Geschiedenis

Episodes uit de Joodse geschiedenis en herinneringen aan personen en gebeurtenissen die ons beeld van het verleden completer maken.

non-fictie en biografieën

Emigreren met de vreemde taal in de vuist

8 oktober 2025 Ron Manheim 0

Het bericht over het Jiddisj–Nederlandse woordenboek dat Justus van der Kamp in jarenlange noeste arbeid opbouwde*, herinnerde me aan een van de schatten in mijn Jiddisje bibliotheek: een vroeg twintigste-eeuws lilliput-woordenboek Jiddisj-Engels. Justus van der Kamp heeft deze kleinood niet, dat heb ik hem natuurlijk gevraagd. Het woordenboek is echt heel klein: het past in een gesloten vuist. Het werd waarschijnlijk op de markt gebracht ten behoeve van de emigranten in de vroege twintigste eeuw. … [Lees verder]

kandelaar met zes kaarjes in de kleuren geel en blauw
Verhalen

Zou het kunnen dat de gijzelaars dit jaar Soekot thuis vieren?

30 september 2025 Jair Eisenmann 2

En plotseling was er een concreet vredesplan. Een plan van twintig à eenentwintig punten dat stapsgewijs een einde moet maken aan zowel de militaire als de politieke macht van Hamas.  De belangrijkste stap is vanzelfsprekend de terugkeer van de levende gijzelaars en de stoffelijke overschotten van de vermoorde gijzelaars. Vrijwel onmiddellijk na de bekendmaking klonken er uiteenlopende reacties. Je hebt de cynici, die het plan bij voorbaat afschrijven – deels uit scepsis, deels wellicht omdat … [Lees verder]

Geschiedenis

Zelfs uit Mozarts Requiem werden woorden als ‘God van Zion’ geschrapt. Gestolen Muziek brengt nazipraktijk scherp in beeld

30 september 2025 redactie De Vrijdagavond 0

In de nazitijd werden succesvolle Joodse musici als Wanda Landowska, Shony Braun en Arthur Rubinstein meedogenloos vervolgd. Daar bleef het niet bij. Alles met de geringste joodse verwijzing in de Europese muziek moest voor eens en altijd worden uitgewist. Met dank aan uitgeverij AtlasContact publiceert De Vrijdagavond deze voorpublicatie uit Gestolen Muziek waarin auteur Anders Rydell laat zien hoe de nazi’s te werk gingen.  De universele kracht van muziek Fragment uit Gestolen muziek van Anders … [Lees verder]

Geschiedenis

Machzor uit de dertiende eeuw gered à la Agatha Christie  

22 september 2025 Jaap Colthof 1

Soms word ik tijdens mijn frequente bezoeken aan de Jeruzalemse Nationale Bibliotheek als een komeet aangetrokken tot een manuscript.  Zo trok het Machzor Worms aan me, een zeldzaam en naar het bleek schitterend manuscript. Het is een van de oudst bekende Machzoriem (gebedenboeken voor de Joodse feestdagen) volgens de Asjkenazische rite. Dit manuscript doorliep een avontuurlijk traject. Het ‘ontsnapte’ aan een pogrom in Zuid-Duitsland, ‘vluchtte’ naar het Rijngebied in West-Duitsland en overleefde tijdens de Kristallnacht de … [Lees verder]