Oude wijn in nieuwe zakken? Jodendom, christendom en de iOS 27-update

Op 14 september werd de laatste grote update voor de IPhone uitgebracht, de iOS 27. 

De eerste iPhone kwam op 29 juni 2007 in de winkels. Aan iOS 27 heb je niets als je iPhone 11 of lager is. Zo werkt Apple. De iPhone 5c krijgt al bijna tien jaar geen updates meer. Op een gegeven moment zit je met een model dat vanzelf veroudert. 

Zoals Apple werkt, zo zit het ook met het jodendom. Dit is althans hoe het christendom vanaf de vroegste opkomst aankijkt tegen het oude geloof.

Daar zijn uiteraard nuances in, en er zijn er die proberen bruggen tussen de jonge loot en de oude wortels te slaan, maar het is door de eeuwen heen en tot de dag vandaag een vrij ongemakkelijke positie geweest waarin het christendom zich bevindt.

Voortdurend onderhoud

Binnenkort praat ik daarover op een conferentie van het OJEC, het Overleg van Joden en Christenen, waar al minstens vijftig jaar over deze spanning met elkaar wordt gedialogiseerd. En dat is goed. Want ondanks dat het voor de een ongemakkelijk en misschien wat comfortabeler voor de ander is, vraagt de relatie voortdurend onderhoud en vooral sensitiviteit.

Het kan ongemakkelijk zijn omdat het een uitdaging is om stevig in je geloof te staan en tegelijk te moeten zien dat het geloof waar jouw geloof uit voort is gekomen, ondanks alle bezweringen, beloftes en voorspellingen, allerminst is afgestorven.

Nee, het Jodendom is levend, springlevend en is in staat gebleken om tegen de klippen van geloofsvervolging op, zich steeds te ontwikkelen, te vernieuwen en met volle energie de uitdagingen van het leven aan te gaan.

Israël, de meest concrete en robuuste manifestatie van levend jodendom.

In het voorjaar van 2023, dus nog voor de rampzalige dag van 7 oktober, schreef ik een essay dat het vertrekpunt vormt voor de OJEC-conferentie op 14 oktober. Daarin noemde ik Israël, de staat Israël, de meest concrete en robuuste manifestatie van levend jodendom. De staat Israël is het meest concrete bewijs dat de Bijbelse beloften niet zijn overgegaan op het christendom maar nog steeds geldig zijn voor het Joodse volk.

Een eigen staat is het sterkste dat een groep, een volk, kan hebben. Dit gegeven, soevereiniteit en staatsmacht, verhield zich niet met eeuwige verdoemenis, niet met een verbond dat niet meer met het Joodse volk in stand werd gehouden. De Joodse staat als fenomeen slaat een bres in de theologie van schuld en van vervanging. 

Uitgegroeid tot regionale supermacht

Want niet alleen zijn de joden met hun joodse geloof niet van de aardbodem verdwenen, ze zijn zelfs teruggekeerd naar soevereiniteit in het Heilige Land, hebben er een joods karakter aan gegeven, en het is uitgegroeid tot een regionale supermacht. Dit kan geen levend voorbeeld zijn van goddelijke verdoemenis en van de tot eeuwig dolen gestrafte jood.

Het christendom, geënt op de stam van het jodendom (Rom. 11:17), heeft de grootste moeite om de relatie op hygiënische wijze te onderhouden. Dat terwijl het uit de geschriften van de apostelen een verplichting ziet om zich met het jodendom te verstaan.

Om te erkennen dat het oude geloof nog steeds updates krijgt, ondanks dat het verhaal in het Nieuwe Testament toch heel anders wordt neergezet, is niet gemakkelijk te aanvaarden.

Es ist schwer zu zaijn a Jid. Het is door de eeuwen heen heel vaak en heel intens een beproeving geweest om Joods te zijn. Te weten dat er voor de aanhangers van het jodendom steeds maar weer updates komen en er op te mogen vertrouwen dat dit proces steeds door zal gaan, is een onuitputtelijke bron van energie.

Ook in een door tweeduizend jaar christendom gedomineerde wereld.

Wil je mee doen, erbij zijn op 14 oktober, vanaf 12.30 uur, in Utrecht? Kijk dan op OJEC-conferentie ‘Oude wijn in nieuwe zakken? Oud en nieuw anti-judaïsme’.
Met bijdragen van met onder andere  Karma Ben Johanan, Jessica Roitman, Ruben Vis en René de Reuver. Of stuur een mail naar: info@ojec.org 

cover: iOS update 27, screenshot Bloom, 2026