Een beetje misantroop?

Print Friendly, PDF & Email

Een opmerking in de column Geef ons toch wijsheid¹ van Talmoedist Leo Mock zette me aan het denken.

Mock verklaart de opstand in streng orthodoxe kring (charediem) tegen de Israëlische corona-maatregelen onder meer met de observatie: 

“sommige religieuze ideeën en denkbeelden floreren vooral in een wat misantropische context, waarin de mens machteloos staat tegenover het lot en lijdend ten ondergaat.”

Om charediem te framen als misantropisch, een beetje maar toch… Deze opmerkelijke gedachte kwam ik niet eerder tegen. Maar het heeft een zekere logica. Mock legt uit:

“Hoe minder controle en mogelijkheden tot oplossing van de crisis, hoe beter. Want dat suggereert dat alles alleen in Gods hand is.”

Als socioloog snap ik de sociale functie van gesloten communities. De druk vanuit de gemeenschap om in eigen kring te trouwen, om boodschappen te doen bij zaken die kosher zijn volgens jouw mores, om naar dezelfde scholen te gaan, ik begrijp dat dit de boel bij elkaar houdt. Eenmaal opgegroeid in zo’n gesloten sociale omgeving is het heel moeilijk om eruit te komen. Want dan verlies je meer dan je geloof, dan verlies je al je betekenisvolle verbanden. 

Leo Mock bekijkt het vanuit de religie, en ook dan zit er een zekere logica in:

“religie leidt in deze vorm tot een soort van fatalisme, maar niet persé tot passiviteit. Er zal juist extra veel worden geïnvesteerd in religieuze goederen en activiteiten: gebed, lernen, goede daden, rituelen et cetera”. 

En zo komen sociologie en religiestudies bij elkaar – mijn beide hobby’s. Want door zoveel mogelijk te davvenen, te lernen, aan tsedaka te doen, ben je lekker samen bezig. De hele dag door en ‘s avonds heb je ook geen tijd om je te verliezen in seculiere zaken als TV kijken, gamen, rondscharrelen in parken, of, help hoe treife, naar de kroeg gaan. 

Waarheidsclaiming

Logisch dat de charediem zich verzetten tegen de 1,5 metersamenleving, tegen de avondklok en vooral tegen het verbod op groepsactiviteiten: dat raakt het hart van hun bestaan, de kern van hun overleveningsmechanismen. Niet als mens, niet als individu, maar als waarheids-claimende gemeenschap overleven de strikt orthodoxen al eeuwen. Als je je lot in handen legt van God, en je zeker weet uitverkoren te zijn, ja, dan is sine qua non de mens ondergeschikt. En als je al je tijd investeert in het tevreden stellen van die almachtige God dan moet je inderdaad een beetje misantroop zijn om dit vol te houden. Ik vermoed dat de opmerkelijke stelling van onze geleerde Leo Mock zeker opgaat voor de mannen binnen de charediem. 

Aardse zaken

Vrouwen in die kring houden zich, al dan niet met lichte tegenzin, vooral bezig met aardse zaken als boodschappen doen, koken, schoonmaken en kinderen opvoeden. Vooral dat laatste vergt tijd en aandacht want hoe meer kids hoe meer status. Daarbij krijgen ze niet zelden de hulp van buren, familie en vriendinnen. Kortom, een aards en weinig misantropische omgeving. Eerder een filantropisch bestaan. Kortom, charedische vrouwen worden, of ze willen of niet, veel meer getrokken in op de mens betrokken taken. En moeten dat met een zekere liefde doen, om ‘de boel bij elkaar te houden’.

Zouden er onder de charedi-dropouts meer vrouwen zijn dan mannen? Ik vraag het me al jaren af, want er zijn een paar interessante voormalige charedi-vrouwen (schrijf ik een volgende keer over). Het zou Mocks stelling via de omweg van de ‘genderstudies’ onderschrijven. Mij zou het niets verbazen. In een samenleving waar de taken zo rigoureus via gender zijn gescheiden, zullen er meer dropouts zijn vanuit de kant waar je hersens weinig status hebben. Het zijn immers de vrouwenhanden die het werk doen. Als je in zo’n omgeving je hersens en je creativiteit wilt gebruiken, ligt de weg eruit zoeken eerder voor de hand dan als je verkeert in een beetje misantropische omgeving zoals de strikt orthodoxe mannen.

¹ Crescas.nl 29 januari 2021

Over Bloom 32 Artikelen
Achter Bloom gaat Wanda F Bloemgarten schuil. Socioloog en wetenschapsjournalist. Mede-oprichter Beit Ha'Chidush, Villa Mazzelsteijn en Cohen&Co. Liefhebber van Carlebach-stijl diensten, street-art en minimal music. Lid van NIHS/Amos en drie tennisclubs. Eindredacteur van dit online magazine.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*