Verbinding vinden in de mitswot van alledag

Een aantal jaar geleden was ik met de familie op vakantie aan de westkust van Amerika.

Vrijwel aan het begin van de reis hadden wij een aantal overnachtingen ergens in Utah. We sliepen in comfortabele tenten, die alleen niet erg zonwerend bleken. Ik schrok daarom wakker om vijf uur ’s ochtends, bij het opkomen van de zon. 

Het bleek een van de kleine giften te zijn die op ons pad komen als we bereid zijn er naar te kijken. Omdat er verder in de wijde omgeving nog niemand wakker was, davvende ik shachariet in een doodstille woestijn die langzaam rood geverfd werd door het ochtendlicht. Ik heb nooit een dieper gevoel van verbondenheid gevoeld en ben sindsdien altijd naar een vergelijkbaar moment van inspiratie blijven verlangen. 

Inspiratie

Het vinden van inspiratie op een dergelijk moment is makkelijk. Maar het leven bestaat niet alleen maar uit hoogtepunten. De vraag is waar je verbinding vindt in het leven van alledag. De parasha van deze week, Ekew geeft daar een vingerwijzing voor. 

We lezen: “En nu, Joods volk, wat vraagt Gd, jouw Gd van je, behalve dat je Gd, jouw Gd vreest, Zijn weg volgt, van Hem houdt en Gd, jouw Gd dient met heel je hart en heel je ziel” (Dewariem 10:12) 

Moshe vat de essentie van het Jodendom samen: we hoeven Hem ‘alleen maar’ te vrezen en Zijn wegen te volgen. De uitdrukking ‘alleen maar’ is wat misleidend. 

Zoals de Gemara zich afvraagt: אטו יראת שמים מילתא זוטרתא היא “Is vrees voor Gd dan iets kleins?” (Berachot 33b). 

Dit was misschien zo voor Moshe, die een persoonlijke relatie met Gd onderhield. Maar voor ons lijkt de aanwezigheid van Gd vaak te ver weg om echte vrees voor Gd te ervaren. En bovendien: waar leidt een dergelijke vrees toe? 

Toch is een van de eerste gebeden die we aan kinderen leren Tehiliem 111:10: ראשית חכמה  יראת ה’ “Het begin van alle wijsheid is het vrezen van Gd”. 

We leren aan onze kinderen dat de vrees voor Gd de manier is om wijsheid te verkrijgen. Zo moeilijk kan het dus niet zijn. 

Klein schepsel

Maimonides schrijft aan het begin van Mishne Tora “Wanneer iemand nadenkt over de de wonderlijke daden en scheppingen [van Gd] … dan schrikt hij terug, wordt hij bang en begrijpt hij dat hij een klein schepsel is in het licht van Degene die perfect is.” (Mishne Tora Hilchot Jesodee Hatora 2:1) 

De vrees voor Gd die Maimonides hier beschrijft is iets heel natuurlijks. Deze vrees (of overweldiging) volgt uit het beschouwen van de wereld. Dit is niet de nuttige, maar basale angst voor iets concreets die maakt dat mensen willen vechten of vluchten. 

Het gaat hier om een diepere, existentiële angst – over de mens die geconfronteerd wordt met hoe groot het bestaan is en hoe klein zijn rol daarin is. Misschien moeten we de pasoek dan ook dan zo begrijpen dat we die existentiële angst niet uit de weg moeten gaan, maar deze op moeten zoeken. Als we dat doen, dan volgt de wil om bij het hogere te horen vanzelf, zoals ik ervoer in Utah.

Beloofde liefde behouden

Maar dat is nogal overweldigend en niet iets om elke dag, de hele dag, te beleven. Daarom geeft Tora ons een steun in rug. Het begin van de parasha luidt: “Wanneer [Ekew] je naar deze wetten zal luisteren en je eraan zal houden, dan zal Gd zich aan het verbond en de liefde houden die Hij aan je voorouders beloofd heeft.” (Dewariem 7:12) 

Rashi ziet een verwantschap tussen het woord ‘Ekew’ dat ‘wanneer’ betekent en ‘Akeew’ dat ‘hiel’ betekent. Hij legt uit dat de pasoek zegt dat Gd zich aan Zijn verbond zal houden אם המצות הקלות שאדם דש בעקיביו תשמעון “als je je zal houden aan de simpele mitswot, waar je normaal met je hiel [Akeew] op gaat staan.” (Rashi op Dewariem 7:12). 

Om het verbond met Gd in stand te houden is overweldiging niet altijd nodig of mogelijk. We kunnen de mitswot van alledag doen, kleine beetjes licht die mogelijk ooit samenkomen in een groot vuur. Dat was uiteindelijk ook de kern van mijn ervaring in de woestijn. Het was niet het ochtendlicht van Utah dat me die dag tot tranen roerde, maar het feit dat ik, net als elke dag, mijn tefilien aan deed en shachariet zei.

Mogen we overal inspiratie vinden en goede berichten horen.

Shabbat shalom!