We zitten in de week van Rosj Hasjana en de voorbereidingen zijn in volle gang.
Het eerste wat bij me opkomt: ik ben continu moe.
Normaal ga ik ’s ochtends om zeven uur naar sjoel. Door de selichot begint de dienst nu drie kwartier eerder. Niet alleen duurt de dienst zeker een half uur langer, we moeten ook rekening houden met het latere minjan, dat natuurlijk óók eerder begint.
Drie kwartier minder slaap tast het bioritme van een bijna 60-jarige absoluut aan.
In Nederland werd deze periode altijd de ‘herfstmanoeuvres’ genoemd, vanwege het vroege begin en het herfstweer dat er dan meestal al heerst. Nu moet ik zeggen: vroeg begint het hier zeker, maar op de herfst moeten we in Israël nog minstens twee maanden wachten. Dat maakt het toch heel anders.
In de nacht van sjabbat op zondag zijn de voorbereidingen echt begonnen. Om twaalf uur ’s nachts lijkt Jeruzalem wat het verkeer betreft wel midden op de dag. Alles staat muurvast.
Kotel-tours
Er komen speciale Kotel-tours vanuit het hele land en die nacht waren er naar schatting 100.000 mensen naar Jeruzalem gekomen voor de selichot.
Ook de sjoels zitten vol. In Amsterdam zijn we gewend om de selichot op zondagochtend te beginnen, maar zo midden in de nacht heeft toch wel iets bijzonders.
Ik was zelf in de Yeshurun-sjoel. Afgeladen vol is nog zacht uitgedrukt. Ik dacht bij mezelf: ik ga helemaal achteraan zitten, dan kan ik tenminste snel naar buiten als er iets gebeurt.
Toen ik me na tien minuten omdraaide, bleek ik ineens midden in de sjoel te zitten. Achter mij hadden zich inmiddels rijen dik mensen aangesloten.
Het was fantastisch.
De voorganger, Shulem Lemmer, was geweldig. Behalve dat hij een prachtige stem heeft, weet hij ook iedereen mee te krijgen. Samenzang is belangrijk tijdens de diensten in Israël en er is weinig inspirerender dan met z’n allen de gebeden te zingen.
Voldaan, maar eerlijk gezegd ook een beetje angstig vanwege de enorme hoeveelheid mensen, ging ik rond twee uur ’s nachts naar huis.
Selichot sinds 7 oktober sterk toegenomen
Wat me vooral opvalt, is dat de selichot hier voor een belangrijk deel iets van de jeugd zijn. Overal zie je jonge mensen, grofweg tot een jaar of veertig. En misschien nog opvallender: werkelijk de hele schakering van de Israëlische maatschappij is aanwezig. Van mensen die er zeer vroom uitzien tot jongeren die met moeite hun keppel op hun hoofd weten te houden.
Volgens veel mensen is die belangstelling sinds 7 oktober sterk toegenomen. Mensen zijn zich bewuster geworden van hun leven en vooral van hoe snel het afgelopen kan zijn.
“Mijn leven is een stuk waardevoller geworden na 7 oktober,” zei een student uit Tel Aviv die naast me stond. Die zin is me bijgebleven.
Veel van deze jongeren hebben tijdens deze vreselijke oorlog de dood van heel dichtbij gezien. Sommigen hebben vrienden verloren, anderen hebben zelf gevochten of maandenlang in onzekerheid geleefd.
Als je op jonge leeftijd zo nadrukkelijk met de kwetsbaarheid van het leven wordt geconfronteerd, verandert er iets. Je bent misschien nog jong in jaren, maar je kijkt anders naar het leven.
Op zoek naar iets wat groter dan zijzelf.
En misschien verklaart dat ook waarom zoveel jongeren juist nu naar de selichot komen. Niet alleen uit traditie, maar misschien ook op zoek naar betekenis, verbondenheid en iets wat groter is dan zijzelf.
Het leven wordt meer gewaardeerd.
cover: Talma Joachimsthal
Geef als eerste een reactie