin in (You Make Me Feel Like A) Natural Woman
Ze gingen naar huis in New Jersey; King bracht de kinderen naar bed en schreef de gospelsong die misschien wel hun beste werk is. Het nummer gebruikt een plagale cadens, een vast ingrediënt in Afro-Amerikaanse religieuze muziek.
Later verhuisde de muziekindustrie naar Californië en King en Goffin volgde. Ze gingen uit elkaar en betrok met haar dochters een huis in Laurel Canyon, de wijk in Los Angeles die bekendstond als Hippie Heaven. Met buren als James Taylor, Joni Mitchell en Crosby, Stills, Nash & Young bloeide King op. Het waren tenslotte de jaren zestig!
Ze ruilde haar witte Cadillac in voor een zwarte cabriolet, liet haar krullen groeien en kocht een naaimachine. Ze vond een nieuwe schrijfpartner, de uit LA afkomstige Toni Stern die poëzie schreef en connecties had in de muziekbusiness aan de Westkust, en ging aan de slag. Kings soloalbum Writer (1970) was een succes, maar stelde niets voor naast het baanbrekende Tapestry (1971). Dat werd in drie weken in januari 1971 opgenomen voor 22.000 dollar, zelfs toen al een schijntje.
Geliefd monument
Het resultaat was monumentaal: een geliefd monument dat een hele generatie vrouwen en mannen veranderde en dat nog steeds doet, misschien omdat het de muzikale demonstratie bij uitstek is dat het persoonlijke politiek is. Kings nieuwe gevoel van vrijheid was niet naar buiten gericht, niet op kleur, Vietnam of politiek, maar naar binnen, zoals bij de confessionele dichters uit die tijd.
Jane Eisner maakt een goed punt dat Tapestry een van de eerste albums was die als één samenhangend kunstwerk werden opgevat, in tegenstelling tot conceptalbums als Pet Sounds van de Beach Boys (1966), Sgt. Pepper van de Beatles (1967), Freak Out! van The Mothers of Invention (1966) of Frank Zappa’s Absolutely Free (1967).
Kant één van Tapestry verkent vrijheid en eenzaamheid (I Feel the Earth Move, So Far Away, It’s Too Late, Way Over Yonder). Kant twee richt zich op het interpersoonlijke en het sociale met You’ve Got a Friend, Where You Lead, Will You Love Me Tomorrow?, Smackwater Jack en (You Make Me Feel Like A) Natural Woman.
Heilig voor feministen van de tweede golf
Deze nummers zijn bijna heilig voor feministen van de tweede golf, en terecht. Ze hielpen vrouwelijkheid opnieuw uit te vinden op het moment dat de babyboomers volwassen werden. Er is zelfs veel voor te zeggen dat Tapestry dat proces in gang zette. In deze liedjes zit een onbeschaamde eerlijkheid en een rauwe intimiteit, blootsvoets en zonder make-up. Ze klinken als Wonderland Avenue in Laurel Canyon, maar voelen als Flatbush Avenue in Brooklyn: uitbundig en introspectief tegelijk.
Alleen Blue van Joni Mitchell komt in de buurt, en dat is geen toeval: de albums werden in dezelfde studio, op hetzelfde moment en met dezelfde muzikanten opgenomen. Tapestry stond drie maanden bovenaan de popalbumlijst, werd het succesvolste album in de geschiedenis van de Amerikaanse platenindustrie, won vier Grammy’s en bracht King op de cover van Time.
Waarom?
Omdat het ons ons eigen bitterzoete verhaal vertelde op het moment dat we de taal ontwikkelden om het te begrijpen. Als de babyboomers hun maagdelijkheid verloren op Sinatra’s In the Wee Small Hours, dan scheidden ze op Tapestry.
wordt vervolgd
cover: Carole King, 2015 Carole King – Kennedy Center Honors, screenshot Bloom uit video
Geef als eerste een reactie