Een (niet zo heel) oud Joods gebruik…

Print Friendly, PDF & Email

Aviva Pels over de ‘Kleine Grote Verzoendag’

Vorig jaar zag ik voor het eerst iets van de beleving van ‘Jom Kippoer Katan’. ‘Kleine Grote Verzoendag’. Hoe werkt dat??

Een maandelijks terugkerende set van rituelen die ondanks of dankzij het feit dat het fenomeen voornamelijk in de ulta-orthodoxe wereld bestaat, niet heel bekend en wijdverbreid is. Mijn kennis ging niet veel verder dan de vermelding in de loeach.

Jaarlijks heeft een jood de mogelijkheid van Rosj HaSjana tot en met Jom Kippoer voor zichzelf de balans op te maken over zijn of haar gedrag in het afgelopen jaar. Tefilla (gebed), Tesjoewa (tot inkeer komen) en Tsedaka (het geven aan liefdadigheid) zijn de gereedschappen voor een proces van morele reparatie. En op Jom Kippoer het vasten. En de wensen voor een goed, zoet en nu vooral ook gezond jaar vliegen in het rond.

Reflectie op eigen doen en laten

Waarop heeft een mens invloed? Ternauwernood op onverhoopte uitbraken van ziekte en oorlog. Maar wat ligt eventueel wél binnen persoonlijk bereik?

Reflectie op eigen doen en laten. Regie over innerlijke drijfveren… Een iets andere richting of afslag in je leven trachten te nemen… (Gelukkig heb ik Nieuwsuur niet nodig om te vertellen hoe radicaal anders ik het ga doen en dat men van mij een fundamentele reset kan verwachten…)

Jom Kippoer Katan kan als een soort regelmatig ‘tussenstation’ fungeren om te kijken of de weg, die je gaat, de weg is die je werkelijk wilt gaan.

Het is geen halachische verplichting, het is een minhag, een gebruik. 

Een relatief jong (16e eeuws) gebruik dat niet eens in de Sjoelchan Aroech (codex van Halacha) voorkomt. De mystici van Tsfat hebben deze minhag ingevoerd, gebaseerd op een passage in de Tora over het brengen van een chatat-ola, zonde-offer (Wajikra 28-15).

Zo zijn er joden die dit gebruik in ere houden en de dag voor Rosj Chodesj vasten, slichot (de smeekgebeden van de Jamin Nora’im, de Hoge Feestdagen in Sjoel uitspreken, Widdoej (persoonlijke gebed van schuldbekentenis) en in sommige gemeenschappen zelfs het Awinoe Malkenoe uitspreken, bij het Tefillat Mincha, het middaggebed.

Er wordt een vergelijking gemaakt door de mysticus Horowitz (Sjela Ha Kadosj, 1555-1630) tussen de nieuwe maand en een pasgeboren kind. Vlak vóór de nieuwe maand legt men rekenschap af over de plussen en de minnen van de voorbije maand. Als een jong kind, dat nog aan alles moet beginnen, begint men de nieuwe maand, met mogelijkheden voor groei en verandering.

Nieuwe ronde, nieuwe kansen.

Maar wat maakt het uit, als ik ietsiepietsie verander …?

(Ik hecht niet veel geloof aan de stabiliteit van grote omwentelingen in mensenlevens…) Wat maakt het uit voor de ellende van (de naweeën van) een ongekende pandemie, de schijnbaar zinloze slachtoffers van de ramp bij Meron en (terwijl ik dit schrijf) de schrikbarende oprisping van oorlogsgeweld in het Midden-Oosten?

Eenheid in veelkleurige verscheidenheid

Er bestaat een idee, dat joden verbonden zijn en op spiritueel niveau als één lichaam zijn. (Dit wordt in een wetenschappelijke context regelmatig weerlegd, onder meer door een recent sociologisch onderzoek naar joden in de Verenigde Staten.) 

Toch spreekt het beeld van eenheid (in veelkleurige verscheidenheid) me aan.

Helaas is het tegenspoed dat de (soms dunne) lijnen wel zichtbaar en voelbaar maakt. Pijn of ongemak in één lichaamsdeel maakt dat een mens zich niet hélemáál fit voelt.

Als een deel van de joodse wereld lijdt, laat het de andere joden niet koud.

Met de meidagen net achter de rug, waarin het mogelijk was digitaal aan herdenkingen deel te nemen, werd deze verbinding voor mij weer heel duidelijk. Ik was op een verdrietige manier blij, dat het JCK de mogelijkheid bood deel te nemen aan de Open Joodse Huizen. 

Tesjoewa is bedoeld om de innerlijke joodse kwaliteit van leven te verbeteren. Als individuele uiting van verbinding met de Tora en G-d. En op micro-niveau de verbinding met joden, thuis, in Nederland, in Israël en elders.

Over Aviva Pels 3 Artikelen
Aviva Pels (61) studeerde af aan de UvA, Semitische talen. Ze heeft voor vele joodse organisaties in Nederland gewerkt en is sinds een jaar woonachtig in Londen. Honden- én kattenmens. Is oppas-oma en leest. Verslingerd aan politiek, koffie en de Nederlandse kranten. Orthodox? Meestal wel.

2 Comments

  1. leuk dat je hier aandacht aan geeft. in de joodse vernieuwingsbeweging en de vele Rosh chodesh groepen die sinds eind tachtiger/90er jaren ontstonden is Yom kippur kata een diep innerlijke afstemming en moment van Yeshivah en nieuwe intenties formuleren. Zie; http://www.rabbishefagold.com en yom Kippur Katan artikel. En boek: Celebrating the new moon, ed. Susan Berrin. En zie : Rabbi Jill Hammer en Kohenet instituut (Earthbased Judaism).

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*