Een beladen familieverhaal waar anderen mee aan de haal gaan: het is een pijnlijk punt. Als lid van de familie Joachimsthal weet ik hoe absurd de dingen zijn die je soms meemaakt.
‘Hoe blijf je eigenaar over je eigen familiegeschiedenis? En waarom is dat zo belangrijk?’ Deze vragen rijzen bij Judith Zilversmit nadat ze ontdekt dat een Nederlandse historica samen met een Belgische vrouw zich bezighoudt met de oorlogsgeschiedenis van haar familie.
De historica wil alle dozen met persoonlijke familiestukken van Judith lenen, want de twee gaan er een boek over publiceren. Maar ze weigert informatie over haar bevindingen te delen met Judith Zilversmit, de kersverse nieuwe hoofdredacteur van AT5.
De Belgische vrouw blijkt ronduit bezeten te zijn van de familie Zilversmit: ze schildert zelfs portretten van de familieleden. Het is haar oma die de familie destijds heeft verraden.
Judith Zilversmit wacht de publicatie waar deze twee vrouwen aan werken niet af. Ze maakte samen met Annet Röst een zesdelige podcastserie over dit hele gebeuren: Het verraad van de familie Zilversmit.
Ik verslond alle afleveringen. Niet alleen omdat het een meeslepend verhaal is, ik was ook verrast door zoveel (h)erkenning. Judith legt haarfijn uit hoe je als tweede generatie omgaat met informatie over het oorlogsverleden van je familie en hoe de vraag rijst wie er eigenlijk zeggenschap heeft over dat verleden.
Het Joodsche Weekblad
Mijn familie had van 1823 tot 1943 een drukkerij, uitgeverij en een boekhandel in Amsterdam. Dit familiebedrijf genaamd Joachimsthal drukte tussen april 1941 en september 1943 ‘Het Joodsche Weekblad.’ Deze krant verscheen in opdracht van de Joodse Raad en was een listig werktuig van de nazi’s.
De 29‑jarige directeur in die periode was mijn opa, Sal Joachimsthal. Hij had het stokje overgenomen van zijn vader, Meijer Joachimsthal. Beiden zijn na de Tweede Wereldoorlog in kranten en boeken enkele malen onterecht negatief bejegend.
Sal is in 1945 gestorven in Bergen-Belsen. Meijer is in 1943 vergast in Sobibor. Zij hebben hun verhaal nooit meer kunnen vertellen. Die taak kwam terecht bij mijn vader Albert (1938). Hij overleefde samen met zijn moeder de kampen en gaf de familiegeschiedenis aan mij door.
Ik heb jarenlang onderzoek gedaan en vond telkens weer nieuwe informatie. Veel daarvan is gebruikt in het boek dat ik samen maakte met Bart Wallet en Gerben Post. Dankzij hun professionaliteit, objectiviteit en deskundigheid is er 120 jaar Joodse cultuurgeschiedenis opgetekend.
Gastspreker Na de Oorlog
Als gastspreker van Na de Oorlog vertel ik onze familiegeschiedenis aan schoolklassen. Omdat ik levensverhalen overdraag aan nieuwe generaties, wil ik absoluut geen onzin verkopen. In deze tijd van fake news en ongeloof moeten de waargebeurde verhalen verteld blijven worden.
Mijn zoektocht naar onze familiegeschiedenis houdt nooit op. Tot op de dag van vandaag vind ik documenten in archieven, zoals de brieven van een jonge typiste die bij Joachimsthal werkte voor mijn opa Sal. De vlotte manier waarop zij haar leven en werkzaamheden beschrijft, is goud waard.
Holokitsch-verhaal
Wat mij betreft leent de Holocaust zich niet gemakkelijk voor het genre van de historische roman. Het risico dat een schrijver de gedachten en daden van werkelijk bestaande personen gaat invullen, is groot en vormt een hellend vlak. In het ergste geval ontstaat er een holokitsch-verhaal. Door achterin zo’n boek een hele trits wetenschappers en specialisten als bron te noemen, wordt bewust de indruk gewekt dat het verhaal feitelijk is.
In haar podcastserie geeft Judith een heel persoonlijke, invoelbare inkijk in hoe het je hele wezen raakt wanneer onbekenden zich storten op jouw familieverleden en dat naar hartenlust gaan interpreteren. Je slaapt er slecht van, voelt onrust, en het kruipt onder je huid.
Integriteit
Kon ik er maar gewoon hard om lachen, als er weer iets onzinnigs wordt geschreven. Maar dat gaat niet. Dat heeft weinig te maken met een intergenerationeel trauma. Het gaat om integriteit.
Je gaat niet aan de haal met iemands echte levensverhaal.
cover: Talma Joachimsthal
Geef als eerste een reactie