Weer mag ik de kaarsen aansteken. De beheerder, een vriendelijke moslim (“al twee generaties zorgen wij voor deze sjoel”) moet ik er wel aan herinneren.
Dan komt hij snel aanlopen met twee setjes waxinelichtjes. Er komt vast nog wel een vrouw binnenlopen, vermoedt hij.
Die komen er, en wel in een groot gezelschap Israëlische toeristen. Voor de kaarsen hebben ze geen tijd. Ze gaan snel achter gids de synagoge binnen, luid sprekend. Sommigen willen hun schoenen aanhouden. Dat kan echt niet, duidt de gids, zeker niet op het kwetsbare Chinese tegelwerk in deze eeuwenoude sjoel.
Ruim na begin sjabbat zie ik de rabbijn in zijn dagelijkse kloffie de binnenplaats oplopen. Hey Jonathan, ik zeg wat amicaal. Immers, ik ben naast Keith Hallegua – de laatste jood van Kochi en rabbijn Kaufman met zijn vrouw van Star-K* – de enige terugkomer deze erev sjabbat.
*Star-K is een autoriteit op het gebied van kasjroet. De officiële naam is Star-K Kosher Certification, het hoofdkantoor is gevestigd in Baltimore, Maryland (Verenigde Staten). Star-K sponsort behalve de maaltijden ook de groep rabbijnen die bij toerbeurt naar Kochi komen.
Non-Jews not allowed
Voor toeristen is het gebouw vanaf 14 uur dicht. Niet voor deze toeristen. Er staat een bordje buiten: non-Jews not allowed during Jewish holidays. Sjabbat is een ‘holy day’ dus dat bordje staat elke sjabbat voor de ketting die het sjoelterrein afsluit van de rest van Synagogue Lane.
Toen ik met twee niet-Joodse docenten ‘Engels als tweede taal’ de sjoel binnenkwam voelden zij zich heel ongemakkelijk bij die tekst. Ik zei hen dat ze welkom waren, maar echt overtuigd waren ze niet.
Het bordje is bedoeld om pottenkijkers en fotomakers buiten de sjoel te houden gedurende de diensten. De bewoording is niet ongebruikelijk in Kerala. In deze provincie hangen soortgelijke bordjes bij elke tempel: Only for Hindu’s. Je snapt de bedoeling in een plek met veel (opdringerig) toerisme, maar het wringt in een joods gebedshuis.
Shalom Aleichem
Toen de rabbi na een half uur er nog niet was, begon een aantal toeristen shalom aleichem te zingen.* Dankzij deze song die de ‘sjabbatengelen’ verwelkomt, voelde ik me toch een beetje thuis.
Of toch niet … de tweede sjabbatsong was nog niet ingezet of de gids gebood ‘we gaan verder’. Het gezelschap was duidelijk niet gekomen voor een dienst en verdween uit sjoel.
* Later hoorde ik dat de rabbijn, Jonathan Goldschmidt, altijd eerst de mikwe ingaat die net als de synagoge goed is bewaard in het naastgelegen gebouw.
Even later kwam Jonathan binnen in zijn rituele kledij: een Indiase lange kurta en bijpassende broek en brede sjaal, allemaal van ongebleekte witte stof. Het staat sierlijk en past bij deze cultuur en dit klimaat. Met zijn ruime witte hoofdbedekking, zijn lange pijes en baard kan hij zo in een nieuwe serie unorthodox. Ik kijk met een warme glimlach naar zijn looks, zeker als hij zijn talliet omslaat.
Tijdloos plaatje
Bij de eerste sjabbatdienst die ik in de Paradesi-synagoge bijwoonde was er een gezin uit Jeruzalem dat zich geheel in het wit kleedt met sjabbat. Dat maakt indruk, zeker omdat de vader van het gezin er uitzag als een zeer wijze rabbijn met zijn pijes en tsietsiet die onder zijn wijde gewaad vrolijk heen en weer wipten. Het was een tijdloos plaatje, zeker toen hij een stapel sidoeriem onder de Aron HaKodesj haalde met haar fraaie rode parochet. Marc Chagall zou er een schilderij van maken. Ik maakte snel een foto, want de sjabbat was nog niet begonnen.
De sjoeda (maaltijd na afloop van de dienst) was het wel een opgave die sjabbatr, want toen zaten we met drie rabbijnen aan tafel. Jonathan houdt van verhalen vertellen, rabbijn Kaufman van Star-K en deze Amerikaans-Israëlische rabbijn. Alledrie breedsprakerige types, zodat de sjoeda wel heel lang duurt.
De dienst begon chaotisch met die in- en uitlopende Israeli, maar ook deze keer was de avonddienst zeker geslaagd. Want uiteindelijk kwamen er nog een paar mannen binnen en werd er uit de groep Israeli, die nog wat rondhingen op de binnenplaats, een tiende man gevonden. Supersnel deed Goldschmidt, een hippie-achtige rabbijn oorspronkelijk uit Londen, de ma’ariv en konden we – zonder de toeristen die hun weg vervolgden – aan de kidoesj beginnen.
Mij zien ze hier wekelijks terug. De laatste Sefardische jood van Kochi die wordt omringd door toeristen met deze post-chabadnik die al decennia door Azië reist, het is een joods avontuur dat ik niet wil missen.
foto’s: naambord Paradesi Synagoge; rabbijn haalt sidoeriem uit Aron HaKodesj; rabbijn Jonathan Goldschmidt op binnenplaats Paradesi; vrolijke lampen en de vrouwengallerij; menora in de tuin is ‘s avonds verlicht. Foto’s Bloom, 2026
cover: Paradesi synagoge, Kochi, India. Foto Bloom, 2026
Geef als eerste een reactie