Sjoelbanken… geen bezwaar

Print Friendly, PDF & Email

Vorig jaar, op 9 november bij de herdenking van de Kristallnacht sprak dominee René de Reuver, scriba van de Protestantse Kerk een schuldbelijdenis uit. De Reuver sprak vanaf het spreekgestoelte van de Obrechtsjoel, de synagoge Rav Aaron Schuster in Amsterdam.

Borden
Links en rechts van hem hangen de borden met de aanduiding voor het invoegen van seizoensgebeden. In 1928 hebben mijn overgrootouders die borden bij de opening van de sjoel geschonken. In september 1943 werd mijn oom dertien jaar. Natuurlijk zou hij bar mitswa worden in de Obrechtsjoel. Echter, zijn ouders, mijn grootouders, wachtten dat moment niet af maar besloten kort daarvoor dat Amsterdam niet langer veilig was en doken onder. [Beter gezegd: Ze waren in de omstandigheid dat ze een onderduikplek hadden voor zichzelf en hun drie kinderen. Dit was, anders dan wat gemakkelijk wordt gedacht, niet ieder joods gezin gegeven.]

Eén van de houten borden, op de zwartmarmeren muur

Niemand die het in zijn hoofd haalde om kerkbanken op te stoken. Sjoelbanken… geen bezwaar.

Kerk
In 1945 waren de houten borden weg, zoals al het houtwerk uit de leeggeroofde sjoel was gesloopt. Want in de begrijpelijke drang naar brandstof werd het interieur van de sjoel niet overgeslagen. Iets verderop in de Obrechtstraat staat een kerk. Dat interieur is ongeschonden door de oorlog gekomen, zoals geldt voor alle kerken. Niemand die het in zijn hoofd haalde om kerkbanken op te stoken. Sjoelbanken… geen bezwaar. En zo warmden Amsterdammers, die tien procent van hun stadsgenoten hadden zien verdwijnen, zich aan de door mijn overgrootouders geschonken houten wandborden en het complete houten sjoelinterieur.

Replica’s
De andere grootouders, mijn grootvader van moederszijde, was meubelfabrikant en werd na de oorlog de opdracht verleend om de sjoel van nieuw houten interieur te voorzien. En de zoon van mijn overgrootouders, die in 1928 de wandborden hadden geschonken, werd gevraagd om opnieuw de wandborden te schenken. Dat heeft hij gedaan. En zo stond dominee De Reuver tussen de replica’s van de wandborden die mijn ene grootvader had gemaakt en die mijn andere grootvader had laten maken; ze kenden elkaar toen niet, mijn ouders waren nog in hun tienerjaren. Een toevallige samenloop dus van twee mensen die de Sjoa hebben overleefd, de één in onderduik, de ander overleefde het concentratiekamp.

Over Ruben Vis 7 Artikelen
Ruben Vis in het dagelijks leven alg. secretaris van het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap, meende in de zomer van 2020 dat het goed zou zijn wanneer het Nederlands taalgebied een platform zou krijgen waar serieuze, beschouwende en opiniërende artikelen op worden gepubliceerd met een Joodse inhoud. Hij trof medestanders en hieruit is De Vrijdagavond ontstaan. Ruben deelt op De Vrijdagavond zijn grote kennis van de Joodse wereld, zijn visie op het Joodse leven en de opbrengst van zijn onderzoekingen naar uiteenlopende, vaak historisch-Joodse, onderwerpen. Ruben vervaardigde in 2020 een nieuw gebedenboek voor de Asjkenazisch-Nederlandse traditie waar al bijna vijftig jaar reikhalzend naar werd uitgezien en schreef daar een uitvoerige verantwoording over. Hij deed onderzoek naar de geschiedenis van het Joodse leven in Amsterdam West en andere nieuwe Amsterdamse buurten. Als host van de podcast Zoomzitz laat hij twee Eisenlieden wekelijks een ruim half uur sjmoezen. Vanuit zijn werk is Ruben bestuurslid van CIO-Interkerkelijk Contact in Overheidszaken, OJEC Overlegorgaan Joden en Christenen, OJCM Overleg Joden, Christenen en Moslims en het European Jewish Congress. Daarnaast is hij lid van de Raad van Toezicht van Herinneringscentrum Westerbork en bestuurslid van de stichting Gilat.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*