De herinnering woont op mijn rechtervoet

Print Friendly, PDF & Email

De herinnering aan de Shoah woont op mijn rechtervoet. Ik weet wel dat dit een eigenaardige manier is om deze ramp zonder weerga zo te benaderen.

De knobbel op de wreef van mijn rechtervoet is een dagelijkse herinnering aan mijn onderduiktijd. In 1943 werd ik als klein, zwart onderduikertje geplaatst bij de boeren Jan en Anne Portegijs in ’t Zand, een piepklein dorp in de groene ruimte van Noord-Holland. Ik werd daar warm ontvangen: allereerst werd ik even afgeborsteld in een teil met water. Geen schoenen meer aan mijn voeten maar klompjes.

Een paar jaar drukten de randen van die klompen op de wreef van mijn voeten. Door die druk is op mijn rechtervoet een kraakbeen knokkel gegroeid. In een puntje. Als ik nu mijn rechterschoen aandoe en de veters te strak trek doet het pijn. De knokkel vindt dat niet leuk. En met die vleug pijn komen herinneringen aan mijn onderduiktijd boven. Vandaar dat de Shoah op mijn rechtervoet woont.

Als dat akelige gevoel opkomt, zie ik me weer in 1944 op de schoot zitten van een Duitse soldaat. Hoezo? In die barre hongerwinter werden twee Duitse soldaten op de boerderij ingekwartierd. Ik vermoed dat ze gauw in de gaten hadden dat dat kleine zwartharige jongetje onmogelijk het kind kon zijn van die struise, grote boerenvrouw en haar veel oudere boer. Een van de soldaten kon zich niet bedwingen en wilde het naadje van de kous weten. Hij riep me ‘kom’. Ik kwam. Hij zette me op zijn schoot en keek me aan: ‘Du bist ein Jude’ zei hij. Ik wist op dat moment dat dit een doodvonnis was. Ik wist waarom ik moest onderduiken. Ik wist dat Joden vogelvrij waren. Mijn moeder had me bezworen nooit te zeggen dat ik Jood ben. Daar zat ik dan op de schoot van een Duitse soldaat die het wist.

Ik sprong van zijn schoot af en verstopte me uit angst op de boerderij, in de hooiberg, denk ik.

De volgende dag zag de soldaat me. ‘Kom.’ Ik kwam. Weer op schoot.

De soldaat haalde uit zijn binnenzak van zijn uniform een portefeuille en pakte er een foto uit. Ik zag drie blonde meisjes. “Das ist mein Tochter, das ist mein….” Op dat moment begreep ik dat hij geen kwaad wilde, me niet zou verraden. De soldaat was vader, hield van zijn dochters en misschien ook van mij.

Dit bijzondere voorval woont ook op de knokkel op mijn rechtervoet.

Deel dit artikel.
Over Salomon Bouman 8 Artikelen
Salomon Bouman studeerde internationale betrekkingen aan Science Po in Parijs en aan de Johns Hopkins University in Baltimore, VS. Hij heeft lang in Israël gewoond en werkte daar 37 jaar als correspondent, onder andere voor NRC-Handelsblad. Zijn zoon en dochter en zijn kleinkinderen wonen nog steeds in Israël. Tegenwoordig schrijft hij columns en boeken. Van zijn hand verschenen Israël tussen hoop en vrees (Amsterdam University Press) en Ontmoeting en misverstand (Amphora Books).

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*