Geschiedenis

Jiddisch, een bijna vergeten taal en toch bijzonder veerkrachtig

Het Jiddisch is doorgaans omgeven met een zweem van nostalgie.  De teloorgang van de taal wordt vaak beschouwd als symbool van de teloorgang van het bruisende joodse leven voor de Sjoa. En daar zit veel in. Voor de Tweede Wereldoorlog spraken naar schatting elf miljoen mensen Jiddisch, en in Oost-Europa bestonden er steden waar vrijwel de gehele bevolking Jiddisch sprak.  De taal kende een uitgebreide literatuur en een enorm grote pers met schoolboeken, kranten en … [Lees verder]

non-fictie en biografieën

Emigreren met de vreemde taal in de vuist

Het bericht over het Jiddisj–Nederlandse woordenboek dat Justus van der Kamp in jarenlange noeste arbeid opbouwde*, herinnerde me aan een van de schatten in mijn Jiddisje bibliotheek: een vroeg twintigste-eeuws lilliput-woordenboek Jiddisj-Engels. Justus van der Kamp heeft deze kleinood niet, dat heb ik hem natuurlijk gevraagd. Het woordenboek is echt heel klein: het past in een gesloten vuist. Het werd waarschijnlijk op de markt gebracht ten behoeve van de emigranten in de vroege twintigste eeuw. … [Lees verder]

Geschiedenis

Als je goed luistert, hoor je nog Jiddisj in de steegjes van Mokum

Deel 2: De Joodse taal en het Joodse boek Jatten, sores, mesjogge, goochem, achenebbisj, mazzel, Mokum Alef. Het Amsterdamse vocabulair leeft op elke straathoek en is een testament van het Joodse verleden van de stad. Een stad waarin men Jiddisj sprak.  Taal leeft, en taal is hetgeen dat ons verbindt met het leven dat voor ons was. Als je goed luistert, hoor je nog Jiddisj gefluister door de steegjes van Mokum. Kleine Chassidische gemeenschappen spreken … [Lees verder]

Muziek

Jiddisch en jazz, gaat dat samen? Jazeker! Yiddish Jazz van Mirjam van Dam is van ongekend grote klasse

Mirjam van Dam ging op zoek naar haar Joodse roots en ontdekte een heel repertoire aan Jiddische liedjes binnen de jazz waarmee zij als zangeres zo bekend was. De songs met een swingritme bleken behalve door Afro-Amerikaanse componisten ook vaak geschreven te zijn door Joodse componisten.  Deze kruisbestuiving vond vooral plaats in de eerste helft van de twintigste eeuw in de Verenigde Staten. Nu laat de Nederlands-Joodse zangeres Mirjam van Dam zien dat Jiddisch en … [Lees verder]